Firma może dofinansować wypoczynek pracowników i ich rodzin

Kwestię wypłaty świadczeń urlopowych reguluje ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (dalej: ustawa o z.f.ś.s.). I tak pracodawcy zatrudniający według stanu na 1 stycznia danego roku mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, mogą utworzyć fundusz do wysokości i na zasadach określonych w tej ustawie lub mogą wypłacać świadczenia urlopowe. Zatem wypłata świadczeń nie dotyczy pracodawców angażujących co najmniej 20 i więcej pracowników (oczywiście w przeliczeniu na pełne etaty) oraz prowadzących działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych, bowiem na nich zawsze ciąży obowiązek utworzenia funduszu.

Raz w roku

Pracodawca wypłaca świadczenie urlopowe raz w roku. Przysługuje ono każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Chodzi tu o następujące po sobie wszystkie dni, a nie tylko dni robocze, na które udzielany jest urlop. [przykład 1]

Wypłata świadczenia urlopowego nie zależy ani od firmowego stażu pracy, ani od zajmowanego stanowiska czy innych (niż wymienione wyżej) warunków. Nie ma również znaczenia sytuacja życiowa i materialna pracownika, tak jak to jest w przypadku świadczeń finansowanych ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Ostateczny termin na uregulowanie świadczenia urlopowego to ostatni dzień poprzedzający rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego.

Obowiązują limity

Świadczenie urlopowe nie może przekroczyć wysokości odpisu podstawowego, określonego w ustawie o z.f.ś.s. - odpowiedniego do rodzaju zatrudnienia pracownika. Kwota odpisu na tzw. zwykłych pracowników uzależniona jest od warunków pracy - normalnych oraz szczególnych, a także od tego, czy praca jest wykonywana w szczególnym charakterze (w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych). Odpisu dokonuje się również na pracowników młodocianych. Pracownikom odbywającym naukę zawodu również świadczenia urlopowe przysługują.

W 2012 roku wartość odpisów podstawowych nie zmieniła się w stosunku do roku poprzedniego. Przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, będące podstawą naliczenia odpisów, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2010 roku ogłoszone przez prezesa GUS, czyli 2917,14 zł (patrz: tabela).

Możliwe niższe kwoty

Z punktu widzenia pracownika świadczenie urlopowe to dodatkowe środki, w sam raz na wakacje. Natomiast dla niektórych pracodawców mogą być zbyt dużym obciążeniem finansowym. Jednak warto podkreślić, że ustawa o z.f.ś.s. wyznacza tylko górny pułap świadczenia, a tym samym nie nakazuje wypłacać go bezwzględnie w wysokości odpisu. Dlatego można obniżyć i wypłacać świadczenia urlopowe w niższej kwocie, w zależności od możliwości firmy.

Inne rozwiązanie polega na całkowitym zwolnieniu się firmy z obowiązku wypłaty świadczeń urlopowych. W ślad za decyzją w sprawie rezygnacji ze świadczeń bądź zmniejszenia ich wysokości musi iść jednak zachowanie odpowiedniej procedury. Nie można bowiem po prostu nie wypłacić świadczeń bądź je obniżyć, tłumacząc się złą kondycją finansową.

Pracodawcy nieobjęci układem zbiorowym pracy oraz niezobowiązani do utworzenia regulaminu wynagradzania informacje w sprawie nietworzenia funduszu i niewypłacania/zmniejszenia świadczenia urlopowego przekazują pracownikom w pierwszym miesiącu danego roku kalendarzowego, w sposób przyjęty u siebie. Zatem pracodawcy - zgodnie z ustawą o z.f.ś.s. - zobowiązani byli do końca stycznia 2012 roku oznajmić swoim podwładnym, że w tym roku nie otrzymają świadczeń urlopowych lub świadczenia te będą niższe. Niedotrzymanie przez pracodawcę tego terminu zobowiązuje go do wypłaty świadczeń urlopowych, a w razie ich niewypłacenia grozi mu grzywna. Tak twierdzi Państwowa Inspekcja Pracy. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2007 r. orzekł, że za opóźnienie grozi najwyżej grzywna, a pracodawca w tym przypadku nie ma obowiązku wypłaty świadczeń czy naliczenia odpisów za ten rok (I OSK 814/06, Lex nr 344533). Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 15 stycznia 2008 r. uznał, że termin na powiadomienie pracowników o nietworzeniu funduszu lub niewypłacaniu świadczenia urlopowego ma jedynie charakter instrukcyjny, a jego przekroczenie nie powoduje obowiązku wypłaty świadczeń (XII Pa 442/07).

W świetle przywołanych wyżej wyroków informację o rezygnacji z wypłaty świadczeń urlopowych i tworzenia funduszu socjalnego zakład może przekazać pracownikom nawet po 31 stycznia. Jednak w myśl wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 11 września 2008 r. jeśli mała firma nie poinformuje załogi do końca stycznia o rezygnacji ze świadczeń urlopowych, musi je regulować przez cały ten rok (sygn. XII Pa 161/2008, LexPolonica nr 1960094). Zatem orzecznictwo w tej kwestii nie jest jednolite.

U pozostałych pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników (ale mniej niż 20 w przeliczeniu na pełne etaty) informacja o niewypłacaniu świadczeń urlopowych powinna się znaleźć albo w układzie zbiorowym pracy albo w regulaminie wynagradzania, w zależności od tego, który z przepisów płacowych obowiązuje. Postanowienia regulaminu wynagradzania w sprawie niewypłacania świadczenia urlopowego wymagają uzgodnienia ze związkami zawodowymi. Jeżeli u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa - postanowienie należy skonsultować z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Wysokość świadczenia dla niepełnoetatowca ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika. Przykładowo osoba zatrudniona w normalnych warunkach na 1/4 etatu ma prawo do świadczenia w wysokości 273,48 zł (1/4 z 1093,93 zł), a osoba wykonująca pracę w warunkach szczególnych na 3/4 etatu - 1093,93 zł (3/4 z 1458,57 zł).

Konieczna zaliczka

Dla celów podatkowych, świadczenie urlopowe mieści się w definicji przychodów ze stosunku pracy. Nie zostało wymienione w katalogu przychodów zwolnionych, toteż podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, czyli tak jak wszystkie inne składniki płacowe. Zatem pracodawca wypłacający w danym miesiącu takie świadczenie ma obowiązek pobrać od niego stosowną zaliczkę na podatek.

Inaczej jest ze składkami na ZUS. Świadczenie urlopowe wypłacane na podstawie ustawy o zfśs objęte jest zwolnieniem ze składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne, ale do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego określonej w tej ustawie (patrz tabela). Oznacza to, że w razie ustanowienia świadczenia w wyższej wysokości od nadwyżki ponad kwoty odpisów płatnik musi potrącić wszystkie składki.

Zdarza się, że pracodawcy zatrudniali na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, ale nie utworzyli zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. W zamian wypłacają pracownikom świadczenia urlopowe. W takiej sytuacji nie ma zastosowania omawiane zwolnienie. Wypłata takich świadczeń nie następuje bowiem zgodnie z przepisami ustawy o z.f.ś.s.

Wobec powyższego nasuwa się pytanie, czy od świadczeń urlopowych wypłacanych pracownikom przez pracodawców tworzących zakładowy fundusz świadczeń socjalnych ze środków tego funduszu należy opłacić składki na ubezpieczenia społeczne? W tej sytuacji świadczenia te będą korzystały ze zwolnienia. Bowiem świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych są wyłączone z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Oznacza to, iż wszelkie świadczenia, wypłacane pracownikom przez pracodawców tworzących zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (tj. zatrudniających według stanu na 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty) ze środków pochodzących w całości z tego funduszu, zgodnie z regulaminem funduszu, bez względu na ich wartość, nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w pełnej wysokości. Co prawda pracodawcy tworzący fundusz, zgodnie z przepisami ustawy o z.f.ś.s., nie wypłacają zwykle świadczeń urlopowych, ale jeśli je przewidziano w regulaminie funduszu i pochodzą z jego środków, to jest spełniony podstawowy warunek zwolnienia dotyczący źródła finansowania.

Uprawnienia nauczycieli

Prawo do świadczenia urlopowego z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych gwarantuje nauczycielom Karta Nauczyciela. Zgodnie z jej przepisami, z odpisu na z.f.ś.s. wypłacane jest nauczycielowi do końca sierpnia każdego roku świadczenie urlopowe w wysokości odpisu podstawowego, o którym mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, ustalonego proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy i okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym (rok szkolny trwa od 1 września do 31 sierpnia). Oznacza to, że świadczenie urlopowe dla nauczycieli jest świadczeniem obowiązkowym o charakterze roszczeniowym. Warunkiem jego otrzymania jest jedynie fakt zatrudnienia w zawodzie nauczyciela. Pedagog otrzyma je nawet jeśli nie wykonywał pracy. Przysługuje więc zarówno nauczycielom czynnym zawodowo, jak i przebywającym na urlopach wychowawczych czy dla poratowania zdrowia. Bez znaczenia jest też rodzaj umowy: stała, okresowa, na zastępstwo czy na czas wykonania określonej pracy.

Wypłaty świadczenia nie uzależnia się od sytuacji rodzinnej, materialnej czy życiowej uprawnionego, gdyż jego wysokość wynika z odrębnych przepisów. Nie ma tu również znaczenia długość trwania urlopu. Nauczyciel nie musi więc przebywać 14 kolejnych dni na urlopie, aby otrzymać świadczenie.

Odbiór świadczenia nie przekreśla nauczycielowi prawa do ubiegania się o inne formy pomocy, np. dopłatę do wypoczynku. Jeśli spełnia warunki socjalne, uprawniające do dofinansowania, może je otrzymać.

Ustawodawca wyraźnie wskazał, iż wysokość świadczenia urlopowego dla nauczycieli jest równa wysokości odpisu podstawowego, o którym mowa w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. W 2012 roku wysokość świadczenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze przez cały rok szkolny wynosi więc 1093,93 zł. Jeżeli nauczyciel jest zatrudniony przez okres krótszy niż rok szkolny, powinien otrzymać świadczenie urlopowe proporcjonalnie niższe. Również nauczyciel zatrudniony w niepełnym wymiarze zajęć otrzyma świadczenie odpowiednio zmniejszone. [przykład 2]

Dopłaty do wakacji

Pracodawcy, którzy nie wypłacają świadczeń urlopowych, mogą pracowników wesprzeć przed urlopem, dofinansowując im tzw. wczasy pod gruszą czy inne zorganizowane formy wypoczynku (wycieczki, obozy, kolonie dla dzieci, spływy kajakowe, pobyt w sanatorium itp.). Najczęściej źródłem finansowania dopłat do wypoczynku jest zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, ale mogą to być również inne fundusze, np. socjalno-bytowe lub środki bieżące, obrotowe.

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest funduszem, którego środki przeznaczone są na finansowanie przez pracodawcę działalności socjalnej, prowadzonej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z niego. Usługi i świadczenia w zakresie działalności socjalnej mogą być finansowane z z.f.ś.s., jeżeli świadczone są zarówno na terenie kraju, jak i za granicą. Dotyczy to również dopłat z funduszu na te cele.

Pieniądze z funduszu muszą być wydatkowane zgodnie z celem, na który zostały zebrane, czyli m.in. na organizowanie różnych form wypoczynku. Popularną formą wsparcia pracownika w okresie wakacyjnym są dopłaty do tzw. wczasów pod gruszą (czyli zorganizowanych przez pracownika we własnym zakresie) oraz dopłaty do wypoczynku dzieci.

Zasady rozporządzania środkami funduszu i warunki korzystania z nich określa pracodawca w regulaminie funduszu uzgodnionym z zakładową organizacją związkową, a jeśli taka nie została powołana - z pracownikiem wybranym przez załogę zakładu do reprezentowania jej interesów. Regulamin w szczególności powinien określać rodzaje, formy świadczeń i usług socjalnych, wysokość dopłat i świadczeń, okoliczności i częstotliwość ich przyznawania.

