Uprawnieni sprzedający i nabywcy

Nabywcą ulgi jest każdy, kto dokonuje odpowiednich zakupów u sprzedającego uprawnionego do udzielenia ulg we wpłatach na PFRON. Nie ma znaczenia status nabywcy w momencie dokonywania zakupów. Jest on istotny tylko w momencie korzystania z ulgi. To wówczas nabywca musi być zobowiązanym do wpłaty na PFRON, o której mowa w art. 21 u.r.o.n. Wcześniejsze zmiany statusu - tj. bycie zobowiązanym do wpłat lub z nich zwolnionym albo nieobjętym obowiązkiem wpłat - nie mają znaczenia dla nabycia lub utrzymania nabytego prawa do ulg. Podkreśla to nowa redakcja art. 22 u.r.o.n.

Z kolei do udzielania ulg we wpłatach na PFRON uprawniony jest pracodawca w rozumieniu art. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.; dalej: k.p.), który spełnia łącznie dwa warunki dotyczące struktury zatrudnienia, określone w art. 22 ust. 1 u.r.o.n. Nie ma tu znaczenia, czy działa na otwartym, czy na chronionym rynku pracy, np. jako zakład pracy chronionej.

Pierwszym warunkiem jest zatrudnianie ogółem co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W tym przypadku należy pamiętać jedynie o tym, że stan zatrudnienia ogółem stanowi sumę stanów zatrudnienia wszystkich pracowników bez względu na ich niepełnosprawność. Ten sam stan wykorzystuje się przy ocenie spełniania drugiego warunku, którym jest osiąganie co najmniej 30-proc. wskaźnika zatrudnienia osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (bez względu na rodzaj niepełnosprawności) lub osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (dotyczy to jednak wyłącznie pięciu grup osób o szczególnych schorzeniach, tj. osób niewidomych, psychicznie chorych, upośledzonych umysłowo, z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi lub z epilepsją). Wskaźnik ten oblicza się bowiem dzieląc sumę stanów zatrudnienia wspomnianych grup osób niepełnosprawnych przez stan zatrudnienia ogółem.

Stopnie niepełnosprawności

Pracownicy, którzy wykazywani są w liczniku ułamka stanowiącego wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, muszą mieć określony stopień niepełnosprawności. Może on być potwierdzony:

1) orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (art. 3 u.r.o.n.),

2) orzeczeniem o ustaleniu znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wskazań dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów (art. 5a u.r.o.n.),

3) orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS przedkładanym w dniu jego wydania na znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności (art. 5 u.r.o.n.),

4) wydanym przed 1 stycznia 1998 r. orzeczeniem o zaliczeniu do I lub II grupy inwalidów (art. 62 ust. 2 pkt 1 lub 2 u.r.o.n.), lub

5) wydanym przed 1 stycznia 1998 r. orzeczeniem o stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, z orzeczonym w tym okresie prawem do zasiłku pielęgnacyjnego (art. 62 ust. 3 pkt 1 u.r.o.n.).

Z kolei szczególne schorzenia tych osób mogą być dokumentowane orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność w rozumieniu u.r.o.n., innym orzeczeniem lub zaświadczeniem lekarza specjalisty. Warunek ten zmieni się od 1 lipca 2016 r. w taki sposób, że wystąpienie u pracownika o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej, epilepsji lub całościowych zaburzeń rozwojowych będzie można wykazać już tylko orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność w rozumieniu u.r.o.n. lub innym orzeczeniem (czyli innym niż wskazane powyżej w punktach od 1 do 5). Nie będzie natomiast możliwe ich udokumentowanie zaświadczeniem lekarza specjalisty. Z kolei potwierdzenie, że pracownik jest osobą niewidomą, nadal będzie możliwe na dotychczasowych zasadach (orzeczeniem lub zaświadczeniem).

W praktyce zmiana ta wymaga przejrzenia dotychczasowej dokumentacji potwierdzającej szczególne schorzenia pracownika. Jednak nie powinno to spowodować poważnych utrudnień dla sprzedających. Duża część z nich korzysta bowiem także z dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 26a u.r.o.n., i w związku z tym od 2011 r. właśnie w ten sposób dokumentuje szczególne schorzenia.

