Nie można się zrzec prawa do premii

Premie przyznawane przez pracodawców swoim pracownikom stanowią instrumenty motywowania pracowników w procesie pracy i zasadniczo mają ich skłaniać do bardziej efektywnej pracy. Są one nieobowiązkowym świadczeniem pracodawcy na rzecz pracownika wynikającymi przede wszystkim z wewnętrznych regulacji płacowych obowiązujących w danej firmie.

Premia przyznana pracownikowi przez pracodawcę jest składnikiem jego wynagrodzenia, co oznacza, że mają do niej zastosowanie przepisy prawa pracy dotyczące ochrony wynagrodzenia za pracę (art. 84 - 91 k.p.).

Podwładny nie może zrzec się prawa do tej premii ani przenieść do niej prawa na inną osobę. Bezwzględnie obowiązująca norma art. 84 k.p. dotyczy każdego pracownika bez względu na podstawę nawiązania stosunku pracy (czyli niezależnie od tego, czy jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru czy spółdzielczej umowy o pracę).

Zakaz zrzeczenia się premii jest bezwarunkowy i nie może być uchylony nawet porozumieniem stron stosunku pracy. Na niemożność zrzeczenia się prawa do premii wskazywał też wyraźnie Sąd Najwyższy w wyroku z 21 października 2003 r. (I PK 517/02, PiZS 2005/6/36).

Pracownik nie może się też zrzec prawa do premii w zawartej z pracodawcą ugodzie. Dotyczy to zwłaszcza ugód pozasądowych zawieranych między stronami stosunku pracy poza sądem. Wskazywał na to wyraźnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 28 marca 1996 r. (III APr 11/96, Apel.-W-wa 1997/1/4), podnosząc, że dopuszczalność zawierania ugód pozasądowych pomiędzy pracownikiem, a zakładem pracy ograniczają w istotny sposób przepisy prawa pracy. Takim przepisem jest art. 84 k.p. stwierdzający, że pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia.

Gdyby strony chciały zawrzeć przed sądem ugodę, na podstawie której pracownik zrzekłby się prawa do przyznanej mu premii, to sąd uznałby, że ugoda taka jest niedopuszczalna z powodu sprzeczności z prawem. Zwracał na to uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lutego 2006 r. (II PK 161/05, OSNP 2007/3-4/41), stwierdzając, że z art. 84 k.p. wynika zakaz nie tylko całkowitego, lecz także częściowego zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia. Zakaz ten ma charakter bezwzględny i obejmuje zrzeczenie się prawa do wynagrodzenia za pracę w drodze wszelkich oświadczeń woli pracownika, w tym również w drodze ugody sądowej.

@RY1@i02/2011/184/i02.2011.184.209.002b.001.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach