Praca dla cudzoziemca ze Wschodu bez zezwolenia

Za powierzenie pracy cudzoziemcowi, który nie posiada ważnej wizy, pracodawcy grozi grzywna nie niższa niż 3 tys. zł.

Ujemny przyrost naturalny i wysoki poziom emigracji sprawia, że w niektórych sektorach polskiej gospodarki, mimo dużego bezrobocia, zaczyna brakować rąk do pracy. Z tego powodu przedsiębiorcy coraz chętniej zatrudniają imigrantów, zwłaszcza zza wschodniej granicy. Ułatwiają im to obowiązujące w tym zakresie przepisy, które zezwalają na czasowe wykonywanie pracy przez obywateli Białorusi, Gruzji, Mołdowy, Rosji i Ukrainy, bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę. Decydując się na takie rozwiązanie, przedsiębiorcy powinni mieć jednak świadomość koniecznych do spełnienia warunków.

Tylko na czas określony

Nawiązanie stosunku pracy bez zezwolenia z obywatelem któregoś z wymienionych krajów jest możliwe wyłącznie na okres 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Oznacza to, że po upływie 6 miesięcy pracy obcokrajowiec musi wrócić do swojego kraju, odbyć karencję w tym samym wymiarze, a następnie ponownie starać się o zatrudnienie w Polsce na kolejny okres. Jeżeli pracodawca chce mu powierzyć pracę na czas dłuższy niż pół roku, konieczne jest uzyskanie zezwolenia.

Oświadczenie pracodawcy

Aby zatrudnić konkretnego cudzoziemca na uproszczonych warunkach, w pierwszej kolejności przedsiębiorca składa w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla siedziby firmy pisemne oświadczenie o takim zamiarze. Powinno ono określać:

● nazwę zawodu,

● miejsce wykonywania pracy,

● datę rozpoczęcia i okres wykonywania pracy,

● rodzaj umowy stanowiącej podstawę świadczenia pracy,

● wysokość wynagrodzenia brutto za pracę.

Ważne, aby zawarł on w oświadczeniu również informacje o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych opartych na lokalnym rynku pracy oraz o zapoznaniu się z uregulowaniami dotyczącymi zarówno pobytu, jak i pracy cudzoziemców. Przepisy nie określają wzoru takiego dokumentu, najistotniejsze, aby znalazły się w nim wszystkie wymagane prawem dane.

Konieczna wiza

Zarejestrowane w urzędzie oświadczenie przedsiębiorca przekazuje przyszłemu pracownikowi, który składa je we właściwym ze względu na jego miejsce zamieszkania konsulacie. Na tej podstawie konsul wydaje obcokrajowcowi wizę uprawniającą do wykonywania pracy. Zachowuje ona swoją ważność przez okres pobytu, który odpowiada okresowi wskazanemu w oświadczeniu pracodawcy.

Złożenie tego dokumentu w konsulacie na krótko przed zatrudnieniem, ze względu na zdarzające się opóźnienia w jego pracy, może doprowadzić do sytuacji, w której wiza zostanie wydana po planowanym terminie rozpoczęcia współpracy. W ten sposób czas zatrudnienia cudzoziemca w Polsce zostanie skrócony. Konsul przyznaje bowiem wizę na określony przez przedsiębiorcę okres, przykładowo od 1 czerwca do 30 listopada, i nie bierze pod uwagę, że zainteresowany otrzymał ją z opóźnieniem.

Zatem jeżeli właściciel firmy chce zatrudnić chociażby obywatela Ukrainy w okresie od 1 czerwca do 30 listopada, a konsul wydał wizę z prawem do pracy dopiero 1 sierpnia, to pracownik ten przepracuje w Polsce zaledwie 4 z planowanych 6 miesięcy, czyli okres od 1 sierpnia do 30 listopada. Ze względu na takie ryzyko określona w oświadczeniu data rozpoczęcia pracy powinna zakładać pewien margines czasowy.

Podpisanie umowy

Po uzyskaniu przez obcokrajowca wizy można z nim podpisać umowę o pracę. Najlepiej, aby była to tzw. terminowa umowa o pracę, tj. na czas określony albo na czas wykonania określonej pracy. Wybór należy do przedsiębiorcy. Powinien on jednak pamiętać, że pierwsza z nich rozwiązuje się z upływem okresu, na jaki została zawarta, druga natomiast z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania została zawarta.

Gdy taki pracownik nie spełni oczekiwań pracodawcy, rozstanie się z nim może się okazać kłopotliwe. Wcześniej wypowiedzieć można bowiem wyłącznie umowę na czas określony i to tylko wtedy, gdy została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy, a strony dopuściły taką możliwość w samej umowie. Problemu takiego przedsiębiorca nie będzie miał chociażby w przypadku ciężkiego naruszenia przez cudzoziemca podstawowych obowiązków pracowniczych. Wówczas bez jakichkolwiek przeszkód będzie mógł go zwolnić dyscyplinarnie.

Możliwe konsekwencje

Wykonywanie pracy przez obcokrajowca, który nie posiada ważnej wizy lub wymaganej umowy o pracę, jest nielegalnym wykonywaniem pracy. Za takie wykroczenie grozi pracodawcy kara grzywny nie niższa niż 3 tys. zł. Za nielegalne wykonywanie pracy karą grzywny zagrożony jest również sam pracownik. W jego przypadku wynosi ona nie mniej niż tysiąc złotych.

Michał Graczyk

prawnik, pracownik administracji rządowej

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Par. 1 pkt 22 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 20 lipca 2011 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. nr 155, poz. 919). Art. 25 i nast. ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r. nr 264, poz. 1573 z późn. zm.). Art. 2 ust. 1 pkt 14 oraz art. 120 ust. 1 i 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).