Pracodawca, udzielając pomocy w formie ulgowych usług i świadczeń oraz określając wysokość dopłat z funduszu, musi przestrzegać kryteriów socjalnych, tzn. musi je uzależniać od sytuacji materialnej, życiowej, rodzinnej wnioskodawcy. Zatem w pierwszej kolejności o dopłaty mogą ubiegać się osoby znajdujące się w trudnej sytuacji, np. osoby samotnie wychowujące dzieci, mające kłopoty ze zdrowiem, rodziny wielodzietne. Pamiętać więc trzeba, rozpatrując składany wniosek o pomoc, o każdorazowym zapoznaniu się z sytuacją życiową, materialną, bytową zainteresowanego i ocenie jej. Niedopuszczalne jest przyznawanie świadczeń wszystkim pracownikom w jednakowej wysokości. Przeczy to istocie działalności socjalnej. Wymóg przeanalizowania sytuacji życiowej uprawnionego i uzależnienie przyznania ulgowych świadczeń czy dopłat od jego położenia wymaga ustawa o z.f.ś.s. Zazwyczaj decydującym kryterium przy wspomaganiu uprawnionego jest dochód przypadający na członka rodziny.

Warunki skorzystania z ulg

Pracodawca, wypłacając pracownikom określone dopłaty do wypoczynku, pobrane z rachunku z.f.ś.s., w ogóle nie nalicza od nich składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Nie ma tu więc żadnych limitów co do ich wartości. Dotyczy to również zleceniobiorców, którzy mogą znaleźć się w kręgu uprawnionych do korzystania z z.f.ś.s. Zwolnienie z oskładkowania im także przysługuje.

Pracodawcy, którzy nie utworzyli z.f.ś.s., lecz u których funkcjonuje inny fundusz przeznaczony na cele socjalno-bytowe, powstały na podstawie układu zbiorowego pracy, naliczają składki od świadczeń z niego wypłacanych, ale dopiero gdy ich wartość przekroczy rocznie kwotę odpisu podstawowego, określoną w ustawie o z.f.ś.s. (patrz: tabela) Do wysokości tego odpisu świadczenia są więc wolne od oskładkowania.

W przypadku podatku dochodowego trzeba wymienić dwa zwolnienia przedmiotowe, które mogą mieć tu zastosowanie. Mianowicie wolna od podatku PIT jest wartość otrzymanych przez pracownika w związku z finansowaniem działalności socjalnej (o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych) rzeczowych świadczeń oraz otrzymanych przez niego w tym zakresie świadczeń pieniężnych, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych, łącznie do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł. Zatem bez podatku pozostaną kwoty dofinansowania do wypoczynku pochodzące z z.f.ś.s. i - co ważne - przyznane zgodnie z wymogami ustawy o z.f.ś.s., czyli według kryteriów socjalnych oraz mieszczące się w rocznym limicie 380 zł. Żeby sprawdzić, czy pobrać podatek, należy zsumować wartość wszystkich wypłaconych/przekazanych świadczeń z z.f.ś.s. od początku roku i w razie przekroczenia 380 zł, pobrać zaliczkę (na zasadach ogólnych) od nadwyżki ponad tę kwotę graniczną. [przykład 3]

Drugie zwolnienie dotyczy wypoczynku pociech. Mianowicie zwolnieniem z podatku objęte są m.in. dopłaty do wypoczynku zorganizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk, w tym również połączonego z nauką, pobytu na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych, oraz przejazdów związanych z tym wypoczynkiem i pobytem na leczeniu - dzieci i młodzieży do lat 18:

wz funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra - niezależnie od ich wysokości,

wz innych źródeł - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 760 zł.

Aby taki przychód podlegał zwolnieniu z podatku dochodowego, trzeba pamiętać, że wypoczynek musi być zorganizowany przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie. Ustawodawca nie określił formy, w jakiej powinna być prowadzona ta działalność. Dlatego uznać trzeba, że chodzi zarówno te podmioty, które świadczą usługi wypoczynkowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jak i te, których działalność w tym zakresie wynika z zapisów statutu. Dotyczy to takich placówek jak: szkoły, fundacje, stowarzyszenia czy kościół, które spełniają wymogi określone w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania (Dz.U. nr 12, poz. 67 z późn. zm.).

