SN o urlopie nauczyciela dla poratowania zdrowia

Sygn. akt I PK 280/13

z 20 maja 2014 r.

Nauczycielka była zatrudniona w szkole od września 2007 r. na podstawie dwóch umów o pracę zawartych na 20/22 oraz 1/18 pełnego wymiaru czasu pracy. Na rok szkolny 2012/2013 dyrektor podwyższył jej wymiar zatrudnienia w ramach pierwszej umowy do 21/22 pełnego wymiaru. W listopadzie 2012 r. nauczycielka wystąpiła o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia. Przez nieomal dwa lata poprzedzające złożenie wniosku pracownica była oddelegowana do pracy w urzędzie gminy, gdzie była zatrudniona na pełen etat przy realizacji programu współfinansowanego przez UE. Przenosząc nauczycielkę do pracy w urzędzie, pracodawca zastrzegł jednak, że po tym okresie powróci do pracy w szkole na dotychczasowych warunkach.

Wniosek nauczycielki o urlop dla poratowania zdrowia spotkał się z odmową dyrektora uzasadnioną niespełnieniem przesłanki zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracownica wystąpiła więc o zobowiązanie dyrektora do udzielenia jej tego urlopu do sądu rejonowego, a następnie okręgowego, ale obie instancje oddaliły jej powództwo wobec niespełnienia przesłanki zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Łączny wymiar zatrudnienia nauczycielki na podstawie obu umów wynosił bowiem 96 proc. pełnego wymiaru czasu pracy, a wykonywanie zadań na pełen etat przez okres dwóch ostatnich lat nie ma wpływu na wymiar zatrudnienia, wobec jego czasowego charakteru. Oddalenie apelacji nauczycielki spowodowało, że skierowała ona skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191; dalej: KN).

Sąd Najwyższy przypomniał, że art. 73 ust. 1 KN przyznaje nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze na czas nieokreślony, po przepracowaniu co najmniej 7 lat w szkole, prawo do urlopu dla poratowania zdrowia, nakazując dyrektorowi udzielenie go przy spełnieniu omawianych warunków. Zasadniczym problemem w sprawie jest to, czy spełnienie warunku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy dotyczy całego okresu 7 lat poprzedzających wystąpienie z wnioskiem o omawiany urlop, czy też jest wymagane jedynie w momencie składania wniosku o jego udzielenie.

W tym zakresie skład orzekający SN odwołał się do poglądu wyrażonego w wyroku SN z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II PK 137/12 (OSNP 2013/21-22/245). Przyjęto w nim, że prawo do pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia przysługuje po przepracowaniu co najmniej 7 lat w zawodzie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć, bezpośrednio przed datą rozpoczęcia tego urlopu. Skoro urlop dla poratowania zdrowia jest szczególnym uprawnieniem osób wykonujących zawód nauczyciela, przyjęcie przy ustalaniu prawa do tego urlopu kryterium obciążenia obowiązkami nauczycielskimi jest uzasadnione. Przeciwny pogląd zakładający, że warunek ten zostaje spełniony przy zatrudnieniu w pełnym wymiarze w momencie występowania z wnioskiem o urlop dla poratowania zdrowia byłby sprzeczny z jego celem, a jego akceptacja oznaczałaby możliwość uzyskania prawa do tego urlopu przez nauczyciela, który wykonywał wcześniej pracę w wymiarze kilku godzin tygodniowo.

Prawo do urlopu dla poratowania zdrowia jest szczególnym przywilejem nauczycieli, więc regulujące to zagadnienie przepisy nie powinny być nadużywane. Ich wykładnia powinna uwzględniać cel urlopu i być ścisła na tyle, by nie prowadziła do rozszerzenia zastosowania przepisu na przypadki wcześniejszego zatrudnienia w niepełnym wymiarze. Na tej podstawie SN uznał, że wyrok sądu okręgowego odpowiada prawu i oddalił skargę kasacyjną.

Oprac. Łukasz Prasołek,

asystent sędziego w Sądzie Najwyższym