Stażysty nie można skierować do wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych

Staż dla bezrobotnego jest jednym z instrumentów rynku pracy, o których mowa w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.) - dalej ustawa. Polega on na nabywaniu przez bezrobotnego praktycznych umiejętności do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, według programu określonego w umowie (art. 53 ust. 4 ustawy).

Starosta może - w formie pisemnej - upoważnić dyrektora powiatowego urzędu pracy lub na jego wniosek innych pracowników, do załatwiania w jego imieniu spraw dotyczących stażu (art. 9 ust. 7 ustawy). Natomiast szczegółowe warunki odbywania stażu zostały określone w rozporządzeniu ministra gospodarki i pracy z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz.U. nr 142, poz. 1160) - dalej rozporządzenie.

Staż można odbywać m.in. u pracodawcy, czyli jednostki lub osoby fizycznej, jeżeli zatrudniają one co najmniej jednego pracownika.

Bezrobotny nie może odbywać ponownie stażu u tego samego organizatora na tym samym stanowisku pracy, na którym wcześniej odbywał staż, przygotowanie zawodowe w miejscu pracy lub przygotowanie zawodowe dorosłych (par. 1 ust. 3 rozporządzenia). Dopuszczalne jest zatem ponowienie stażu przy zmianie stanowiska pracy.

Podmiot, który zamierza przyjąć stażystę, czyli organizator stażu, powinien złożyć do starosty wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu oraz jego program (par. 1 ust. 1 rozporządzenia). Powiatowe urzędy pracy (PUP) zazwyczaj wymagają od wnioskodawców dodatkowych załączników, takich jak:

● kserokopia dokumentu poświadczającego formę prawną istnienia pracodawcy, np. wpis do ewidencji działalności gospodarczej, umowa spółki, aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego,

● kserokopia zaświadczenia ZUS o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne,

● kserokopia zaświadczenia z urzędu skarbowego o niezaleganiu z opłatami z tytułu zobowiązań podatkowych.

Starosta rozpatruje wniosek w terminie miesiąca od dnia jego otrzymania. Od tej decyzji nie można się odwołać, ponieważ nie jest to decyzja administracyjna.

Jeżeli wniosek został rozpatrzony pozytywnie, starosta (ewentualnie PUP) w ciągu 60 dni zawiera z organizatorem umowę. Następnie starosta/PUP kieruje bezrobotnego do pracodawcy.

Przed skierowaniem starosta może wysłać przyszłego stażystę na badania lekarskie, finansowane z Funduszu Pracy (par. 4 rozporządzenia).

Czas trwania stażu zależy od tego, do jakiej grupy bezrobotnych należy stażysta. W przypadku osób do 25. roku życia oraz do 27. roku jest to okres od 3 do 12 miesięcy. Natomiast pozostali bezrobotni są kierowani na okres co najmniej trzymiesięczny, ale nieprzekraczający sześciu miesięcy.

Staż odbywa się według programu określonego w umowie, pod nadzorem starosty/PUP (art. 53 ust. 4 ustawy). Może on kontrolować zarówno organizatora (czyli pracodawcę), jak i stażystę (art. 53 ust. 5 ustawy). Organizator dostarcza staroście w terminie 5 dni po zakończeniu każdego miesiąca stażu listę obecności podpisywaną przez bezrobotnego. Ma także obowiązek niezwłocznego informowania, nie później jednak niż w terminie 7 dni o istotnych zdarzeniach dla realizacji programu.

Okres pobierania stypendium stażowego wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych, oprócz:

● okresów wymaganych do nabycia prawa i długości okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych;

● okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego;

● stażu pracy określonego w odrębnych przepisach, wymaganego do wykonywania niektórych zawodów.

