Czy przewodniczący organizacji związkowej objęty jest ochroną

Nie. Związek zawodowy nie działa we wszystkich komórkach organizacyjnych spółki będącej pracodawcą (art. 3 k.p.). Nie posiada on zatem statusu zakładowej organizacji związkowej, a co za tym idzie - przewodniczący takiej organizacji nie podlega ochronie, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych.

Zgodnie z tym przepisem pracodawca nie może - bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej - wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy. Taka zgoda jest potrzebna także w przypadku jednostronnej zmiany przez pracodawcę warunków pracy lub płacy na niekorzyść tego pracownika. Ochrona, o której mowa powyżej, przysługuje przez okres określony uchwałą zarządu, a po jego upływie - dodatkowo przez czas odpowiadający połowie okresu określonego uchwałą, ale nie dłużej niż rok po jego upływie. Zarząd zakładowej organizacji związkowej imiennie wskazuje pracodawcy na piśmie pracowników, których stosunek pracy podlega ochronie. Zmiany w takim wskazaniu powinny być dokonane na piśmie w terminie siedmiu dni od dnia zaistnienia zmiany.

Zakładową organizacją związkową w rozumieniu przepisów ustawy o związkach zawodowych jest jednak tylko taka podstawowa jednostka organizacyjna związku zawodowego, która jako jedyna organizacja tego związku obejmuje zakresem swojego działania cały zakład pracy (art. 3 k.p.). Związek zawodowy działający w zakładzie pracy nie ma wprawdzie obowiązku zmiany swojej struktury organizacyjnej w przypadku przekształceń zakładu pracy, ale nie zmienia to faktu, że zakładową organizacją związkową w rozumieniu prawa jest tylko jednostka organizacyjna spełniająca powyższy warunek. Taki pogląd jest zgodny jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. m.in. wyrok z 26 stycznia 2011 r. (I PK 144/10, LEX 786796). Sąd Najwyższy zwrócił także uwagę, że swobodne wykonywanie praw związkowych może niekiedy stwarzać potrzebę, a nawet wymuszać dostosowanie się struktur związkowych do działalności (struktury) pracodawcy (por. m.in. uchwała SN z 20 września 2005 r., III SZP 1/05, OSNP 2005/24/401).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 32 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).