Porzucenie zakładu nie wyklucza dochodzenia niezaspokojonych roszczeń

Niewypłacalność pracodawcy w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych zachodzi także m.in. w razie niezaspokojenia tych roszczeń z powodu braku środków finansowych w przypadku faktycznego zaprzestania działalności przez pracodawcę, trwającego dłużej niż dwa miesiące. Datą wystąpienia niewypłacalności pracodawcy jest dzień upływu tego terminu.

Pracownik może zwrócić się wówczas do marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę niewyplacalnego pracodawcy z wnioskiem o udzielenie mu zaliczki na poczet roszczeń niezaspokojonych przez pracodawcę (w kwocie nie wyższej niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, obowiązującego w dniu wypłaty zaliczki). Łącznie roszczenia z tytułu wynagrodzenia za pracę podlegają zaspokojeniu ze środków funduszu za okres nie dłuższy niż trzy miesiące. Wzór wniosku o wypłatę zaliczki został zawarty w załączniku nr 1 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 17 listopada 2011 r. Pracownik składa w nim oświadczenie o pozostawaniu w stosunku pracy z danym pracodawcą oraz o rodzaju niezaspokojonych roszczeń pracowniczych i ich wysokości. Powinien także uprawdopodobnić wystąpienie niewypłacalności pracodawcy.

W omawianym przypadku nie będzie ona jednak stwierdzona żadnym dokumentem.

W takiej sytuacji marszałek województwa może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, czy rzeczywiście doszło do zaprzestania działalności przez pracodawcę. Sprawdzeniu podlegają składanie deklaracji i opłacenie należnych podatków przez pracodawcę w urzędzie skarbowym, wyrejestrowanie pracowników lub płatnika z ZUS, ustalenia dokonane przez Państwową Inspekcję Pracy w ramach przeprowadzonych u pracodawcy kontroli i inspekcji, a także ustalenia komornika w trakcie prowadzonych przeciwko pracodawcy postępowań egzekucyjnych. Marszałek województwa może także zażądać od pracodawcy, jeżeli jest on dostępny, dokumentów potwierdzających faktyczne zaprzestanie działalności oraz ma prawo wglądu do dokumentacji w miejscu działalności pracodawcy.

Zgodnie z art. 30 par. 3 kodeksu pracy oświadczenie każdej ze stron o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno zasadniczo zostać złożone na piśmie. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że zaprzestanie działalności gospodarczej może oznaczać dorozumiane rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę (wyrok SN z 5 marca 1999 r., I PKN 627/98, OSNP 2000/9/355). W przypadku niewydania przez pracodawcę świadectwa pracy pracownik może wystąpić z żądaniem jego wydania do sądu pracy, a w razie uzyskania korzystnego wyroku może dochodzić jego realizacji na drodze egzekucji sądowej. W toku postępowania sąd może wymusić wydanie świadectwa pracy poprzez stosowanie grzywien wobec pracodawcy. Sąd, wymierzając pracodawcy grzywnę, orzeka jednocześnie o zamianie grzywny na areszt na wypadek jej nieściągnięcia. Ostatecznie wobec pracodawcy odmawiającego wykonania wyroku nakazującego wydanie świadectwa pracy sąd może zastosować areszt do sześciu miesięcy (art. 1053 kodeksu postępowania cywilnego).

Pracodawca, który nie wydaje świadectwa pracy, naraża się także na odpowiedzialność za wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 282 par. 1 pkt 3 k.p.).

@RY1@i02/2012/222/i02.2012.222.21700030c.802.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 8a, art. 12a ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Art. 30 par. 3, art. 97, art. 282 par. 1 pkt 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 1053 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Załącznik nr 1 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 17 listopada 2011 r. w sprawie wniosków o wypłatę zaliczki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (Dz.U. nr 261, poz. 1560).