Złożenie wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy chroni przed zwolnieniem

Pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z pracownikiem, który będąc uprawniony do korzystania z urlopu wychowawczego, złożył wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy. Ochrona zatrudnienia pracownika trwa od dnia złożenia wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy. Pracownik może skorzystać z uprawnienia do obniżenia wymiaru czasu pracy przez cały okres, w którym mógłby udać się na urlop wychowawczy.

Przepisy prawa pracy w szczególny sposób chronią zatrudnienie osób uprawnionych do urlopu wychowawczego decydujących się na obniżenie wymiaru swego czasu pracy. W myśl art. 186⁷ k.p. pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca jest w takim przypadku obowiązany uwzględnić wniosek pracownika i dokonać obniżenia jego wymiaru czasu pracy. Ma to istotne konsekwencje dla ochrony zatrudnienia pracownika, gdyż według art. 186⁸ par. 1 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy w tym czasie jest dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Zatem od dnia złożenia przez pracownika wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy jego stosunek pracy podlega szczególnej ochronie, znacznie ograniczającej możliwości rozwiązania z nim umowy o pracę. Stanowi to istotne utrudnienie dla pracodawcy, który tylko w tych wymienionych przypadkach może zwolnić pracownika. Przy czym gdyby pracodawca zdecydował się wbrew wspomnianym przepisom rozwiązać umowę z pracownikiem uprawnionym do urlopu wychowawczego, po złożeniu przez niego wniosku o zmniejszenie czasu pracy, a ten złożyłby odwołanie do sądu pracy, to sąd z pewnością przywróciłby go do pracy lub co najmniej zasądził odszkodowanie.

Podkreślić jednak należy, że w razie złożenia przez pracownika wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy po dokonaniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę (np. po otrzymaniu wypowiedzenia) umowa ta rozwiąże się w terminie wynikającym z tej czynności. Zatem złożenie przez pracownika wniosku w tym terminie nie uchroni go już przed rozwiązaniem umowy o pracę (art. 186⁸ par. 2 k.p.).

Złożenie przez pracownika wniosku o obniżenie czasu pracy nie może być co do zasady uznane przez pracodawcę za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dopuszczalność uznania przez pracodawcę, że postępowanie pracownika jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ma bowiem charakter zupełnie wyjątkowy. Według art. 8 k.p. nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Przepis ten ma na celu zapobieżenie nadużywaniu uprawnień ustawowych poprzez korzystanie z nich wbrew społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu, czyli wbrew celowi, jakiemu te uprawnienia mają służyć.

@RY1@i02/2011/048/i02.2011.048.209.002b.001.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach