Urlopy ważne i mniej ważne

Jednym z obowiązkowych świadczeń, jakie musi zapewnić pracodawca pracownikom podnoszącym swoje kwalifikacje zawodowe, jest urlop szkoleniowy. Warunkiem jego otrzymania jest podjęcie nauki za zgodą lub z inicjatywy pracodawcy. Oczywiście nie dotyczy to każdego szkolenia. Kodeks pracy przewiduje, że przysługuje on pracownikom przystępującym do określonych w art. 1032 k.p. egzaminów kończących naukę oraz na ostatnim roku studiów na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego.

Urlopu szkoleniowego wprost dotyczy jednak tylko jeden artykuł kodeksu pracy (art. 103²). Wiele problemów praktycznych związanych z jego udzielaniem wynika właśnie z tak skąpego jego uregulowania. Wątpliwości budzi nie tylko, komu taki urlop przysługuje, wszyscy pamiętamy zamieszanie z urlopami szkoleniowymi na studiach podyplomowych (DGP, nr 247/2012), ale też jak należy go udzielać.

Kodeks pracy przesądza bowiem tylko, że urlop szkoleniowy udzielany jest w dniach, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Jest to ważne uszczegółowienie, zwłaszcza gdy przypomnimy sobie przepisy rozporządzenia wcześniej regulującego te kwestie, które nakazywały udzielania urlopu w dni robocze co w praktyce oznaczało, od poniedziałku do soboty a więc nierzadko także na dni, które były wolne dla pracownika. Ważne, ale dotyczące tylko jednej kwestii. Inne nie są w ogóle uregulowane. Przepisy nie określają, np. z jakim wyprzedzeniem pracownik powinien występować z wnioskiem o urlop. Nie przesądzają też o terminie takiego urlopu. Wydaje się oczywiste, że powinien on być związany z terminem egzaminu. Ale czy można wymagać - jak chcą niektórzy eksperci - aby był on zawsze udzielany na dni, w którym egzamin jest przeprowadzany oraz na dni bezpośrednio go poprzedzające, nie jestem pewna. Resort pracy w jednym ze swoich wyjaśnień przesądził tylko, że można go dzielić na części zgodnie z terminami egzaminów zdawanych przez pracownika. Również zdaniem dr. Jacka Skoczyńskiego (Kodeks Pracy. Komentarz, Lex Wolters Kluwer business, Warszawa 2011 r.) pracodawca nie musi udzielić pracownikowi łącznie wszystkich przysługujących mu dni urlopu szkoleniowego. Może, i to nawet bez zgody pracownika, dokonać takiego podziału.

Co ciekawe, przepisy nie określają też żadnych sankcji dla pracodawcy, który mimo tego, że zgodził się na naukę pracownika, nie udziela przysługującego mu urlopu. Takie sankcje przewiduje natomiast za naruszenie przepisów dot. urlopów wypoczynkowych (art. 282 par. 1 pkt 2 k.p.) lub uprawnień związanych z rodzicielstwem, a więc m.in. prawa do urlopu macierzyńskiego czy wychowawczego (art. 281 pkt 5 k.p.). Za naruszenie tych przepisów pracodawcy grozi grzywna od 1 tys. do 30 tys. zł. Jak widać, pozycja urlopu szkoleniowego jest jednak słabsza. Powstaje więc pytanie, czy pracownik może wystąpić wobec pracodawcy z jakimkolwiek roszczeniem z tytułu nieudzielania mu takiego urlopu. Bezsporne jest tylko, że jeśli takiemu działaniu pracodawcy będzie można przypisać cechy dyskryminacji, wówczas po spełnieniu dodatkowych przesłanek pracownik może domagać się odszkodowania. Czy ma takie prawo w innych okolicznościach? W sytuacji gdy np. sam zapłaci za szkolenie, a przez nieudzielenie urlopu będzie musiał je powtarzać, to poniesie określoną szkodę. Wydaje się więc, że jeśli będzie potrafił ją udowodnić, może starać się o odszkodowanie na podstawie kodeksu cywilnego (art. 471 k.c.).

Trudno wymagać, aby kodeks pracy regulował wszystkie mogące się pojawić w praktyce sytuacje, choć rzeczywiście w porównaniu z innymi urlopami opisanymi w tym akcie prawnym urlop szkoleniowy jest wyjątkowo oszczędnie potraktowany. Jedynym wyjściem dla stron stosunku pracy, które chcą uniknąć ewentualnych sporów, jest więc uregulowanie zasad korzystania z niego w umowie szkoleniowej. Nawet wtedy gdy nie jest ona obowiązkowa. Albo określenie ich w regulaminie pracy. Ale czy zawsze to wystarczy?

@RY1@i02/2012/068/i02.2012.068.21700020a.802.jpg@RY2@

Małgorzata Jankowska

Małgorzata Jankowska

malgorzata.jankowska@infor.pl