Staż pracy pedagoga ma pierwszeństwo
W związku ze spadkiem liczby uczniów dyrektor postanowił zwolnić jednego z dziewięciu nauczycieli wychowania fizycznego. W tym celu opracował kryteria doboru pracownika do zwolnienia. Wśród nich wymienione zostały w kolejności: staż pracy w szkole, osiągnięcia zawodowe, stopień awansu zawodowego, ogólny staż pracy, sytuacja rodzinno-materialna. Ostatecznie zdecydował o wyborze nauczycielki, która miała najniższy staż, ale wyższy stopień awansu zawodowego od innego nauczyciela, który nadal będzie uczył wychowania fizycznego. Czy taki wybór jest dozwolony?
Tak, ponieważ dorobek zawodowy nauczyciela nauczającego danego przedmiotu, w postaci stażu pracy i oceny jego pracy, mogą mieć pierwszeństwo przed posiadanym przez nauczyciela wyższym stopniem awansu zawodowego. Usytuowanie stopnia awansu zawodowego w dalszej kolejności kryteriów do zwolnienia nie jest dyskryminujące (wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 24 września 2013 r., sygn. akt V Pa 202/12, www.ms.orzeczenia.gov.pl).
Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty nauczyciela (dalej: KN) dyrektor szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów lub zmian planu nauczania, uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć. Wybór nauczyciela do zwolnienia nie może być dowolny lub dyskryminujący. Dyrektor wcześniej musi opracować kryteria.
W powyższej sprawie szef placówki podał kryteria, jakie będą brane pod uwagę w przypadku konieczności zwolnienia nauczyciela z pracy w związku ze spadkiem liczby uczniów. Zostały one wskazane w sposób jasny, z ustaloną kolejnością ich zastosowania i zakomunikowane do wiadomości nauczycieli przed podjęciem decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy. Dyrektor nie zastosował kryteriów niedozwolonych.
W każdym razie zastosowane kryteria podlegają kontroli sądowej w toku badania, czy rozwiązanie umowy o pracę było uzasadnione (wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 1997 r., sygn. akt I PKN 399/97, OSNP 1998/18/541). Wskazać przy tym należy, że KN nie wskazuje, jakie kryteria należy przyjąć, aby trafność wyboru danego nauczyciela nie została skutecznie zakwestionowana. Problematyka ta była natomiast przedmiotem stosunkowo szerokiej analizy orzeczniczej SN. Jednym z kluczowych orzeczeń w tej sprawie jest wyrok z 11 stycznia 2005 r. (sygn. akt I PK 159/04, OSNP 2005/15/230), w uzasadnieniu którego SN uznał, że wybór nauczyciela do zwolnienia z przyczyn częściowej likwidacji szkoły lub zmian organizacyjnych (art. 20 ust. 1 KN) powinien być dokonany przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych, niedyskryminujących, jasnych, czytelnych dla zainteresowanych. Powinny one dotyczyć w pierwszej kolejności dorobku zawodowego (staż pracy, ocena pracy, kwalifikacje formalne i faktyczne), ale mogą się one odnosić także do sytuacji osobistej nauczyciela (stan rodzinny, posiadanie innych źródeł dochodu - np. emerytury).
SN uznał również, że w przypadku gdy sytuacja zawodowa i osobista nauczycieli jest zbliżona, dyrektor szkoły, podejmując decyzję, powinien uwzględnić dalsze, dodatkowe okoliczności. Do takich znaczących okoliczności należy podstawa nawiązania stosunku pracy. Nie ulega wątpliwości, że stosunek pracy z mianowania bardziej stabilizuje nauczyciela w zatrudnieniu niż stosunek pracy nawiązany na podstawie umowy, i to jeszcze zawartej na czas określony (wyrok SN z 14 grudnia 2000 r., sygn. akt I PKN 138/00, OSNP 2002/16/374).
Leszek Jaworski
Podstawa prawna
Art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu