Świadczenie otrzymane z ZUS zmniejszy przyznane przez sąd wynagrodzenie

Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy należne przywróconemu pracownikowi ma w istocie charakter odszkodowania. Przy tym jego specyficzny charakter wyraża się w tym, że choć stanowi pokrycie szkody, jaką poniósł pracownik wskutek bezprawnego rozwiązania stosunku pracy, to jednak w istocie jest oderwane od poniesionej straty. Jest to przy tym odszkodowanie ograniczone (limitowane) okresem, za jaki jest przyznawane (zasadniczo do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia), co nie dotyczy pracowników szczególnie chronionych.

Bez względu na szkodę

Jest więc ono oderwane od rzeczywiście poniesionej przez pracownika szkody. Ponadto odszkodowanie to przysługuje wyłącznie za utracone wynagrodzenie za pracę, a nie za inną szkodę (straty, utracone korzyści), którą pracownik mógł ponieść w wyniku rozwiązania umowy o pracę (por. uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego z 12 lutego 1993 r., I PRN 2/93, i z 17 listopada 1998 r., I PKN 443/98).

Podkreślić także warto, że wynagrodzenie, o którym mowa w art. 47 k.p., wyczerpuje w pełni roszczenia pracownika związane z okresem pozostawania bez pracy w stosunku do pracodawcy i nie może on dochodzić przewyższających go roszczeń. Zwracał na to uwagę SN w uchwale z 18 czerwca 2009 r. (I PZP 2/09), stwierdzając, że pracownik, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach przez sąd pracy po ustaleniu, że wypowiedzenie przez pracodawcę umowy o pracę na czas nieokreślony było nieuzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, nie ma prawa do odszkodowania na podstawie kodeksu cywilnego ponad przysługujące mu na podstawie art. 47 k.p. wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Ograniczony charakter odszkodowawczy wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy potwierdzał też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 czerwca 2003 r. (SK 34/01,OTK-A 2003 nr 6, poz. 48).

Za wypowiedzeniem

Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące - nie więcej niż za 1 miesiąc. Jeżeli zaś umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o którym mowa w art. 39 k.p. (w wieku przedemerytalnym), albo z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy. Dotyczy to także pracownika ojca wychowującego dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego oraz innych pracowników chronionych na mocy przepisu szczególnego (art. 47 k.p.). [przykład 1]

Dopiero po podjęciu pracy

Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługuje dopiero w przypadku podjęcia pracy przez przywróconego do niej pracownika, a ściślej w razie zgłoszenia przez niego gotowości do jej podjęcia w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku o przywróceniu do pracy (por. uchwała SN z 28 maja 1976 r., V PZP 12/75). Zatem w momencie wydania przez sąd I instancji wyroku przywracającego do pracy roszczenie to jest jeszcze niewymagalne (nie istnieje), a jego powstanie uzależnione jest od zdarzenia przyszłego i niepewnego (podjęcia pracy), czyli od warunku.

Sąd może jednak wynagrodzenie to zasądzić już w wyroku przywracającym pracownika do pracy, pod warunkiem że podejmie on pracę. Tak wskazywał SN w wyroku z 19 lipca 2005 r. (II PK 389/04), stwierdzając, że sąd pracy, orzekając o przywróceniu pracownika do pracy, może na podstawie art. 47 k.p. zasądzić jednocześnie wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Zasądzenie tego wynagrodzenia następuje pod warunkiem podjęcia pracy po przywróceniu do niej (por. wyrok SN z 12 lipca 2005 r. II PK 363/04).

Od jakiej daty odsetki

Zgodnie z art. 481 par. 1 k.c. odsetki przysługują za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Skoro więc roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy powstaje (staje się wymagalne) dopiero w momencie podjęcia pracy po przywróceniu do niej, to pracodawca opóźnia się w jego spełnieniu dopiero od tego momentu. Odsetki od wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy sąd powinien więc również zasądzać warunkowo i od dnia podjęcia pracy przez przywróconego pracownika (por. wyroku SN z 6 stycznia 2009 r., II PK 117/08).

Rozwiązanie w trybie natychmiastowym

Zbliżona regulacja dotyczy pracowników, z którymi rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia. W razie podjęcia pracy w wyniku przywrócenia do pracy pracownikom tym przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 3 miesiące i nie mniej niż za 1 miesiąc. Jeżeli jednak umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o którym mowa w art. 39 k.p., albo z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, czy z pracownikiem ojcem wychowującym dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego albo gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy (art. 57 k.p.).

Tak jak ekwiwalent za urlop

Przy obliczaniu wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy należy stosować zasady obowiązujące przy obliczaniu ekwiwalentu za urlop. Określa je rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. z 1997 nr 2 poz. 14 z późn. zm.).

