SN o zmianie wynagrodzenia prowizyjnego

Wynagrodzenie menedżera do spraw sprzedaży obejmowało oprócz zasadniczej stałej kwoty 13 200 zł także wynagrodzenie prowizyjne za realizację planu sprzedaży, wypłacane kwartalnie. Zgodnie z pkt 2.3 regulaminu prowizyjnego w uzasadnionych przypadkach takich jak mniejsza niż zakładana marża lub wzrost sprzedaży bez wpływu sprzedawcy, dyrektor sprzedaży mógł dokonać korekty lub anulowania prowizji za sprzedaż konkretnych usług. W pierwszym kwartale 2010 r. menedżer wypracował 140 proc. planu sprzedaży wyznaczonego do realizacji, co przekładało się na 23 760 zł premii kwartalnej według regulaminu. Mimo to pracodawca zmniejszył należną prowizję z tytułu wykonania planu sprzedaży do wysokości 100 proc. planu sprzedaży, tj. 11 880 zł. Powołał się przy tym na zapis pkt 2.3 regulaminu prowizyjnego i wskazał, że popełniono błąd w wyliczeniach, ponieważ pozostali pracownicy osiągnęli wyraźnie niższe wyniki pracy. Pracownik domagał się wypłaty całej prowizji za pierwszy kwartał 2010 r.

Sądy obu instancji zasądziły na rzecz pracownika dochodzoną kwotę wskazując, że niewypłacenie prowizji kwartalnej z powołaniem się na pkt 2.3 regulaminu prowizyjnego nie było uzasadnione. W szczególności wadliwe jest umieszczenie w regulaminie prowizyjnym katalogu otwartego, gdzie pracodawca mógłby w sposób swobodny interpretować go w zależności od zaistniałej sytuacji, gdyż wówczas pracownik nie posiadałby pewności dotyczących jasnych reguł swego wynagrodzenia. Zatem skoro menedżer zrealizował plan sprzedażowy za pierwszy kwartał 2010 r. w wysokości 140 proc., to przysługiwała mu prowizja w kwocie 23 760 zł, a nie jedynie 11 880 zł. Nie jest usprawiedliwiona sytuacja, w której lepszy od innych pracowników wynik pracy miał stanowić uzasadnioną okoliczność obniżenia prowizji. Nie może bowiem dojść do sytuacji, w której za realizację sprzedaży na określonym przez pracodawcę poziomie pracownik nie otrzyma z tego tytułu stosownego wynagrodzenia.

Z materiału dowodowego wynika, że poprzedni przełożony na etapie planowania popełnił błąd, ustalając plan sprzedaży za nisko, co spowodowało, że wynik osiągnięty przez menedżera był tak wysoki (tj. 140 proc.). Jednak skoro zapadły ustalenia przed wykonaniem planu pomiędzy pracownikiem a jego przełożonym, to pracodawca nie mógł po wykonaniu przez pracownika planu sprzedaży wycofać się z zawartych ustaleń i wypłacać premię kwartalną w mniejszym rozmiarze od przyjętego i wykonanego planu.

W skardze pracodawca twierdził, że był uprawniony do zmniejszenia wysokości dodatkowego wynagrodzenia prowizyjnego na podstawie postanowień regulaminu prowizyjnego.

SN nie przyznał racji pracodawcy i oddalił skargę. Wbrew jej twierdzeniom uzgodnione w umowie o pracę wynagrodzenie prowizyjne jest istotnym elementem stosunku pracy, który nie może być zmieniany lub "anulowany" jednostronną decyzją pracodawcy, nawet gdyby pracodawca pomylił się lub popełnił błąd przy kalkulowaniu tego wynagrodzenia bądź pracownik bez przejawienia szczególnej sprawności lub nadzwyczajnej aktywności zawodowej uzyskał wyraźnie "lepszy od innych pracowników wynik pracy".

Tak jak każdy istotny składnik umowy o pracę, uzgodniona wysokość wynagrodzenia prowizyjnego może być zmieniana (anulowana) wyłącznie w trybie porozumienia lub wypowiedzenia zmieniającego. Niedopuszczalne jest jednostronne anulowanie lub zmniejszenie przez pracodawcę wysokości prowizyjnego "wynagrodzenia dodatkowego" w przypadku wystąpienia "uzasadnionych przypadków", choćby takie zastrzeżenia zawierał zakładowy prowizyjny regulamin premiowania, a lista takich przypadków nie miała charakteru zamkniętego.

Przeciwnie, postanowienie regulaminu wynagradzania za pracę, który "w uzasadnionych przypadkach" przewiduje możliwość dokonywania przez pracodawcę "korekty lub anulowania prowizji za sprzedaż konkretnych usług", było ewidentnie mniej korzystne niż przepisy kodeksu pracy (art. 9 par. 2 k.p.). W konsekwencji brak zawartego porozumienia zmieniającego lub wypowiedzenia zmieniającego wynagrodzenie prowizyjne wykluczał legalne obniżenie należnego świadczenia.

Oprac. Ewa Przedwojska

 asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych SN