Wykazując wystąpienie takich schorzeń, należy pamiętać, że ustawa nie wymaga, by były one przyczyną powstania niepełnosprawności pracownika. Może tak być, ale wystarczające jest, by współwystępowały one z niepełnosprawnością w stopniu znacznym lub umiarkowanym.

Jeżeli szczególne schorzenie jest przyczyną powstania niepełnosprawności w orzeczonym stopniu, to zostanie to uwidocznione na orzeczeniu o zaliczeniu do danego stopnia niepełnosprawności. Ramka 1

W przypadku innych orzeczeń wystąpienie u pracownika szczególnego schorzenia może wynikać z sentencji lub uzasadnienia orzeczenia. Z kolei w przypadku dokumentowania schorzeń zaświadczeniem lekarza specjalisty należy zwrócić uwagę, że do 30 czerwca 2016 r. w zaświadczeniu nie należy wskazywać konkretnie, które schorzenie wystąpiło u pracownika (a tym bardziej, jaka jednostka chorobowa). Natomiast od 1 lipca 2016 r. konieczne będzie wskazanie wprost, że pracownik jest osobą niewidomą, ponieważ po tej dacie tylko kwalifikowane dysfunkcje wzroku można będzie potwierdzać zaświadczeniem. Pozostałe schorzenia muszą być dokumentowane dowolnym orzeczeniem. Przykład 1

Obliczanie stanu zatrudnienia

Gdy już wiadomo, kogo zaliczyć do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz umiarkowanym ze szczególnymi schorzeniami, należy ustalić stan zatrudnienia ogółem oraz stan zatrudnienia wspomnianych osób niepełnosprawnych.

Wszystkie stany zatrudnienia ustala się zgodnie z art. 2 pkt 6 u.r.o.n., a więc w etatach, w wartościach przeciętnych miesięcznych. Stanowią one sumę jednostkowych stanów zatrudnienia poszczególnych pracowników, które ustala się mnożąc nominalny wymiar czasu pracy (e) przez liczbę dni pozostawania w zatrudnieniu (Ldz), a następnie dzieląc przez liczbę dni kalendarzowych w miesiącu (Ldm). Jednostkowy stan zatrudnienia można więc wyrazić wzorem e x Ldz/Ldm. Przykład 2

Należy przy tym pamiętać, że dane służące do obliczania stanów zatrudnienia, o których mowa w art. 22 u.r.o.n., należy ustalać według stanu rzeczywistego, na wszystkie dni w miesiącu, łącznie z przypadającymi w tym czasie niedzielami, świętami oraz dniami wolnymi od pracy (przy czym przyjmuje się dla tych dni stan zatrudnienia z dnia poprzedniego lub następnego, jeśli miesiąc rozpoczyna się dniem wolnym od pracy). Ustalanie stanu zatrudnienia w soboty, niedziele lub święta musi jednak uwzględniać rzeczywiste zdarzenia wpływające na ten stan. Na przykład, gdy w piątek stan zatrudnienia ogółem wynosił 46 etatów, a w sobotę zatrudniono nowego pracownika, to w sobotę stan zatrudnienia ogółem wyniesie 47, a nie 46 etatów.

Kogo uwzględniać

Stany jednostkowe oblicza się według tego samego wzoru, co przeciętny miesięczny wymiar czasu pracy ustalany dla celów dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 26a u.r.o.n., z którego korzysta większość uprawnionych sprzedających. Trzeba jednak pamiętać o odrębnościach wynikających wprost z art. 22 u.r.o.n. W przepisie tym jest zaś mowa wyłącznie o pracownikach. Ustawa nie definiuje odrębnie tego pojęcia i w art. 66 odsyła m.in. do k.p. Oznacza to, że tam, gdzie art. 22 u.r.o.n. odnosi się do pracowników, należy wykazywać dane dotyczące pracowników w rozumieniu art. 2 k.p., a więc osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru i spółdzielczej umowy o pracę. Wliczanie do stanów zatrudnienia, o których mowa w art. 22 u.r.o.n., także innych osób - np. zatrudnionych w zakładzie pracy chronionej, niepełnosprawnych wykonawców pracy nakładczej, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.r.o.n. - jest niedopuszczalne. Wykonawcy nie są pracownikami. Dlatego mogą być wliczani do stanu zatrudnienia pracowników tylko wtedy, gdy przepis wyraźnie tak stanowi (a nie jest tak w przypadku art. 22 u.r.o.n.). Należy bowiem pamiętać, że dopuszczenie w art. 28 ust. 3 u.r.o.n. wliczania tych osób do stanów zatrudnienia wykazywanych dla celów związanych z legitymowaniem się statusem zakładu pracy chronionej nie oznacza, że taki zakład może uznawać wykonawców za pracowników w każdej sytuacji. Nie ulegnie to zmianie również po 1 lipca 2016 r.

