Jak zatrudnić bezrobotnego w ramach przygotowania zawodowego dorosłych

Firmy mogą przyjąć na praktykę bezrobotnych w ramach przygotowania zawodowego dorosłych. Jest ono realizowane na podstawie umowy zawieranej między dyrektorem powiatowego urzędu pracy a pracodawcą lub dyrektorem a pracodawcą i instytucją szkoleniową, wpisaną do rejestru prowadzonego przez wojewódzki urząd pracy. W wielu przypadkach firmy same muszą opracować plan szkolenia praktykanta. W trakcie praktyki bezrobotny realizuje program kursu ukierunkowany na nabywanie nowych umiejętności i zdobywanie wiedzy teoretycznej, niezbędnych do wykonywania zadań zawodowych. Na czas realizacji programu pracodawca wyznacza opiekuna uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych. Musi on mieć kwalifikacje do nauki zawodu.

Przygotowanie zawodowe dorosłych może odbywać się w dwóch formach:

● praktycznej nauki zawodu dorosłych, umożliwiającej osobie bezrobotnej uzyskanie tytułu zawodowego lub tytułu czeladnika

● przyuczenia do pracy dorosłych, pozwalającego zdobyć wybrane kwalifikacje zawodowe lub umiejętności niezbędne do wykonywania określonych zadań.

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa czas trwania praktyk. I tak praktyczna nauka zawodu może trwać minimalnie 12 miesięcy, maksymalnie do 18 miesięcy, a przyuczenie do pracy - od trzech do sześciu miesięcy. Przygotowanie zawodowe dorosłych może trwać maksymalnie 40 godzin zegarowych tygodniowo i 8 godzin dziennie. Nie może się odbywać w niedziele i święta oraz w porze nocnej. [Przykład 1]

Przedsiębiorca zainteresowany utworzeniem miejsc przygotowania zawodowego dorosłych musi złożyć wniosek do powiatowego urzędu pracy. Podaje w nim, ilu bezrobotnych chce przyjąć u siebie na praktykę i w jakim zawodzie. Trzeba wskazać nazwę i kod zawodu według klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego lub według klasyfikacji zawodowej i specjalności dla potrzeb rynku pracy. Ponadto pracodawca musi określić wykształcenie oraz predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, jakich oczekuje od bezrobotnych.

We wniosku zainteresowany wskazuje także imię i nazwisko oraz stanowisko i kwalifikacje opiekuna. Od opiekunów uczestników praktycznej nauki zawodu wymagane jest posiadanie kwalifikacji instruktorów praktycznej nauki zawodu określonych w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej i sportu z 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. nr 113, poz. 988). Z kolei od opiekunów uczestników przyuczenia do pracy dorosłych wymaga się co najmniej wykształcenia średniego, 3-letniego stażu pracy w zawodzie obejmującym zadania zawodowe (do realizacji których wymagane są umiejętności zdobywane w trakcie przyuczenia) oraz rocznego doświadczenia w wykonywaniu zadań z zakresu nadzoru nad pracownikami, stażystami lub praktykantami.

Do wniosku przedsiębiorca dołącza załączniki. Są to:

● kserokopia dokumentu poświadczającego formę prawną istnienia firmy,

● kserokopia zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacji REGON,

● wykaz wydatków poniesionych przez pracodawcę na uczestników przygotowania zawodowego dorosłych,

● program praktyk - sporządzony odrębnie dla każdego zawodu,

● formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis (według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia rady ministrów z 29 marca 2010 r. (Dz.U. nr 53, poz. 311) oraz sprawozdania finansowe za trzy ostatnie lata obrotowe lub inne dostępne dokumenty finansowe odnoszące się do sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy,

● zaświadczenie z ZUS o niezaleganiu z opłatami składek na ubezpieczenie społeczne,

● zaświadczenie z urzędu skarbowego o niezaleganiu z tytułu podatków i opłat.

Oprócz wniosku i załączników do niego przedsiębiorca składa także oświadczenie, będąc świadomym odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 233 kodeksu karnego za składanie nieprawdziwych informacji. Tak więc zainteresowany oświadcza, że nie zalega z opłacaniem w terminie podatków i składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i nie toczy się w stosunku do firmy postępowanie upadłościowe oraz nie został zgłoszony wniosek o jej likwidację. Ponadto podaje, że dane zawarte we wniosku są zgodne z prawdą i wskazuje, czy otrzymał w ciągu bieżącego roku oraz w okresie dwóch poprzedzających go lat kalendarzowych pomoc de minimis.

Przedsiębiorca w ciągu 30 dni od złożenia wniosku dostanie informację z urzędu pracy o jego zatwierdzeniu lub odrzuceniu. Przy pozytywnej odpowiedzi wnioskodawca podpisze z dyrektorem powiatowego urzędu pracy umowę (w razie potrzeby również z instytucją szkoleniową). Mają być w niej zawarte informacje dotyczące programu, według którego będzie realizowane przygotowanie zawodowe dorosłych. [Przykład 2]

Jeśli wniosek nie zostanie uwzględniony, przedsiębiorca nie będzie mógł odwołać się do sądu. Rozstrzygnięcie dyrektora urzędu nie ma charakteru decyzji administracyjnej i ma ono charakter uznaniowy.

Przedsiębiorca może otrzymać refundację wydatków poniesionych na każdego uczestnika w wysokości określonej w umowie, maksymalnie do wysokości 2 proc. przeciętnego wynagrodzenia za każdy pełny miesiąc programu (obecnie jest to 67,30 zł za miesiąc). Są to wydatki poniesione głównie na materiały i surowce, eksploatację maszyn i urządzeń, odzież roboczą, posiłki regeneracyjne i inne środki niezbędne do realizacji programu.

