SN o ochronie zatrudnienia członków rady pracowników

Sygn. akt II PK 237/13

z 16 maja 2014 r.

Pracownik zatrudniony na czas nieokreślony został wybrany na stanowisko sekretarza rady pracowników. Zawarła ona z pracodawcą porozumienie, mocą którego ochrona przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy członków rady bez zgody rady została wydłużona o rok po zakończeniu pełnienia funkcji.

Jeszcze w okresie pełnienia funkcji pracownik rozchorował się, w związku z czym wykorzystał cały okres zasiłkowy, a następnie przyznano mu świadczenie rehabilitacyjne. Po wykorzystaniu pierwszych 3 miesięcy tego świadczenia pracodawca rozwiązał umowę mocą art. 53 par. 1 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.; dalej: k.p.), a pracownik odwołał się od tego oświadczenia do sądu, domagając się odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy.

Sąd rejonowy uznał, że do rozwiązania umowy doszło w okresie roku od zakończenia pełnienia funkcji w radzie pracowniczej, kiedy pracownik korzystał z ochrony. Pracodawca nie mógł dopełnić warunku uzyskania zgody na rozwiązanie umowy od rady pracowników, gdyż kadencja poprzedniej rady uległa zakończeniu, a wskutek nieprzeprowadzenia wyborów nie powołano nowego tworu. W tych okolicznościach rozwiązanie umowy pomimo braku możliwości ubiegania się o zgodę rady pracowniczej narusza przepisy, uzasadniając roszczenie odszkodowawcze pracownika.

Apelacja pracodawcy została oddalona przez sąd okręgowy, który uznał, że ochrona zatrudnienia wynikająca z porozumienia jest korzystniejsza niż ustanowiona w powszechnie obowiązujących przepisach, a taka regulacja jest prawnie dopuszczalna. Wniosek ten płynie z wyroku SN z 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I PKN 438/99 (niepubl.) uznającego, że zakładowy układ zbiorowy może skutecznie zmieniać na korzyść pracowników zasady szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy. Skoro zaś doszło do rozwiązania umowy w okresie ochronnym bez zgody rady, która na ten moment nie funkcjonowała, pracownik ma prawo do odszkodowania.

Rozpatrując sprawę wskutek skargi kasacyjnej pracodawcy, Sąd Najwyższy przypomniał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. nr 79, poz. 550 ze zm.) członkom rady pracowników przysługuje ochrona zatrudnienia, gdyż bez jej zgody pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy w okresie członkostwa w radzie pracowników. Pracodawca nie może bez zgody rady zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść jej członka poza wyjątkiem, gdy dopuszczają to przepisy innych ustaw. Pracodawca uzupełnił dodatkowo tę ochronę, zawierając porozumienie, w którym rozciągnął ją na okres roku od zakończenia członkostwa w radzie.

SN uznał, że o ustaleniach sprawy decydują niesporne fakty, takie jak: wybór rady pracowników, 4-letni okres kadencji, ustalony regulamin funkcjonowania rady oraz fakt niepowołania rady na kolejną kadencję. Pracodawca oparł swój zarzut na naruszeniu art. 353¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.) w zw. z art. 9 par. 4 k.p., uznając, że omawiany przepis nie obowiązuje z uwagi na naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu i przekroczenie swobody stron zawierających porozumienie.

SN podkreślił jednak, że ochrona pracowników należących do rad wynika z dyrektywy nr 2002/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Zgodnie z art. 7 tej dyrektywy państwa członkowskie zapewnią, że przedstawiciele pracowników, w toku wykonywania przez nich swoich funkcji, będą mieli zapewnioną właściwą ochronę i gwarancje, które umożliwią im właściwe wykonywanie obowiązków, jakie zostały im powierzone. Cel ten realizuje art. 17 rodzimej ustawy, co oznacza, że omawiane porozumienie nie stworzyło całkiem nowej instytucji w zakresie ochrony zatrudnienia, lecz nawiązało do zasad określonych w ustawie. Tym samym interes innych pracowników nie może być argumentem dla ograniczania ochrony zatrudnienia kilku osób wchodzących w skład rady pracowników. Porozumienie nie mogło być uznane zatem za nieważne, co uzasadniało oddalenie skargi kasacyjnej.

Oprac. Łukasz Prasołek

 asystent sędziego w Sądzie Najwyższym