Należy również zauważyć, że każdą osobę wykazuje się tylko jeden raz na podstawie danego zatrudnienia. Ma to znaczenie w dwóch aspektach.

Przede wszystkim, jeżeli dana osoba legitymuje się dwoma ważnymi i aktualnymi dokumentami, z których wynikają takie same lub różne stopnie niepełnosprawności lub szczególne schorzenia - wykazuje się ją jednokrotnie. Jeżeli pracownik przedstawia dwa ważne orzeczenia dokumentujące niepełnosprawność w rozumieniu u.r.o.n., np. orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa wydane przed 1 stycznia 1998 r. oraz orzeczenie o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z których każde jest ważne i aktualne w odniesieniu do danego stopnia niepełnosprawności, to do wyznaczania tego, z którego z tych orzeczeń należy wywodzić skutki prawne przewidziane w u.r.o.n., należy stosować art. 2a u.r.o.n. Jeżeli orzeczenia zostały złożone przed 1 stycznia 2011 r. albo po tej dacie, lecz jednocześnie i w tym samym dniu - strony wskazują właściwe orzeczenie, które będzie dokumentowało niepełnosprawność pracownika przed pracodawcą. Jeżeli zaś pracownik jest zatrudniony w listopadzie na podstawie umowy o pracę na cały etat i przedstawia orzeczenie z więcej niż jednym symbolem potwierdzającym wystąpienie u pracownika szczególnych schorzeń, np. orzeczenie z symbolami E i P, to należy go wliczyć do stanu zatrudnienia osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze szczególnymi schorzeniami w wymiarze 1 x 30/30, a nie 2 x 30/30 (1 etat z uwagi na chorobę psychiczną i 1 na epilepsję).

Ponadto przy ustalaniu stanów zatrudnienia nie stosuje się art. 21 ust. 4 u.r.o.n., który pozwala na obniżanie 6-proc. ustawowego wskaźnika zatrudnienia niepełnosprawnych w przypadku osób, u których stwierdzono co najmniej jedno z kilkunastu szczególnych schorzeń, o których mowa w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz.U. nr 124, poz. 820 ze zm.).

Kogo nie wliczać

Kolejną kwestią, na którą koniecznie należy zwrócić uwagę, jest to, że nie określono wprost osób wyłączonych ze stanów zatrudnienia obliczanych na potrzeby art. 22 u.r.o.n. Tu pracodawca może (byle konsekwentnie!) postąpić na dwa sposoby: posiłkowo zastosować albo wyłączenia zgodne z uchwałą TK z 7 lutego 1996 r. (sygn. akt W 3/95), albo te określone w art. 21 ust. 5 u.r.o.n.

Wspomniana uchwała wyjaśniała pojęcie "zatrudnienie ogółem" dla celów ówcześnie obowiązujących przepisów, gdy w ustawie normującej wpłaty na PFRON nie było katalogu wyłączeń. Wówczas TK opowiedział się za wyłączaniem na takich samych zasadach: sprawnych i niepełnosprawnych zatrudnionych, którzy długotrwale (w praktyce przez co najmniej 30 dni) są nieobecni w pracy. Dotyczyło to np. osób na urlopach bezpłatnych lub wychowawczych, pracowników odbywających służbę wojskową czy pełniących funkcje w wyniku wyboru.

W obowiązującym stanie prawnym lepszym sposobem jest jednak pomocnicze zastosowanie wyłączeń określonych w art. 21 ust. 5 u.r.o.n. Przepis ten przewiduje wyłączanie osób niepełnosprawnych, przebywających na urlopach bezpłatnych (zarówno udzielanych fakultatywnie, jak i obligatoryjnie). Natomiast osoby sprawne podlegają wyłączeniu, gdy:

● przebywają na urlopach bezpłatnych udzielanych obligatoryjnie,

● przebywają na urlopach wychowawczych lub rodzicielskich,

● nie świadczą pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego,

● nie świadczą pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej,

● są zatrudnione na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego,

● są uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy.

Ostatnim problemem, który może się wyłonić w praktyce przy ustalaniu, czy sprzedający spełnił warunki dotyczące struktury zatrudnienia określone w art. 22 ust. 1 u.r.o.n., jest określenie, z którego miesiąca należy pobierać stany zatrudnienia, a więc w których miesiącach należy spełniać wspomniane warunki.

Do 30 czerwca 2016 r. warunki dotyczące struktury zatrudnienia muszą być spełnione wyłącznie przy nawiązywaniu współpracy nabywca-sprzedający. Natomiast od 1 lipca 2016 r. - zarówno w miesiącu rozpoczęcia współpracy, jak i odrębnie w każdym miesiącu realizacji produkcji lub usługi. Jest to ważny skutek pozornie nieznacznej zmiany dotyczącej sposobu określenia przedmiotu zakupu.

Rzetelne określenie, czy pracodawca jest uprawnionym sprzedającym, jest ważne nie tylko dla współpracy z nabywcą. Po 1 lipca 2016 r. stanie się jeszcze ważniejsze, zwłaszcza dla sprzedającego, ponieważ udzielanie ulg bez spełnienia warunków, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.r.o.n., będzie skutkowało powstaniem obowiązku 30-proc. wpłaty, o której mowa w art. 22b ust. 1 pkt 3 u.r.o.n.

Od 1 lipca 2016 r. upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej czy epilepsji nie będzie można potwierdzić zaświadczeniem lekarza specjalisty.

Jeżeli dana osoba legitymuje się dwoma ważnymi i aktualnymi dokumentami, z których wynikają takie same lub różne stopnie niepełnosprawności lub szczególne schorzenia - wykazuje się ją jednokrotnie przy ustalaniu stanu zatrudnienia.

RAMKA 1

Wystąpienie szczególnych schorzeń wynika z orzeczenia

O wystąpieniu szczególnych schorzeń świadczą takie elementy orzeczenia, jak:

● symbol przyczyny niepełnosprawności (U, P, E, O, C),

● podstawa prawna z rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 21 maja 2002 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1110), tj. par. 26 pkt 1 lit. c, e, h tego rozporządzenia, lub

● wskazania zawarte w orzeczeniu, względnie jego uzasadnienie.

RAMKA 2

Struktura zatrudnienia sprzedającego

Obecnie pracodawca spełnia warunki do udzielania ulg we wpłatach na PFRON, gdy:

(Z + Uu + Up + Ue + Un +Uc) : ZOG ? 0,3 przy ZOG ? 25.

Od 1 lipca 2016 r. będzie spełniał te warunki, gdy:

(Z + Uuo + Upo + Ueo + Un + Uco) : ZOG ? 0,3 przy ZOG ? 25.

Symbole zastosowane we wzorach oznaczają stany zatrudnienia pracowników:

ZOG - ogółem, Z - zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, U - zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono szczególne schorzenie (u - upośledzenie umysłowe, p - choroby psychiczne, e - epilepsję, n - ślepotę, c - całościowe zaburzenia rozwojowe o - konieczność udokumentowania szczególnego schorzenia orzeczeniem).

PRZYKŁAD 1

Dokumentowanie niepełnosprawności i schorzeń po zmianach

Panowie Paweł Kowalski, Andrzej Nowak, Michał Zalewski i Marcin Malinowski podjęli zatrudnienie w zakładzie usługowym udzielającym ulg we wpłatach na PFRON w 2014 roku. Zakład analizuje, czy przedstawione przez nich dokumenty są wystarczające do udokumentowania potwierdzenia stopnia niepełnosprawności i szczególnych schorzeń obecnie i po 1 lipca 2016 r.

Przypadek 1: Wszystko w orzeczeniu

Pan Paweł Kowalski, analityk, wylegitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z symbolem C.