Czas pracy stażysty nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, a w przypadku niepełnosprawnego zaliczonego do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Godziny nadliczbowe są bezwzględnie zakazane (par. 7 ust. 2 rozporządzenia). Natomiast odbywanie stażu w niedzielę i święta, w porze nocnej oraz w systemie pracy zmianowej jest dopuszczalne tylko za zgodą starosty. Stażyście przysługuje prawo do okresów odpoczynku na zasadach przewidzianych dla pracowników. Korzysta on także z pewnej formy urlopu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 53 ust. 7a ustawy, na wniosek stażysty pracodawca jest obowiązany do udzielenia dni wolnych w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu. Za dni wolne przysługuje stypendium. Za ostatni miesiąc odbywania stażu pracodawca jest obowiązany udzielić dni wolnych przed upływem terminu zakończenia stażu. Organizator nie płaci stażyście wynagrodzenia. Otrzymuje on stypendium w wysokości 120 proc. kwoty zasiłku dla bezrobotnych, w tym za okres choroby od starosty/PUP, który odprowadza także składki na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczkę na podatek dochodowy (art. 54 ustawy).

Po zakończeniu realizacji programu stażu stażysta sporządza sprawozdanie, poświadczone podpisem opiekuna. Natomiast organizator najpóźniej w terminie 7 dni po zakończeniu stażu wydaje stażyście opinię zawierającą informacje o zadaniach realizowanych przez bezrobotnego i umiejętnościach praktycznych pozyskanych w trakcie stażu. Następnie bezrobotny przedkłada staroście/PUP tę opinię wraz ze sporządzonym przez siebie sprawozdaniem, w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.

Przerwanie stażu może nastąpić zarówno z przyczyn leżących po stronie organizatora, jak i bezrobotnego. Po pierwsze, starosta/PUP na wniosek stażysty lub z urzędu może rozwiązać z organizatorem umowę o odbycie stażu w przypadku nierealizowania przez organizatora programu stażu lub niedotrzymywania warunków jego odbywania, po wysłuchaniu organizatora stażu. Po drugie, starosta/PUP na wniosek organizatora lub z urzędu, po zasięgnięciu opinii organizatora i wysłuchaniu bezrobotnego, może pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu w przypadku:

● nieusprawiedliwionej nieobecności podczas więcej niż jednego dnia stażu;

● naruszenia podstawowych obowiązków określonych w regulaminie pracy, w szczególności stawienia się do odbycia stażu w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, narkotyków lub środków psychotropowych lub spożywania w miejscu pracy alkoholu, narkotyków lub środków psychotropowych;

● usprawiedliwionej nieobecności uniemożliwiającej zrealizowanie programu stażu.

Organizator ma obowiązek niezwłocznego informowania starosty, nie później jednak niż w terminie 7 dni, o przypadkach przerwania odbywania stażu, o każdym dniu nieusprawiedliwionej nieobecności stażysty oraz o innych zdarzeniach istotnych dla realizacji programu.

● zapoznanie z programem stażu, z obowiązkami, uprawnieniami i regulaminem pracy,

● zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków w trakcie odbywania stażu, profilaktycznej ochrony zdrowia, bezpłatnych posiłków i napojów profilaktycznych, na zasadach przewidzianych dla pracowników,

● szkolenie w zakresie bhp i przepisów przeciwpożarowych oraz przydzielanie odzieży i obuwia roboczego, środków ochrony indywidualnej oraz niezbędnych środków higieny osobistej, na zasadach przewidzianych dla pracowników.

● przestrzeganie ustalonego przez organizatora rozkładu czasu pracy,

● sumienne i staranne wykonywanie zadań objętych programem stażu oraz stosowanie się do poleceń organizatora i opiekuna, o ile nie są one sprzeczne z prawem,

● przestrzeganie przepisów i zasad obowiązujących u organizatora, np. regulaminu pracy, tajemnicy służbowej, zasad bhp oraz przepisów przeciwpożarowych.

@RY1@i02/2011/116/i02.2011.116.209.007a.001.jpg@RY2@

Ewa Drzewiecka, ekspert z zakresu prawa pracy

Ewa Drzewiecka

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 53 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).