Pamiętać trzeba, że jeśli forma wypoczynku spełnia powyższe kryteria, zwolnienie z podatku dotyczy tylko kwoty dofinansowania wypoczynku dzieci i młodzieży, które nie ukończyły 18. roku życia. [przykłady 4, 5]

Inne źródła

Pracodawca niemający żadnych odrębnych funduszy o charakterze socjalnym może dopłacać do wypoczynku pracowników i ich rodzin, uruchamiając pulę środków bieżących. Wówczas nie musi kierować się żadnymi warunkami socjalnymi, lecz potraktować wszystkich jednakowo. Jednak takie dofinansowanie nie będzie korzystało z żadnego ze zwolnień - ani składkowego, ani podatkowego (z zastrzeżeniem, że z podatku dochodowego może być zwolnione - do kwoty 760 zł na rok podatkowy - dofinansowanie wypoczynku dla dzieci, po spełnieniu określonych wyżej warunków).

Emeryci i renciści

Zdarza się, że pracodawcy wspierają finansowo również swoich byłych pracowników, którzy przeszli na emeryturę bądź rentę. Dla ekspracowników, którzy otrzymali wsparcie z racji łączącego ich niegdyś z zakładem pracy stosunku pracy, dofinansowanie do wypoczynku stanowi przychód, który nie jest obciążony składkami na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Nie ma bowiem takiego tytułu do ubezpieczeń.

Z kolei z podatku dochodowego zwolnione są świadczenia otrzymywane przez emerytów lub rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy, w tym od związków zawodowych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. Z brzmienia przywołanego przepisu (art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) wynika, że zwolnieniem z podatku objęte są nie tylko świadczenia rzeczowe, ale również pieniężne, m.in. dofinansowanie do wczasów czy sanatorium. Dla zwolnienia nie ma również znaczenia źródło sfinansowania dopłaty. Mogą nim być zarówno środki bieżące, jak i z.f.ś.s.

Omawiane zwolnienie jest jednak limitowane w stosunku rocznym do kwoty 2280 zł. Nadwyżka ponad ten pułap podlega opodatkowaniu, ale na innych zasadach niż ogólne. Od przychodów z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, płatnik pobiera bowiem zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10 proc. należności (bez stosowania jakichkolwiek kosztów uzyskania przychodów).

Powyższe zasady dotyczące zwolnienia z podatku PIT, a także sposobu opodatkowania (w sposób ryczałtowy) nie dotyczą ekspracowników, którzy przebywają na świadczeniach przedemerytalnych. Nie jest to bowiem świadczenie traktowane na równi z emeryturą. [przykład 6]

Odpis podstawowy w 2012 roku

na jednego zatrudnionego w normalnych warunkach pracy	2917,14 zł x 37,5 proc.	1093,93 zł
na jednego zatrudnionego w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze	2917,14 zł x 50 proc.	1458,57 zł
na jednego pracownika młodocianego: ● w I roku nauki ● w II roku nauki ● w III roku nauki	2917,14 zł x 5 proc. 2917,14 zł x 6 proc. 2917,14 zł x 7 proc.	145,86 zł 175,03 zł 204,20 zł

PRZYKŁAD 1

Co najmniej 14 dni kalendarzowych

Kasia N. ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 20 dni. Złożyła wniosek o urlop w terminie od 1 do 15 czerwca. Ze przysługującej jej puli urlopowej wykorzystała tylko 10 dni (święto Bożego Ciała oraz wolne soboty i niedziele są odliczane). Z uwagi, że jednak dni kalendarzowych urlopu było 15, pracownicy przysługiwało świadczenie urlopowe. Pieniądze z tego tytułu pracodawca musiał jej wypłacić najpóźniej 31 maja (w czwartek) i wywiązał się z tego obowiązku.