Zarówno w stanie obecnym, jak i po zmianie art. 22 ust. 1 u.r.o.n. przedstawione orzeczenie potwierdza zarówno stopień niepełnosprawności, jak i szczególne schorzenia. Jest to optymalny sposób udokumentowania wspomnianych okoliczności, ale nie jedyny.

Przypadek 2: Niewystarczające zaświadczenie

Pan Andrzej Nowak, projektant systemów bezpieczeństwa, przedstawił pracodawcy orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidów w związku ze służbą, wydane bezterminowo w grudniu 1997 r. oraz zaświadczenie lekarza specjalisty o tym, że stwierdzono u niego jedno ze schorzeń, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.r.o.n.

Przedstawione orzeczenie wydane przed 1 stycznia 1998 r. zgodnie z art. 62 ust. 2 pkt 2 u.r.o.n. dokumentuje umiarkowany stopień niepełnosprawności - zarówno obecnie, jak i po 1 lipca 2016 r. Natomiast zaświadczenie lekarza specjalisty nie wskazuje, które z pięciu schorzeń wymienionych w art. 22 ust. 1 u.r.o.n. stwierdzono u pracownika. Do 30 czerwca 2016 r. dokument ten potwierdza wystąpienie u pracownika szczególnych schorzeń. Natomiast od 1 lipca 2016 r. zaświadczeniem będzie można dokumentować wyłącznie kwalifikowaną dysfunkcję wzroku, która jest jednym z pięciu schorzeń wymienionych w art. 22 ust. 1 u.r.o.n.. Dlatego po tej dacie dotychczasowe zaświadczenie, które nie określa, że u pracownika stwierdzono ślepotę, nie wystarczy do udokumentowania szczególnych schorzeń - jest bowiem zbyt ogólne, by potwierdzić, że pracownik jest osobą niewidomą. Jeżeli dotychczas zaświadczenie potwierdzało upośledzenie umysłowe, chorobę psychiczną, epilepsję lub całościowe zaburzenia rozwojowe, to od 1 lipca 2016 r. nie będzie już dokumentem właściwym w tym zakresie. Reasumując, do 30 czerwca 2016 r. właściwie udokumentowano umiarkowany stopień niepełnosprawności i szczególne schorzenia, a po 1 lipca 2016 r. właściwie udokumentowany jest stopień niepełnosprawności, a schorzenie wymaga wydania nowego zaświadczenia (gdy pracownik jest osobą niewidomą) lub orzeczenia. Optymalnie powinno być to orzeczenie, o którym mowa w art. 3 lub 5a u.r.o.n., zawierające symbol U, P, E, O, C lub stosowną wzmiankę w uzasadnieniu lub wskazaniach. Jeżeli jednak pracownikowi dla innych celów, w tym sądowych, orzeczono jedno ze wspomnianych schorzeń - może je udokumentować tym orzeczeniem. Zmiana art. 22 ust. 1 u.r.o.n. słusznie nie wprowadza bowiem zasady, że wymienione w tym przepisie szczególne schorzenia muszą być przyczyną powstania orzeczonej niepełnosprawności, lecz jedynie, że mają być orzeczone.

Przypadek 3: Zaświadczenie bez zmian

Pan Michał Zalewski, audytor dostępności, przedstawił orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z kodem I wydane w latach 2010 i 2015 oraz zaświadczenie lekarza specjalisty z 2014 roku., z którego wynika, że jest osobą niewidomą.

Przedstawione dokumenty zarówno obecnie, jak i po zmianie właściwie dokumentują zarówno umiarkowany stopień niepełnosprawności, jak i szczególne schorzenia. Po zmianie, tak jak dotychczas, ślepota może być dokumentowana zaświadczeniem lub orzeczeniem. Orzeczenie wydane później (z 2015 roku), które nie wykazuje schorzenia (ślepoty) potwierdzonego wcześniej wydanym zaświadczeniem, nie znosi bowiem skutków tego zaświadczenia.

