Za źle zamówiony towar konsekwencje poniesie kierownik sklepu

Nie. Takie postępowanie co do zasady nie jest zgodne z przepisami prawa pracy.

Na wstępie należy wskazać, że zasadniczo odpowiedzialność materialna pracownika powstaje automatycznie z chwilą nawiązania stosunku pracy (np. podpisania umowy o pracę). Pracownik jest bowiem od tego momentu zobowiązany do dbałości o mienie pracodawcy i ponosi zatem odpowiedzialność materialną za szkodę wyrządzoną firmie wtedy, gdy powstała ona wskutek zawinionego niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków (art. 114 kodeksu pracy; dalej k.p.).

Istotne jest to, że ciężar dowodu (w szczególności w postępowaniu sądowym) w zakresie wykazania powstania szkody, związku przyczynowego między działaniem pracownika a szkodą oraz w przedmiocie winy pracownika spoczywa na pracodawcy. Powyższe oznacza również, że podwładny pracownik, który dołożył wymaganej staranności przy wykonywaniu swoich zadań, a mimo to naraził pracodawcę na szkodę, nie będzie ponosił odpowiedzialności za tę szkodę. Szkody powstałe wskutek tego rodzaju zachowania mieszczą się bowiem w granicach ryzyka gospodarczego pracodawcy.

Jednak do oceny przedstawionej sytuacji faktycznej należy posłużyć się art. 117 par. 2 k.p. Zgodnie z tym przepisem pracownik nie poniesie odpowiedzialności za szkodę wynikłą w związku z jego działaniem, w granicach dopuszczalnego ryzyka. Wynika to z tego, że negatywne skutki takiego działania obciążają pracodawcę, a nie pracownika. Oznacza to w konsekwencji, że pracownik nie powinien być zobowiązany do naprawienia szkody spowodowanej np. trudnościami organizacyjnymi będącymi udziałem pracodawcy, który niewłaściwie np. dokonuje zamówień towaru czy robi to nieadekwatni do potrzeb sprzedażowych. Jeżeli więc powstanie szkody jest wliczone w działalność pracodawcy, pracownik odpowiedzialności za szkodę nie ponosi.

Przepis powyższy zawiera niedookreślone pojęcie dopuszczalnego ryzyka. W praktyce więc każdorazowo do zastosowania omawianej regulacji (art. 117 par. 2 k.p.) będzie wymagana wnikliwa analiza stanu faktycznego danego przypadku.

Dodatkowo wspomnieć należy, że definicji dopuszczalnego ryzyka nie zawiera również kodeks pracy. Definicje zaś używane na potrzeby innych dziedzin prawa (np. prawa karnego) nie są pomocne do wyjaśnienia tego pojęcia na gruncie spraw pracowniczych.

Zatem uznać należy, że niewłaściwą politykę zaopatrzeniową prowadzoną przez przedstawiciela pracodawcy w osobie kierownika sklepu można włączyć do dziedziny ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, którego to ryzyka pracownik zgodnie z prawem nie ponosi.

W konsekwencji powyższego pracownik nie może ponosić odpowiedzialności z tytułu wykonywania czynności pracowniczych, spowodowanych błędami pracodawcy, w zakresie procedury i organizacji systemu pracy w firmie, w tym realizowania zamówień towaru. Nadto, nawet gdyby pracodawca chciał ukarać pracownika z tytułu doznanej szkody, musiałby udowodnić, że istnieje podstawa do odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika.

Spadek sprzedaży, trudności marketingowe to czynniki, które bezpośrednio odnoszą się do ryzyka pracodawcy. Pracownicy w tego rodzaju przypadkach nie mogą ponosić dodatkowych obciążeń finansowych, a w konsekwencji nie mogą ponosić kosztów strat powstałych na skutek wyrzucenia towarów spożywczych.

Ocena zaś, czy działanie pracownika w konkretnej sytuacji wykracza poza granice dopuszczalnego ryzyka, dokonywana musi być z uwzględnieniem zarówno specyfiki branży, jak i elementu szczególnej dbałości wynikającej z charakteru działalności, którą pracodawca prowadzi.

Podsumowując powyższe, co do zasady pracownik nie może odpowiadać za cudze błędy lub zaniechania (pracodawcy) powstałe w procesie pracy. Każdorazowo jednak należy dokonać oceny wszystkich okoliczności towarzyszących procesowi pracy, aby móc jednoznacznie stwierdzić brak naruszeń obowiązków pracowniczych ze strony pracownika.

@RY1@i02/2014/050/i02.2014.050.217000900.802.jpg@RY2@

Marcin Nagórek specjalista z zakresu prawa pracy

Marcin Nagórek

 specjalista z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 117 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).