Brak formy pisemnej zwolnienia nie przesądza o jego skuteczności

Zasadniczo oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia musi być złożone w formie pisemnej. Zgodnie bowiem z art. 30 par. 3 k.p. oświadczenie każdej ze stron stosunku pracy o wypowiedzeniu lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie.

Dla oświadczeń składanych w celu rozwiązania umowy o pracę formę pisemną stosuje się jako formę obligatoryjną. Podkreślić jednakże trzeba, że forma pisemna z art. 30 par. 3 k.p. została zastrzeżona, nie pod rygorem nieważności, lecz jedynie dla celów dowodowych. Wymóg zachowania tej formy został ustanowiony przede wszystkim w celu ułatwienia przeprowadzenia dowodu stwierdzającego w sposób bezsporny fakt rozwiązania umowy o pracę. Jednakże skuteczne będzie także i ustne oświadczenie o rozwiązaniu umowy lub złożone w sposób konkludentny, czyli przez każde zachowanie pracodawcy ujawniające w sposób dostateczny jego wolę (np. fizyczne wyrzucenie pracownika z zakładu pracy i zabronienie mu powrotu do niej).

Skuteczność ustnego rozwiązania umowy o pracę potwierdzał także Sąd Najwyższy, który w wyroku z 24 marca 1999 r. (I PKN 631/98, OSP 2000/9/128), stwierdził, że ustne oświadczenie woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę przekazane pracownikowi przez bezpośredniego przełożonego jest skuteczne. Jednak ustne oświadczenie, choć skuteczne i powodujące rozwiązanie stosunku pracy, jest wadliwe, co ma istotne znaczenie w razie rozpoznawania sprawy przez sąd. W przypadku bowiem zakwestionowania przez pracownika rozwiązania umowy o pracę i wniesienia przez niego pozwu do sądu pracy, sąd uwzględni jego roszczenie, a więc przywróci go do pracy lub zasądzi na jego rzecz odszkodowanie na mocy art. 56 par. 1 k.p. uznając, że naruszone zostały przepisy o rozwiązywaniu umów bez wypowiedzenia.

Podobnie byłoby w razie złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy za pomocą faksu. Wskazywał na to Sąd Najwyższy w uchwale z 2 października 2002 r. (III PZP 17/02, OSNP 2003/20/481) stwierdzając, że doręczenie pracownikowi za pomocą faksu pisma pracodawcy wypowiadającego umowę o pracę jest skuteczne i powoduje rozpoczęcie biegu terminu przewidzianego w art. 264 par. 1 k.p., ale stanowi naruszenie art. 30 par. 3 k.p. Faks nie stanowi bowiem formy pisemnej, która jest zachowana w razie, gdy na dokumencie znajduje się własnoręczny podpis pracodawcy lub osoby uprawnionej do występowania na gruncie stosunków pracy w jego imieniu.

Zachowanie formy pisemnej ma więc istotne znaczenie dla oceny zachowania przez pracodawcę przepisów o rozwiązywaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Przy czym odpis pisemnego oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinien być przez pracodawcę zachowany w aktach osobowych pracownika. Jednak brak w aktach osobowych pracownika odpisu pisma o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia nie świadczy o tym, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło bez zachowania formy pisemnej i bez podania na piśmie przyczyny rozwiązania umowy o pracę. Spełnienie tych warunków może być bowiem wykazane przez pracodawcę wszelkimi innymi środkami dowodowymi (np. zeznaniami świadków). Tak też podnosił Sąd Najwyższy w wyroku z 21 czerwca 1994 r. (I PRN 35/94, OSNP 1994/9/145).

Skuteczność ustnego rozwiązania umowy o pracę ma znaczenie także dla zachowania przez pracownika terminu do złożenia odwołania do sądu pracy. Odwołanie to bowiem powinno być złożone w terminie 14 dni od daty uzyskania przez pracownika zawiadomienia o zwolnieniu dyscyplinarnym (art. 264 par. 2 k.p.). Niezachowanie tego terminu skutkuje oddaleniem powództwa pracownika, chyba że sąd przywróci mu termin do złożenia odwołania. Podobnie wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 12 stycznia 2011 roku ( II PK 186/10, LEX nr 786379) stwierdzając, że sąd zobowiązany jest do oddalenia powództwa, jeżeli pozew wniesiony został po upływie terminów określonych w art. 264 k.p., których nie przywrócono na zasadzie art. 265 par. 1 k.p.

@RY1@i02/2011/232/i02.2011.232.21700020e.802.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach