Pracownik ze stwierdzoną niepełnosprawnością ma ograniczony czas pracy

Niepełnosprawny pracownik zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, nawet jeśli zarządza zakładem, nie może pracować dłużej niż 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Juliusz F. został zatrudniony w firmie na stanowisku wiceprezesa zarządu. Mógł swobodnie dysponować własnym czasem pracy. Członkowie zarządu nie mieli obowiązku odnotowywania godzin stawienia się do pracy na listach obecności. Następnie, w związku z chorobą uzyskał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które przedłożył firmie. Ta ustaliła czas jego pracy na 7 godzin dziennie. Z uwagi na charakter stanowiska nie wpłynęło to faktycznie na zakres jego zadań i czas świadczenia pracy. Czas pracy Juliusza F. nie był kontrolowany i wynikał z potrzeb pracodawcy. Przy elastycznym ukształtowaniu czasu pracy zdarzały się dni, gdy pracował do późnych godzin popołudniowych.

Juliusz F. zwrócił się do firmy o wyrównanie wynagrodzenia za dodatkową pracę. Ta nie przyznała wyrównania. Pracownik odwołał się więc do sądu rejonowego. Ten oddalił żądania. Na skutek apelacji sąd okręgowy stwierdził, iż pracownik nie wykazał, aby firma tak ustaliła zakres jego obowiązków, iż przy dołożeniu należytej staranności nie byłby w stanie ich wykonać w ciągu siedmiu godzin. Sąd okręgowy oddalił apelację Juliusza F. Pracownik wniósł skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy uznał ją za uzasadnioną i uchylił oba wyroki, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie z art. 151⁴ par. 1 k.p. pracownicy zarządzający - podobnie jak inni pracownicy - mają określony wymiar czasu pracy (wykonują w razie konieczności pracę poza normalnymi godzinami pracy). Nie mają jedynie prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Członków zarządu firmy obowiązują więc ustalone normy czasu pracy, a organizacja pracy oraz wymiar ich zadań powinien być tak ustalony, aby mogli ją wykonać w obowiązującym ich czasie pracy. Praca wykonywana ponad ten wyznaczony czas jest pracą w godzinach nadliczbowych. Z kolei przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej mają charakter przepisów szczególnych względem kodeksu pracy. Dotyczą osób niepełnosprawnych zatrudnionych na wszystkich stanowiskach pracy, a więc także osób niepełnosprawnych będących pracownikami zarządzającymi zakładem pracy. Z art. 15 ust. 2 tej ustawy wynika, że niepełnosprawny pracownik zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności może pracować maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Pracownik, który dostarczył pracodawcy orzeczenie o swojej niepełnosprawności, musi mieć obniżony wymiar czasu pracy. Jednocześnie skrócenie czasu pracy nie może spowodować obniżenia pensji pracownika. Do osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zajmującej stanowisko członka zarządu firmy również stosuje się art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Oznacza to, że prezes firmy z umiarkowaną niepełnosprawnością nie może pracować dłużej niż 7 godzin dziennie.

Jeśli pracownik ze stwierdzoną niepełnosprawnością ustali ze swoim pracodawcą w umowie o pracę, że będzie pracował 8, a nie 7 godzin dziennie, to mimo tych ustaleń taka umowa będzie z mocy prawa nieważna. Wszelkie odmienne uzgodnienia dotyczące wymiaru czasu pracy takiej osoby są niedopuszczalne, bo w tym przypadku zawsze trzeba stosować art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 3 wymienionej ustawy osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i pracować w godzinach nadliczbowych.

Artur Radwan