PRZYKŁAD 2

Część etatu i umowa na czas określony

Maria D. - nauczycielka została zatrudniona na umowę o pracę na czas określony od 1 grudnia 2011 r. do 30 czerwca 2012 r., w wymiarze 6/18 pensum. Wysokość świadczenia urlopowego obliczamy proporcjonalnie do okresu zatrudnienia nauczyciela i wymiaru czasu pracy określonych w umowie o pracę. Należy dokonać następujących wyliczeń:

● 1093,93 zł : 12 miesięcy = 91,16 zł - miesięczna wysokość odpisu,

● 91,16 zł x 7 miesięcy = 638,12 zł - wysokość odpisu proporcjonalna do okresu zatrudnienia w roku szkolnym,

● 638,12 x 6/18 = 212,71 zł - wysokość odpisu proporcjonalna do wymiaru czasu pracy.

Maria D. ma prawo do świadczenia urlopowego w wysokości 212,71 zł.

PRZYKŁAD 3

Bez podatku tylko do 380 zł

Pracownik wraz z rodziną skorzystał z częściowo dofinansowanych przez zakład pracy z z.f.ś.s. wczasów pod gruszą. Kwota dofinansowania wyniosła 500 zł i jest to pierwsze świadczenie z z.f.ś.s. w tym roku. Przychodem pracownika dla celów pobrania podatku jest więc różnica między kwotą 500 zł a limitem 380 zł, tj. 120 zł. Tylko z jego dochodów należy pobrać podatek, mimo iż z wypoczynku korzystała cała rodzina. Świadczenie jest natomiast wolne od składek na ZUS. Wynagrodzenie pracownika wynosi 1500 zł, a rozliczenia całego miesięcznego przychodu dokonano w następujący sposób:

● 1500 zł - podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne,

● 1500 zł x 13,71 proc. = 205,65 zł - składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika,

● 1500 zł - 205,65 zł = 1294,35 zł - podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne,

● 1294,35 zł x 9 proc. = 116,49 zł - składka zdrowotna do ZUS,

● 1294,35 zł x 7,75 proc. = 100,31 zł - składka zdrowotna do odliczenia od zaliczki na podatek,

● 1294,35 zł + 120 zł = 1414,35 zł - przychód podatkowy,

● 1414,35 zł - 111,25 zł = 1303,10 zł; po zaokrągleniu - 1303 zł - podstawa opodatkowania,

● (1303 zł x 18 proc.) - 46,33 zł = 188,21 zł - zaliczka na podatek,

● 188,21 zł - 100,31 zł = 87,90 zł; po zaokrągleniu 88 zł - zaliczka na podatek do wpłaty do urzędu skarbowego.

Pracownikowi należy wypłacić 1589,86 zł [ (1500 zł + 500 zł) - (205,65 zł + 116,49 zł + 88 zł)].

PRZYKŁAD 4

Musi być rachunek albo faktura

Pracodawca zamierza dofinansować obóz 15-letniego syna pracownicy. Obóz organizuje instytucja kościelna - oaza. Kościoły prowadzą działalność w zakresie organizowania wypoczynku dzieciom m.in. w formie obozów. Dopłata z z.f.ś.s. wyniesie 180 zł. Kwota dofinansowania będzie dla pracownicy przychodem ze stosunku pracy, zwolnionym z podatku dochodowego oraz ze składek na ubezpieczenia, pod warunkiem że pracownica dostarczy do firmy dokument jednoznacznie wskazujący na: organizatora wypoczynku, osobę korzystającą z wypoczynku, formę wypoczynku oraz jego okres i koszt. Może to być faktura, rachunek lub dowód KP, potwierdzający wpłatę na rzecz organizatora.