Przypadek 4: Dwa orzeczenia

Pan Marcin Malinowski, programista, przedstawił orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i w związku ze służbą, wydane w 2014 roku, z którego wynika, że jest osobą niewidomą, oraz orzeczenie o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z symbolem R.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności pracownika potwierdza niezmiennie orzeczenie o zaliczeniu do danego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie z symbolem R nie potwierdza jednak wystąpienia u pracownika żadnego ze szczególnych schorzeń. Z kolei orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów nie potwierdza niepełnosprawności w rozumieniu u.r.o.n., ponieważ zostało wydane po 1 stycznia 1998 r., a więc nie ma do niego zastosowania art. 62 ust. 2 u.r.o.n. Natomiast zarówno obecnie, jak i po 1 lipca 2016 r. orzeczenie to potwierdza wystąpienie u pracownika jednego ze szczególnych schorzeń. Dlatego zarówno obecnie, jak i po zmianach przedstawione dokumenty prawidłowo potwierdzają zarówno stopień niepełnosprawności, jak i szczególne schorzenia.

PRZYKŁAD 2

Przy pełnym i niepełnym etacie

Jeżeli pełnoetatowy pracownik jest zatrudniony od 1 do 29 lutego 2016 r., to jego jednostkowy stan zatrudnienia wynosi 1 x 29/29. Jeśli takich pracowników jest 30, to stan zatrudnienia ogółem wyniesie 30 x 1 x 29/29. W sytuacji gdyby byli oni zatrudnieni na 0,6 etatu każdy, to jednostkowy stan zatrudnienia wyniósłby 0,6 x 29/29, a zatrudnienie ogółem - 30 x 0,6 x 29/29.

Natomiast jeżeli oprócz wspomnianych pracowników - uwzględniając przypadek pełno- i niepełnoetatowców - zatrudniono by 4 osoby na cały etat od 1 do 10 lutego 2016 r. oraz 6 pracowników na 0,75 etatu od 1 do 20 lutego, to w pierwszym przypadku zatrudnienie ogółem wyniosłoby: 30 x 1 x 29/29 + 4 x 1 x 10/29 + 6 x 0,75 x 20/29, a w drugim - 30 x 0,6 x 29/29 + 4 x 1 x 10/29 + 6 x 0,75 x 20/29.

PRZYKŁAD 3

Obliczenie wskaźnika

Jeżeli pracodawca zatrudnia - przeciętnie miesięcznie i w etatach - ogółem 50 osób, z czego dwie o znacznym stopniu niepełnosprawności i 20 o umiarkowanym (w tym trzy z epilepsją, 10 osób niewidomych i dwie z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi), to oba warunki określone w art. 22 ust. 1 u.r.o.n. zostaną spełnione, a więc ZOG = 50 ? 25, wskaźnik zaś wyniesie (2 + 3 + 10 + 2) : 50 ? 0,3.

Zakup uprawniający, czyli z prawem do ulgi

Nawiązanie współpracy z uprawnionym sprzedającym ma prowadzić do dokonania zakupu uprawniającego do ulgi. O tym, co może być przedmiotem tego zakupu, mówi art. 22 ust. 1 u.r.o.n. i, pośrednio, art. 22 ust. 6 u.r.o.n. (obecnie) oraz art. 22 ust. 8 u.r.o.n. (po 1 lipca 2016 r.).

Przedmiotem uprawniającego zakupu może być produkcja lub usługa z wyłączeniem handlu, które nie zostały zdefiniowane w u.r.o.n. W świetle Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług produkcja, o której mowa w tym przepisie, to wyroby, a więc surowce, półfabrykaty, wyroby finalne oraz zespoły i części tych wyrobów, o ile występują w obrocie. Natomiast usługi to wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarczych prowadzących działalność o charakterze produkcyjnym, tzn. usługi dla celów produkcji nietworzące bezpośrednio nowych dóbr materialnych, a także wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarki narodowej oraz na rzecz ludności, przeznaczone do celów konsumpcji indywidualnej, zbiorowej i ogólnospołecznej. ramka 2

Z zakresu uprawniającej kooperacji wyłączono handel. Nie oznacza to jednak, że sprzedający nie może dokonać sprzedaży. Oznacza to natomiast, że nabywca nie może uzyskać ulgi z tytułu zakupionej u sprzedającego usługi handlowej. Usługą taką jest zarówno handel hurtowy, jak i handel detaliczny. Nabywca nie uzyska zatem ulgi, gdy zleci sprzedawcy sprzedaż wyprodukowanych przez siebie dóbr. Jest to jedyne wyłączenie przedmiotowe.

