Kto może żądać dodatkowego wolnego z okazji świąt wielkanocnych

Połowę załogi w spółce stanowią pracownicy prawosławni. Zapowiedzieli oni, że 16 kwietnia 2012 r., czyli w drugim dniu prawosławnych świąt wielkanocnych, chcą skorzystać z wolnego. Nie zgadzają się wziąć w tym dniu urlopu. Czy pracodawca musi udzielić im takiego zwolnienia, w sytuacji gdy tydzień wcześniej skorzystają z ustawowo wolnego od pracy 9 kwietnia 2012 r., a ich nieobecność spowoduje duże trudności organizacyjne?

Tak. Niezależnie od utrudnień organizacyjnych pracodawca ma obowiązek zwolnić ich od pracy w tym dniu. Taki przywilej przysługuje prawosławnym pracownikom, pomimo, że 16 kwietnia 2012 r. (drugi dzień prawosławnych świąt wielkanocnych) nie przypada w dzień ustawowo wolny od pracy. Zwolnienie od pracy nie jest jednak automatyczne i wymaga inicjatywy pracownika. Udzielane jest ono wyłącznie na jego prośbę.

W przypadku opisanym w pytaniu znaczna część pracowników spółki należy do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Stosunki państwa z tym Kościołem oraz uprawnienia należących do niego wiernych zostały uregulowane w ustawie z 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Święta kościelne w kościele prawosławnym przypadają w innych terminach niż w przypadku ogółu pracowników, gdyż dni ustawowe wolne od pracy pokrywają się ze świętami katolickimi. Dotyczy to między innymi tegorocznego drugiego dnia świąt wielkanocnych, który przypada dla katolików 9 kwietnia 2012 r. Dzień ten jest ustawowo wolny od pracy również dla pracowników innych wyznań. Nie pozbawia to jednak prawosławnych zatrudnionych prawa do obchodzenia świąt w terminach przewidzianych przez ich wyznanie.

Zgodnie z art. 14 wskazanej wyżej ustawy osoby należące do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego mają prawo do obchodzenia świąt prawosławnych również według kalendarza juliańskiego. Uprawnienie to dotyczy następujących świąt: 7 stycznia - pierwszy dzień Bożego Narodzenia, 8 stycznia - drugi dzień Bożego Narodzenia, 19 stycznia - Chrzest Pański, 7 kwietnia - Zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny, drugi dzień Wielkiejnocy, 19 sierpnia - Przemienienie Pańskie oraz 28 sierpnia - Zaśnięcie Najświętszej Maryi Panny. Prawosławni pracownicy mają więc prawo do zwolnienia od pracy 16 kwietnia 2012 r. (drugi dzień Wielkiejnocy), mimo że skorzystają także z wolnego poniedziałku 9 kwietnia 2012 r.

Należy jednak zwrócić uwagę, że pracownik, który wnioskuje o zwolnienie od pracy w tym trybie, nie zachowuje prawa do wynagrodzenia za czas nieobecności w pracy. Pracodawca może także nakazać mu odpracowanie czasu nieobecności w pracy z powodu święta, bez prawa do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w dni ustawowo wolne od pracy lub za pracę w godzinach nadliczbowych. Prośba o zwolnienie od pracy powinna zostać zgłoszona pracodawcy przez zatrudnionego co najmniej siedem dni przed dniem zwolnienia. Pracodawca musi natomiast zawiadomić pracownika o warunkach odpracowania zwolnienia nie później niż trzy dni przed terminem zwolnienia.

Ważne

Zgodnie z ustawą z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania również osoby należące do innych kościołów i związków wyznaniowych, których święta religijne nie są dniami ustawowo wolnymi od pracy, mogą na podobnych zasadach - na swoją prośbę - uzyskać zwolnienie od pracy na czas niezbędny do obchodzenia tych świąt zgodnie z wymogami wyznawanej przez siebie religii

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 42 ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 231, poz. 1965 z późn. zm.).

Art. 14 ustawy z 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz.U. nr 66, poz. 287 z późn. zm.).

Par. 1 rozporządzenia ministrów pracy i polityki socjalnej oraz edukacji narodowej z 11 marca 1999 r. w sprawie zwolnień od pracy lub nauki osób należących do kościołów i innych związków wyznaniowych w celu obchodzenia świąt religijnych nie będących dniami ustawowo wolnymi od pracy (Dz.U. nr 26, poz. 235).