Firma zewnętrzna nie potwierdzi depresji

Coraz więcej pracowników cierpi na depresję, co z kolei wiąże się dla pracodawców z dużymi kosztami spowodowanymi przez nieobecność takich osób w pracy. Za granicą działają już wyspecjalizowane firmy, które oferują pracodawcom usługę polegającą na diagnozowaniu pierwszych symptomów depresji i szybkim leczeniu. Psychologowie obserwują pracę w przedsiębiorstwie, przeprowadzają wywiady z przełożonymi. Na końcu wdrażają terapię. Ponieważ wiele zagranicznych korporacji działa w Polsce, to jest szansa, że tego typu praktyka niebawem pojawi się także u nas. Czy polskie przepisy pozwalają na tego typu działania? Czy też powinny być dostosowane?

Objawy towarzyszące depresji mogą prowadzić do spadku aktywności zawodowej oraz częstych nieobecności w pracy. Niewątpliwie stany te odbijają się niekorzystnie na jakości świadczonej pracy. Pracownicy wykonują swoje zadania mniej dokładnie, popełniając więcej błędów, zmniejsza się także wydajność pracy. Z tych właśnie względów pracodawca powinien przeciwdziałać temu zjawisku.

Jednak w obecnym stanie prawnym diagnozowanie pracowników bez ich zgody przez wyspecjalizowane firmy zajmujące się badaniem zdrowia psychicznego nie jest dopuszczalne. Kodeks pracy wyraźnie wskazuje, na jakie badania i w jakim zakresie pracodawca może skierować zatrudnionych. Są to wstępne, okresowe oraz kontrolne badania lekarskie. W żadnej z tych kategorii nie mieści się poddanie pracowników obserwacji psychologa, który ma postawić diagnozę co do występowania symptomów depresji, aby pracodawca mógł podjąć działania zapobiegające jej występowaniu w zakładzie pracy.

Co na to ustawa o ochronie danych osobowych? Czy firmy zewnętrzne przeprowadzające badania psychologiczne pracowników mają prawo przechowywać dane o stanie zdrowia pracowników?

Zakres danych osobowych pracowników, jakich może żądać zatrudniający, określa art. 221 kodeksu pracy. Są to imię (imiona) i nazwisko pracownika, imiona rodziców, data urodzenia, miejsce zamieszkania (adres do korespondencji), wykształcenie, przebieg dotychczasowego zatrudnienia. Pracodawca może żądać także numeru PESEL oraz innych informacji, w tym imion i nazwisk oraz dat urodzenia dzieci, jeżeli od ich podania zależy korzystanie przez pracownika ze szczególnych uprawnień. Innych danych pracodawca może żądać jedynie wówczas, gdy ich udostępnienie nakazują odrębne przepisy.

Nie ma regulacji, które upoważniałyby pracodawcę do gromadzenia informacji dotyczących występujących u pracowników symptomów depresji. Taka informacja bez wątpienia stanowi dane osobowe. Będą nimi także pozostałe informacje o cechach osobowościowych i psychologicznych pracownika, które mogą zostać zebrane podczas takich badań. Dotyczy to także danych o przekonaniach, zainteresowaniach, światopoglądzie, upodobaniach, sposobach spędzania wolnego czasu, o ile tylko istnieje możliwość powiązania ich z oznaczoną osobą. Przechowywanie tego typu danych możliwe byłoby np. za zgodą osoby, której dotyczą. Powoływanie się jednak w takim przypadku na zgodę pracownika jako podstawę prawną dopuszczalnego zbierania danych osobowych może budzić wątpliwości. Aby zgoda osoby mogła być uznana za skuteczną, musi być wyrażona w sposób dobrowolny. W relacji zachodzącej między pracodawcą a pracownikiem trudno jest mówić o takiej dobrowolności, gdyż brak jest tu równowagi podmiotowej, co często może sprzyjać wymuszeniu zgody. Pracownik może jej udzielić wbrew swojej woli np. z obawy przed utratą pracy.

W jaki sposób przeciwdziałać depresji w zakładzie pracy w polskich realiach?

Ze względu na negatywne następstwa, jakie niesie ze sobą depresja, warto jest skupić się na jej zapobieganiu. W polskich realiach pracodawca może jej przeciwdziałać poprzez dbanie o potrzeby socjalne pracowników, zapobieganie rutynie (np. poprzez wprowadzanie różnych godzin rozpoczynania pracy oraz przerw w pracy), zapewnianie abonamentów sportowych i pakietów medycznych, udostępnianie pracownikom pokoju do odpoczynku, wpływanie na prawidłowe stosunki między pracownikami oraz przez badanie satysfakcji z pracy.

Szczególnie polecane jest przeprowadzanie anonimowych ankiet dotyczących zadowolenia pracowników z pracy i odpowiedniej procedury zgłaszania skarg. Dzięki nim pracodawca może dostrzec problemy w zakładzie pracy, a przez ich rozwiązywanie utrzymywać odpowiednią atmosferę oraz dobre relacje międzyludzkie w pracy. Wprowadzając takie warunki w firmie, może zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia depresji i innych zaburzeń psychicznych.

@RY1@i02/2014/157/i02.2014.157.217000300.101.gif@RY2@

materiały prasowe

dr Magdalena Zwolińskaadwokat z kancelarii DLA Piper Wiater sp.k.

Rozmawiała Katarzyna Dąbrowska