Nabywca może niekiedy odnosić zwielokrotnione korzyści z dokonanych zakupów. Oprócz samego uzyskania ulg we wpłatach na PFRON pracodawca zaspokaja też potrzeby własne, swoich klientów czy środowiska lokalnego. Jednocześnie może łączyć ulgi z dodatkowymi korzyściami, np. ze wsparciem ze środków publicznych. Ulgi i inne korzyści nie podlegają kumulacji ani nie powodują wyłączenia podwójnego finansowania ze środków publicznych, ponieważ nie podlegają one rygorom pomocy publicznej, lecz są instrumentem pośredniego wsparcia zatrudniania niepełnosprawnych. Wyposażając stanowisko pracy dla bezrobotnego z refundacją z Funduszu Pracy np. w meble wytworzone przez uprawnionego sprzedającego, nabywca zyska nie tylko nowego pracownika, wyposażenie, lecz także ulgę we wpłatach na PFRON. Podobnie jest w przypadku dotowanych usług szkoleniowych czy związanych z wyposażeniem i przystosowaniem środowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych (zob. art. 26, art. 26d ust. 1 pkt 2, art. 26e czy art. 41 u.r.o.n.).

Obecnie przedmiotem zakupu uprawniającego do ulgi jest produkcja własna lub usługa własna (z wyłączeniem handlu) sprzedającego spełniającego omówione warunki dotyczące struktury zatrudnienia. Od 1 lipca 2016 r. przedmiotem tego zakupu będzie wyłącznie własna produkcja lub własna usługa (z wyłączeniem handlu), odpowiednio wytworzona lub świadczona przez pracodawcę spełniającego warunki dotyczące struktury zatrudnienia.

Artykuł 22 ust. 1 u.r.o.n. w nowym brzmieniu doprecyzowuje kwestie związane z "autorstwem" usług lub produkcji oraz ogranicza możliwość korzystania z podwykonawstwa. Pobocznym skutkiem zmiany tego przepisu jest bowiem to, że sprzedający musi zapewniać strukturę zatrudnienia nie tylko w momencie nawiązania współpracy z nabywcą, lecz także w trakcie realizacji (o ile jest możliwe ustalenie daty wykonania sprzedawanych dóbr) i sprzedaży zakupu.

Formalnie nowym warunkiem dotyczącym zakupu jest sposób jego udokumentowania. Zakup musi być udokumentowany fakturą. Wynika to pośrednio z obecnie obowiązującego art. 22 ust. 7 u.r.o.n. Natomiast od 1 lipca 2016 r. obowiązek udokumentowania zakupu fakturą będzie wynikał wprost z art. 22 ust. 2 pkt 1 u.r.o.n. Nie oznacza to oczywiście, że przedmiot zakupu musi być opodatkowany zwykłą stawką VAT. Może być opodatkowany obniżoną stawką VAT lub być zwolniony od tego podatku.

Od 1 lipca 2016 r. warunki dotyczące struktury zatrudnienia u sprzedawcy muszą być spełnione w każdym miesiącu realizacji produkcji lub usługi.

RAMKA 3

Przykładowe zakupy uprawniające do ulg

Produkcja: roślin ozdobnych, wyrobów papierniczych, preparatów chemii budowlanej, tablic poglądowych, komputerów, podzespołów, drukarek, bramek i czujników, odzieży roboczej, mebli, wykładzin, oprogramowania i dostępnej strony internetowej.

Usługi: ogrodnicze, personalizacji wyrobów papierniczych, projektowe, remontowe, konfiguracji zestawów komputerowych, a także szkolenia, sprzątanie, zaprojektowanie i konfiguracja systemu bezpieczeństwa klienta i jego ochrona, naszycie na odzież roboczą logo nabywcy, złożenie mebli, położenie wykładziny, outsourcing, zainstalowanie oprogramowania, audyt zgodności oprogramowania i strony internetowej z WCAG 2.0.

Terminowa zapłata jako warunek zyskania ulgi

Warunkiem koniecznym nabycia ulgi jest uregulowanie należności za zakup produkcji lub usługi w terminie określonym na fakturze. Warunek ten przewidziano zarówno obecnie (art. 22 ust. 2 i 7 u.r.o.n.), jak i po 1 lipca 2016 r. (art. 22 ust. 2 pkt 2 u.r.o.n.).

