Nie można przyspieszyć rozstania z nauczycielem akademickim

Pracownik był zatrudniony na uczelni jako nauczyciel akademicki na podstawie bezterminowej umowy o pracę. 31 października otrzymał wypowiedzenie umowy, które upływa 1 stycznia 2014 r. Przysługuje mu 3-miesięczne wymówienie, zatem okres wypowiedzenia powinien upłynąć 30 stycznia 2014 r. Czy uczelnia mogła jednostronnie skrócić okres wypowiedzenia?

Nie. Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej: ustawa) rozwiązanie lub wygaśnięcie umowy o pracę z nauczycielem akademickim następuje na zasadach określonych w kodeksie pracy, z tym że rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem następuje z końcem semestru. Przepis ten wyłącza zastosowanie art. 36¹ k.p. Wyraźnie bowiem art. 128 ust. 1 ustawy określa termin upływu okresu wypowiedzenia, modyfikując zasady kodeksowe. Przepis ten dotyczy nauczycieli akademickich zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Kodeks pracy odgrywa rolę posiłkową, a więc stosuje się go w obszarach, w których nie ma odrębnej regulacji przepisów szczególnych albo gdy taka odrębna regulacja wprawdzie istnieje, ale nie jest w pełni wyczerpująca.

Decyduje rodzaj umowy

Wypowiedzenie stosunku pracy nauczyciela akademickiego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę jest możliwe na podstawie art. 30 par. 1 pkt 2 k.p. w zw. z art. 128 ustawy. Możliwość wypowiedzenia umowy o pracę jako podstawy nawiązania stosunku pracy w szkole wyższej będzie jednak uzależniona od tego, który z jej rodzajów strony wybrały. Umowy na okres próbny oraz na czas nieokreślony będą podlegały bezwarunkowemu wypowiadaniu (art. 32 k.p.).

Umowę zawartą na czas określony będzie można rozwiązać w tym trybie jedynie wówczas, gdy strony zawarły ją na okres dłuższy niż 6 miesięcy i przewidziały w jej treści klauzulę dopuszczającą możliwość jej wcześniejszego rozwiązania za wypowiedzeniem (art. 33 k.p.). Z kolei do umowy o pracę na czas wykonania określonej pracy ta forma rozwiązywania stosunku pracy nie może być stosowana.

Przyczyna musi być rzeczywista

Uzasadnienie wypowiedzenia umowy o pracę zawartej z nauczycielem akademickim odbywa się w trybie przewidzianym w kodeksie pracy. Wymagane jest ono jedynie wówczas, gdy składa je pracodawca, rozwiązując umowę na czas nieokreślony. Brak podania przyczyny będzie naruszeniem prawa w rozumieniu art. 45 k.p. Jeżeli chodzi o zasadność podanej przyczyny wypowiedzenia, to należy wskazać, że musi być ona rzeczywista i konkretna. Podanie w oświadczeniu o wymówieniu angażu przyczyny pozornej (nierzeczywistej, nieprawdziwej) jest równoznaczne z brakiem wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie w rozumieniu art. 30 par. 4 k.p., a równocześnie jest bezzasadne.

Rektor może rozwiązać za wypowiedzeniem stosunek pracy nauczyciela akademickiego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę w razie otrzymania przez niego oceny negatywnej. Innych przykładowych powodów wypowiedzenia umowy ustawa nie określa. Taki zamknięty katalog przyczyn zawarty jest w art. 124 ust. 1 ustawy, ale dotyczy on wyłącznie nauczycieli mianowanych. Wymienia się tu następujące powody:

wczasowa niezdolność do pracy spowodowana chorobą, jeżeli okres tej niezdolności przekracza okres zasiłkowy, a w przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza poprawy stanu zdrowia i możliwości powrotu do pracy, jeżeli okres ten przekracza dwa lata;

wwszczęcie postępowania w sprawie likwidacji uczelni;

wotrzymanie przez nauczyciela akademickiego oceny negatywnej;

wpodjęcie lub wykonywanie przez nauczyciela akademickiego dodatkowego zatrudnienia bez zgody rektora.

Powyższe przyczyny mogą uzasadniać także wypowiedzenie umowy o pracę nauczycielowi akademickiemu.

Przedawnienie po 3 latach

W powyżej opisanej sprawie uczelnia naruszyła art. 128 ustawy poprzez skrócenie okresu wypowiedzenia. Okres wymówienia umowy powinien się zakończyć wraz z końcem semestru zimowego. W razie więc zastosowania krótszego niż wymagany okresu wypowiedzenia umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy (art. 49 k.p.). Sąd Najwyższy w wyroku z 17 maja 2012 r. (sygn. akt I PK 170/2011, OSN 2013/ 9-10/110) stwierdził, że roszczenie o wynagrodzenie za pracę nie jest roszczeniem odszkodowawczym z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia stosunku pracy, o jakim mowa w art. 45 par. 1 k.p. i art. 47¹ k.p.

Dochodzenie odszkodowania na tej podstawie jest uzależnione od zachowania krótkiego, bo 7-dniowego terminu na zaskarżenie wadliwego wypowiedzenia. Wynagrodzenie za skrócony okres wypowiedzenia może być dochodzone na podstawie art. 49 k.p. przed upływem 3-letniego okresu przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy, licząc od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Ważne

Zasądzenie odszkodowania za wadliwe wypowiedzenie stosunku pracy nie pozbawia nauczyciela akademickiego odrębnego roszczenia o wynagrodzenie w przypadku okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 128 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.).