Natychmiastowe zwolnienie w okresie wypowiedzenia może drogo kosztować

Wypowiedzenie umowy nie chroni pracownika przed dyscyplinarnym zwolnieniem. W sytuacji bowiem gdy ujawni się - nieznana w dacie składania oświadczenia woli o wypowiedzeniu albo w trakcie jego biegu - przesłanka z art. 52 par. 1 kodeksu pracy (dalej: k.p.), wówczas przełożony będzie mógł rozstać się ze swoim podwładnym w trybie natychmiastowym. Na takie uprawnienie pośrednio wskazuje art. 60 k.p., zgodnie z którym jeżeli pracodawca rozwiązał umowę o pracę w okresie wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Przepis ten dotyczy każdego rozwiązania kontraktu o pracę dokonanego w trybie pilnym już po złożeniu oświadczenia o wypowiedzeniu, ale w trakcie jego biegu (tj. w czasie biegu 14-dniowego, 1-miesięcznego lub 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia). Przy czym trzeba pamiętać, że nie jest dopuszczalne wykorzystanie tej samej przyczyny najpierw jako podstawy wypowiedzenia, a następnie zwolnienia dyscyplinarnego.

Różne poglądy

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 22 lipca 2008 r., sygn. akt II PK 361/07 (LEX nr 500213) odszkodowanie, o którym mowa w art. 60 k.p., spełnia dwie funkcje. Przede wszystkim kompensacyjną, bo wyrównuje szkodę polegającą na utracie przez pracownika wynagrodzenia za czas do końca okresu wypowiedzenia, oraz - ubocznie - represyjną wobec pracodawcy, gdyż przysługuje niezależnie od tego, czy szkoda ta w rzeczywistości powstała. Przywołany wyrok SN jednoznacznie zatem wskazuje, iż żądanie odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za czas do upływu okresu wypowiedzenia, znajduje zastosowanie, gdy etatowiec kwestionuje legalność dyscyplinarki, ale uznaje zasadność wypowiedzenia. [przykład 1] Gdy zaś odwołuje się on dodatkowo od niezgodnego z prawem bądź nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy, wówczas może on domagać się przywrócenia do pracy lub odszkodowania na zasadzie art. 45 par. 1 k.p. [przykład 2]

Pojawił się jednak odmienny pogląd, zgodnie z którym skoro pracodawca podwójnie naruszył przepisy o rozwiązaniu umowy, to powinien ponieść również podwójne konsekwencje. W takiej sytuacji odszkodowanie przyznane pracownikowi na podstawie art. 60 k.p. miałoby nie charakter kompensacyjny, lecz charakter sankcji za naruszenie prawa przez pracodawcę. Kompensata szkody następowałaby bowiem przede wszystkim poprzez przywrócenie do pracy lub odszkodowanie (Komentarz do Kodeksu pracy z 2011 r. pod red. L. Florka, 6 wydanie, Warszawa 2011, s. 324).

W jakiej wysokości

Odszkodowanie, o którym mowa w art. 45 par. 1 k.p., przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od uposażenia za czas wypowiedzenia. Z kolei odszkodowanie z art. 60 k.p. przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas do upływu okresu wypowiedzenia. Oblicza się je według reguł obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Ograniczenie roszczeń etatowca wyłącznie do odszkodowania jest niezależne od tego, która ze stron stosunku pracy złożyła wypowiedzenie.

Do okresu zatrudnienia wlicza się pracownikowi czas pozostawania bez etatu, odpowiadający okresowi, za który wypłacono odszkodowanie. Jeżeli w czasie, za który przyznano to świadczenie, podwładny wykonywał pracę u innego pracodawcy, każde z co najmniej dwóch równoległych zatrudnień jest liczone odrębnie do stażu pracy u danego zatrudniającego. Z kolei gdy chodzi o ogólny staż pracy, to wlicza się do niego albo okres, za który przyznano odszkodowanie, albo czas wykonywania pracy u innego pracodawcy.

PRZYKŁAD 1

Za nieusprawiedliwioną nieobecność

Pani Sandra zatrudniona była od 4 lat w ABC sp. z o.o. na czas nieokreślony. Pracodawca wypowiedział jej umowę o pracę, wskazując jako przyczynę zwolnienia likwidację stanowiska pracy. Pani Sandra nie odwołała się od wypowiedzenia. Miesiąc przed terminem rozstania pracodawca wręczył jej dyscyplinarkę, twierdząc, że - dzień wcześniej - bez usprawiedliwienia nie stawiła się w pracy. Zatrudniona uznała jednak, że natychmiastowe zwolnienie jest niezgodne z prawem, ponieważ w tym dniu przebywała na urlopie wypoczynkowym, którego przełożony jej udzielił. Dysponując kserokopią karty urlopowej, wystąpiła do sądu z pozwem o odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres 1 miesiąca, gdyż taki czas pozostał do upływu okresu wypowiedzenia. Jeżeli sąd podzieli stanowisko pani Sandry, zasądzi na jej rzecz odszkodowanie w żądanej wysokości.

PRZYKŁAD 2

Nie więcej niż za 3 miesiące

Pani Klaudia zatrudniona była od 8 miesięcy w X sp. z o.o. na czas nieokreślony. Pracodawca niezadowolony jednak z wyników jej pracy 30 listopada 2013 r. wypowiedział jej angaż. Już po złożeniu oświadczenia woli o wypowiedzeniu powziął informację, że naruszyła ona zakaz konkurencji. Dlatego 4 grudnia rozstał się z nią w trybie natychmiastowym. Pani Klaudia, nie zgadzając się zarówno z przyczyną wypowiedzenia, jak również natychmiastowego zwolnienia, wystąpiła do sądu z pozwem o odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres 3 miesięcy. Jeżeli sąd uwzględni stanowisko pani Klaudii, zasądzi odszkodowanie w żądanej wysokości, a przynajmniej w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, czyli za 1 miesiąc.

@RY1@i02/2014/005/i02.2014.005.21700100a.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku

Podstawa prawna

Art. 61 w zw. z art. 51 par. 2, art. 47¹, 60 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289).

Par. 14-19 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14).