Przymusowy wypoczynek tak, ale nie kosztem innych uprawnień

W zależności od długości okresu wypowiedzenia wymiar zwolnienia przysługującego pracownikowi na poszukiwanie pracy wynosi 2 dni albo 3 dni robocze. Prawo do takiego zwolnienia w okresie wypowiedzenia, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, przysługuje pracownikowi tylko wtedy, gdy wypowiedzenia dokonał pracodawca oraz gdy okres wypowiedzenia wynosi co najmniej dwa tygodnie. Tym samym wyeliminowana została możliwość skorzystania przez pracownika z dni wolnych na poszukiwanie pracy w razie wypowiedzenia przez pracodawcę umowy zawartej w celu zastępstwa pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności czy też umowy na okres próbny, której czas trwania nie przekracza dwóch tygodni.

Uzgodnienie terminu

Warunkiem udzielenia zwolnienia jest wystąpienie o nie przez pracownika. Przepis art. 37 k.p. nie precyzuje jednak, kto decyduje o tym, kiedy pracownik może skorzystać z urlopu na szukanie pracy. Departament prawa pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z 11 marca 2010 r. (Lex nr 27859) stwierdził, że zwolnienie na poszukiwanie pracy jest udzielane na wniosek pracownika i to on określa dzień, w którym wnosi o zwolnienie od pracy w celu poszukiwania pracy. Nie oznacza to, że zgoda pracodawcy nie jest potrzebna. Termin wykorzystania zwolnienia podlega bowiem ustaleniu z pracodawcą. [przykład]

Pracownikowi, któremu pracodawca odmówił przysługującego mu zwolnienia przysługuje roszczenie o jego udzielenie. Choć w literaturze wskazuje się, że z uwagi na terminy dochodzenia roszczeń w sprawach z zakresu prawa pracy powództwo pracownika o nakazanie pracodawcy udzielenia wolnego na szukanie pracy ma niewielkie szanse rozpatrzenia.

Warto też pamiętać, że z dni wolnych pracownik może skorzystać tylko w naturze. Nie przysługuje mu zatem jakakolwiek rekompensata w przypadku ich niewykorzystania.

Kolizja uprawnień

W praktyce pracodawcy udzielają pracownikom urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia już w piśmie zawierającym oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy w drodze wypowiedzenia. Powstaje więc wątpliwość, czy mogą oni skorzystać z uprawnienia do dni wolnych w okresie korzystania z tego urlopu.

W literaturze formułowany jest pogląd, że zwolnienie na poszukiwanie pracy w okresie wypowiedzenia przysługuje pracownikowi zarówno od pracy, jak i od urlopu wypoczynkowego, udzielonego mu przez pracodawcę w trybie art. 167¹ k.p. Oznacza to, że przewidziane w art. 37 k.p. uprawnienie pracownika do dni wolnych na szukanie pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia przysługuje mu niezależnie od okoliczności, czy w okresie wypowiedzenia jest on zobowiązany świadczyć pracę, czy korzystać z udzielonego mu przymusowo urlopu wypoczynkowego.

Wobec powyższego pracownik nawet wtedy, gdy wykorzystuje urlop wypoczynkowy w trybie art. 167¹ k.p.u., jest uprawniony do wnioskowania o dni wolne na szukanie pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Natomiast pracodawca zobowiązany jest do ich udzielenia. Uznaje się bowiem, że skoro ustawodawca przewidział instytucję, która choć częściowo ma zapewnić pracownikowi możliwość znalezienia nowego miejsca zatrudnienia w okresie wypowiedzenia, to powinna ona znaleźć zastosowanie nie tylko wówczas, gdy pracownik świadczy w okresie wypowiedzenia pracę, lecz także gdy został zobowiązany do wykorzystania wtedy urlopu wypoczynkowego. Tym bardziej, co należy pokreślić, że podwładnemu przysługuje wolne na poszukiwanie pracy wyłącznie w przypadku, gdy rozwiązanie umowy o pracę jest skutkiem jednostronnej decyzji pracodawcy.

Przykład

Skutki braku uzgodnień

Szef wręczył podwładnemu wypowiedzenie umowy o pracę. W oświadczeniu tym zobowiązał go do wykorzystania zaległego i bieżącego urlopu. Pracownik złożył wniosek o dni wolne na poszukiwanie pracy, wyznaczając ich termin tuż przed określonym przez szefa urlopem wypoczynkowym. Pracodawca nie wyraził jednak na to zgody. Pracownik uznał, że jego przełożony nie musi zaakceptować jego wniosku i nie przyszedł do pracy. Niestawienie się do pracy w dniach, w których pracownik wystąpił o udzielenie zwolnienia, zostało potraktowane przez pracodawcę jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Szef rozwiązał z podwładnym umowę o pracę w trybie art. 52 par. 1 pkt 1 k.p.

@RY1@i02/2012/038/i02.2012.038.21700100a.803.jpg@RY2@

Leszek Jaworski, ekspert ds. prawa pracy

Leszek Jaworski

ekspert ds. prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 37, art. 167¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).