Oznacza to, że wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy należy obliczyć według wynagrodzenia, jakie pracownik otrzymałby, gdyby w tym czasie wykonywał pracę (pozostawał w stosunku pracy). Należy więc uwzględnić wszystkie prawnie dopuszczalne zmiany (podwyższenia i obniżenia) w wysokości tego wynagrodzenia, które nastąpiłyby, gdyby pracownik kontynuował zatrudnienie. Do tak ustalonych składników wynagrodzenia należy zastosować sposób wyliczenia wskazany w par. 18 cytowanego rozporządzenia. Tak też wskazywał SN w uzasadnieniu wyroku z 29 czerwca 2005 r. (I PK 233/04).

Kiedy i co do odliczenia

Wynagrodzenie dla pracownika przywróconego do pracy nie ulega zmniejszeniu o wynagrodzenie uzyskane w tym czasie u innego pracodawcy. Żaden przepis nie wyłącza bowiem prawa do pełnego wynagrodzenia pracownika, który jest jednocześnie zatrudniony u innego pracodawcy. Również zasiłek dla bezrobotnych nie podlega zaliczeniu na poczet wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Są jednak przepisy wyłączające lub ograniczające w określonych sytuacjach prawo do tego wynagrodzenia. Należy do nich art. 92 k.p., który w par. 1 przewiduje prawo do 80 proc. wynagrodzenia za 33 (lub 14) dni niezdolności pracownika do pracy z powodu choroby, a w par. 4 prawo do zasiłku chorobowego za dłuższe niż wymienione okresy niezdolności do pracy. Za ten ostatni okres pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie, które jest zastąpione przez zasiłek chorobowy przyznawany na zasadach określonych w ustawie z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. nr 60, poz. 636 ze zm.). Przepisy art. 12 i 17 tej ustawy wykluczają jednoczesne pobieranie zasiłku chorobowego i wynagrodzenia za pracę. Ta sama zasada ma zastosowanie do świadczenia rehabilitacyjnego z mocy art. 22 tej ustawy.

Odnosząc to do pracownika żądającego wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, można przyjąć, że wynagrodzenie to nie przysługuje za okres pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego. Tak też wskazywał SN w uzasadnieniu wyroku z 9 grudnia 2003 r. (I PK 81/03) oraz w wyroku z 7 stycznia 2010 r. (II PK 164/09), podnosząc m.in., że okres niezdolności do pracy, za który pracownik otrzymał zasiłek chorobowy z ubezpieczenia, nie jest okresem pozostawania bez pracy. Podobną wykładnię SN przedstawił w uchwale z 15 maja 1992 r. (I PZP 27/92), stwierdzając, że jeżeli w okresie pozostawania bez pracy pracownik niezdolny do pracy uzyskał świadczenia rehabilitacyjne, to okres pobierania tego świadczenia odlicza się od okresu, za który pracownikowi przyznano wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w wyniku przywrócenia do pracy.

Nie ma bowiem podstaw, aby pracownik uzyskiwał jednocześnie zasiłek chorobowy (świadczenie rehabilitacyjne) i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Byłby on wtedy w lepszej sytuacji niż niezdolny do pracy z powodu choroby pracownik pozostający w stosunku pracy, któremu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń. [przykład 2]

Ważne

Ewentualne odsetki za opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia, należnego za czas pozostawania bez pracy, należą się dopiero od daty podjęcia przez pracownika pracy

PRZYKŁAD 1

Za cały okres bez etatu

Pracownik zatrudniony na czas nieokreślony dostał wypowiedzenie. Umowa rozwiązała się z dniem 30 listopada 2010 r. Pracownik wniósł pozew do sądu pracy, domagając się przywrócenia do pracy. Sąd uznając, że wypowiedzenie było wadliwe, gdyż pracownik był członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej i jego stosunek pracy podlegał szczególnej ochronie, uwzględnił jego powództwo. Wyrok uprawomocnił się 2 maja 2011 r. Pracownik zgłosił się do pracy 4 maja 2011 r. Następnie zażądał wypłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Gdy pracodawca odmówił, wystąpił z kolejnym pozwem do sądu, żądając zasądzenia wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy. Sąd uwzględnił to żądanie i zasądził na jego rzecz wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy od 1 grudnia 2010 r. do 3 maja 2011 r.

PRZYKŁAD 2

Choroba wpłynie na wysokość dokonywanej wypłaty

Pracownik podjął pracę na podstawie wyroku sądu pracy przywracającego go do pracy. Następnie zażądał od pracodawcy wypłaty za czas pozostawania bez pracy. Pracodawca wypłacił mu to wynagrodzenie, odliczając jednak z niego okres 2 miesięcy, kiedy pracownik korzystał z zasiłku chorobowego. Pracownik, nie zgadzając się z tym, wniósł pozew do sądu pracy, żądając zasądzenia wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy. Sąd oddalił jego powództwo, gdyż pracodawca słusznie odliczył z okresu pozostawania bez pracy okres, w którym pracownik pobierał zasiłek chorobowy.

@RY1@i02/2012/063/i02.2012.063.21700110b.803.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn.zm.).