PRZYKŁAD 5

600 zł z puli środków bieżących

Pracodawca przyznał pracownikowi dofinansowanie letnich kolonii jego 12-letniej córki, organizowanych przez biuro podróży. Dopłata wyniosła 600 zł i pochodziła ze środków bieżących firmy, bo nie posiada ona z.f.ś.s. Pracownik dostarczył fakturę z danymi potwierdzającymi prawo do zwolnienia świadczenia z podatku dochodowego. Dopłata jest natomiast oskładkowana i zostanie wypłacona razem z wynagrodzeniem, które wynosi 2500 zł. Rozliczenie będzie uwzględniało zasadę, że składki naliczone od przychodu zwolnionego z podatku dochodowego nie podlegają odliczeniu od dochodu i podatku. W celu rozliczenia należało dokonać następujących obliczeń:

● 2500 zł + 600 zł = 3100 zł - podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika,

● 3100 zł x 13,71 proc. = 425,01 zł - składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika,

● 3100 zł - 425,01 zł = 2674,99 zł - podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne,

● 2674,99 zł x 9 proc. = 240,75 zł - składka zdrowotna do ZUS,

● 2674,99 zł x 7,75 =207,31 zł - składka zdrowotna do odliczenia od zaliczki na podatek,

● 2500 zł - przychód podatkowy,

● 2500 zł x 13,71 proc. = 342,75 zł - składki na ubezpieczenia społeczne podlegające odliczeniu od dochodu,

● 2500 zł - 342,75 zł = 2157,25 zł - podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne,

● 2157,25 zł x 7,75 proc. = 167,19 zł - składka zdrowotna podlegająca odliczeniu od podatku,

● 2157,25 zł - 111,25 zł = 2046 zł - podstawa opodatkowania,

● (2046 zł x 18 proc.) - 46,33 zł = 321,95 zł - zaliczka na podatek,

● (321,95 zł - 167,19 zł = 154,76 zł; po zaokrągleniu 155 zł) - zaliczka na podatek do wpłaty do urzędu skarbowego.

Pracownikowi należy wypłacić 2279,24 zł [(2500 zł + 600 zł) - (425,01 zł + 240,75 zł + 155 zł)].

PRZYKŁAD 6

Trzeba zsumować wypłaty

Zakład energetyczny wypłaca raz w roku swoim byłym pracownikom przebywającym na emeryturach i rentach świadczenia pieniężne z tytułu wypoczynku lub organizuje im wycieczki. W czerwcu 2012 roku zakład wysłał emerytów na tygodniową wycieczkę do Zakopanego. Koszt wycieczki (dojazd, zakwaterowanie, wyżywienie) wyniósł na osobę 1500 zł. Dla emerytów, którzy wcześniej nie otrzymali żadnych innych świadczeń lub ich wartość łącznie z kosztem wycieczki nie przekroczyła 2280 zł, wyjazd ten nie stanowił przychodu opodatkowanego. Jednak u Jana K. od części świadczenia płatnik będzie musiał pobrać podatek. W marcu 2012 roku Jan K. otrzymał już bowiem pomoc pieniężną w związku z remontem mieszkania, w wysokości 1000 zł. Po zliczeniu obu świadczeń okazuje się, że przewyższyły one limit 2280 zł. Od różnicy, tj. 220 zł (2500 zł - 2280 zł) płatnik musi naliczyć 10-proc. ryczałt (220 zł x 10 proc. = 22 zł). Jeżeli przedmiotem świadczenia na rzecz byłych pracowników - emerytów nie są pieniądze, podatnik (w analizowanej sytuacji Jan K.) jest obowiązany wpłacić płatnikowi kwotę należnego zryczałtowanego podatku przed udostępnieniem świadczenia. Przedmiotem świadczenia nie były tutaj środki pieniężne, lecz udział w wyjeździe. Zatem, jeżeli pracodawca znał już koszt wycieczki przed wyjazdem, powinien pobrać od pana Jana K. kwotę podatku.

@RY1@i02/2012/129/i02.2012.129.21700040b.802.jpg@RY2@

Izabela Nowacka, ekspert ds. wynagrodzeń

Izabela Nowacka

ekspert ds. wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 2 - 8 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 592).

Art. 12 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 38, 67, 78, art. 30 ust. 1 pkt 4, art. 41 ust. 7 pkt 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Art. 53 ust. 1a ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 19, 20, 21 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

Obwieszczenie prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 18 lutego 2011 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2010 r. i w drugim półroczu 2010 r. (M.P. nr 15, poz. 156).