Na podstawie umowy dyrektor urzędu pracy przyznaje jednorazową premię za każdy pełny miesiąc (obecnie 442,70 zł) przygotowania zawodowego dorosłych każdego uczestnika, jeżeli ukończy on program pomyślnie zdanym egzaminem. Zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy premia jest przyznawana w wysokości 400 zł za każdy pełny miesiąc programu przygotowania zawodowego dorosłych. Jej kwota podlega waloryzacji na takich samych zasadach jak zasiłek dla bezrobotnych, czyli 1 czerwca każdego roku.

Firma, która zdecyduje się na przyjęcie u siebie praktykantów, musi pamiętać o tym, że bierze na siebie liczne obowiązki. Na czas realizacji programu musi wyznaczyć opiekuna osoby bezrobotnej. Musi udzielić jej dwóch dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowe programu (za ostatni miesiąc zobowiązana jest udzielić przysługujących dni wolnych przed terminem ukończenia programu). W ciągu pięciu dni po zakończeniu miesiąca jest zobowiązana dostarczyć do urzędu pracy listę obecności uczestników, musi także umożliwić urzędnikom nadzór nad realizacją programu. W okresie do siedmiu dni od ukończenia programu jest zobowiązana wydać uczestnikowi zaświadczenie o jego ukończeniu, a jego kopię przedstawić w urzędzie pracy.

Przedsiębiorca może złożyć wniosek o jednorazową premię w ciągu trzech miesięcy od pomyślnego zdania egzaminu przez uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych, dołączając kopię dyplomu lub innego dokumentu potwierdzającego to. [Przykład 3]

Wraz z wnioskiem o refundację wydatków i wypłatę premii (dwa oddzielne formularze) przedsiębiorca składa takie dokumenty, jak: wykaz uczestników przygotowania zawodowego dorosłych z podaniem imion, nazwisk, miejsca i daty urodzenia, wykaz okresów uczestnictwa oraz form realizowanego przygotowania, wykaz kwot poniesionych wydatków na uczestników praktyk oraz kwot należnej refundacji oraz numer rachunku bankowego pracodawcy, na który powinny być przekazane środki finansowe. Dyrektor powiatowego urzędu pracy przekaże środki na ten rachunek w terminach określonych w umowie.

Wniosek niewypełniony przez przedsiębiorcę, nieczytelny, bez kompletu załączników nie będzie rozpatrzony przez powiatowy urząd pracy

Przygotowanie zawodowe dorosłych jest realizowane według programu nastawionego na nabywanie umiejętności i wiedzy, niezbędnych do wykonywania zadań zawodowych. Program taki firma przygotowuje sama lub z instytucją szkoleniową. Praktyka trwa minimum 80 proc. całego czasu przygotowania zawodowego dorosłych i odbywa się u przedsiębiorcy. Jeżeli nie może on zapewnić warunków do realizacji części praktycznej, możliwa jest realizacja części tego programu przez Centrum Kształcenia Praktycznego lub Centrum Kształcenia Ustawicznego. Wskazuje je dyrektor urzędu pracy, a praktyki odbywają się w wymiarze nieprzekraczającym 20 proc. czasu trwania programu. Możliwe jest zatem, aby bezrobotny był na praktyce przez trzy dni w firmie i przez jeden dzień w centrum. Zanim więc dyrektor odmówi zgody na praktyki, najpierw musi zapytać centrum, czy może ono zorganizować część praktyk.

Przedsiębiorca musi także zapewnić warunki umożliwiające nabywanie przez praktykantów wiedzy teoretycznej, prowadząc kształcenie bezpośrednio u siebie lub kierując uczestnika do instytucji szkoleniowej wskazanej przez dyrektora. Jeżeli kształcenie będzie odbywało się w takiej instytucji, firma jest zobowiązana udzielić bezrobotnemu czasu wolnego na udział w zajęciach w trakcie realizacji programu.

Gdy pracodawca lub instytucja szkoleniowa nie przestrzega warunków umowy, dyrektor urzędu pracy rozwiązuje ją ze skutkiem natychmiastowym. Jeżeli umowa została rozwiązana z przyczyn leżących po stronie zatrudniającej firmy, dyrektor - na podstawie pisemnego skierowania - kieruje uczestnika do innego przedsiębiorcy w celu ukończenia praktyk. Skierowanie to zawiera między innymi datę wystawienia, imię, nazwisko, miejsce i datę urodzenia praktykanta, wskazanie formy praktyk, nazwę zawodu oraz kwalifikacje zawodowe lub umiejętności, których przygotowanie zawodowe dotyczy, nazwę i adres pracodawcy, do którego jest kierowana osoba bezrobotna.

Uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych, który z własnej winy przerwał program tego przygotowania lub nie przystąpił do egzaminu kwalifikacyjnego, czeladniczego lub egzaminu sprawdzającego, jest obowiązany do zwrotu kosztów praktyk poniesionych z Funduszu Pracy. Jednak nie zawsze takie postępowanie bezrobotnego spowoduje, że poniesie on konsekwencje finansowe. Nie grożą one mu, gdy powodem przerwania programu było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Jeśli zatem bezrobotny przerwie praktykę, bo np. podejmie pracę na umowę-zlecenie, to nie zapłaci za swoją praktykę. Jednak gdy tak postąpi, ale nie po to, żeby rozpocząć pracę, to oprócz sankcji finansowej naraża się także na administracyjną. Taki uczestnik praktyk może być ponownie zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy nie wcześniej niż po upływie sześciu miesięcy od dnia przerwania programu lub nieprzystąpienia do egzaminu.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Art. 2 ust. 1 pkt 27a, 29a, 29b, art. 53a-m ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 7 kwietnia 2009 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. nr 61, poz. 502).