Z przepisów tych wynika, że ocena, czy zapłaty dokonano terminowo, zawsze polega na porównaniu daty uiszczenia płatności oraz terminu zapłaty wskazanego na fakturze. Do nabycia prawa do ulgi może dojść wyłącznie w przypadku dokonania zapłaty nie później niż w dniu, w którym upływa termin wyznaczony na fakturze. Należy o tym pamiętać zwłaszcza wtedy, gdy sprzedający i nabywca oprócz ustnej umowy sprzedaży zawarli również umowę pisemną, w której - celowo lub omyłkowo - odmiennie niż na fakturze określili termin zapłaty. Dotyczy to m.in. umów sprzedaży przewidujących płatność w ratach czy umów o współpracy przewidujących cykliczne terminy płatności za poszczególne partie produkcji lub usług. Czasem może to mieć niespodziewane skutki, bo faktura w zasadzie tylko dokumentuje transakcję, a jej źródłem jest umowa. przykład 4

Uregulowanie należności oznacza, że kwota za zakup uprawniający do ulgi zostaje uiszczona w całości. Zapłacenie jej części nie uprawnia do niższej ulgi, lecz skutkuje jej nienabyciem. Nie ma znaczenia, czy dokonano niższej płatności celowo, czy omyłkowo, w tym gdy np. pominięto końcówkę należności (tj. zapłacono np. 1400 zł zamiast 1400,55 zł wykazanych na fakturze) lub popełniono czeski błąd (tj. zapłacono 1380 zł zamiast 1830 zł).

Należy jednak zauważyć, że warunek dokonania zapłaty terminowo i w całości dotyczy tylko uprawniającego zakupu, a nie wszystkich zakupów wykazanych na fakturze. Ma to znaczenie, jeżeli na jednej fakturze udokumentowano sprzedaż produkcji lub usług wchodzących w zakres uprawniającej kooperacji oraz sprzedaż nieuprawniającą do nabycia ulgi. Gdy na jednej fakturze widnieje np.: A - usługa zaprojektowania przez sprzedającego systemu bezpieczeństwa, B - sprzedaż kamer, czujników i bramek niewyprodukowanych przez sprzedającego, oraz C - usługa zaprogramowania i instalacji tych urządzeń wykonanej przez sprzedającego, tylko zakup A i C uprawnia do ulgi, ponieważ B nie jest ani usługą własną, ani produkcją własną sprzedającego. Nieuiszczenie więc pełnej zbiorczej kwoty wykazanej na fakturze nie przesądza o braku prawa do ulgi. Jeżeli kwota zapłacona wystarczyła na pokrycie należności za usługi A i C - nabycie ulgi z tytułu zakupu tych usług nie jest wykluczone.

Kształtując współpracę sprzedający-nabywca, trzeba pamiętać o niestosowaniu rozwiązań umownych przewidujących niedokonywanie pełnej zapłaty za zakup, jak np. klauzule gwarancyjne. Natomiast na możliwość nabycia ulg nie wpływa stosowanie takich instrumentów, jak kary umowne czy zabezpieczanie ich egzekwowania.

Ostatnim zagadnieniem dotyczącym zapłaty, na który należy zwrócić uwagę, jest jej forma. Zarówno obecnie, jak i po 1 lipca 2015 r. nie uzależniono nabycia ulgi od sposobu uregulowania należności. Jedyne regulacje odnoszące się to tej kwestii to art. 22 ust. 7 zdanie drugie u.r.o.n. w obecnym brzmieniu oraz odpowiadający mu art. 22 ust. 2 pkt 2 u.r.o.n. w nowym brzmieniu. Określają one datę, którą należy uznawać za datę dokonania płatności przelewem - za dzień uregulowania należności uważa się dzień obciążenia rachunku bankowego nabywcy na podstawie polecenia przelewu. Przepisy te nie wykluczają płatności w inny sposób, nawet jeżeli w procesie jej realizacji miałby brać udział bank. W przypadku innych czynności, w których uczestniczy bank, ale nie wiążą się one z dokonywaniem przelewu - powyższe regulacje nie mają zastosowania i stosuje się przepisy odrębne (np. prawo czekowe). Analogicznie jest w przypadku innych sposobów płatności (np. gotówka, kompensata).

Wybierając sposób płatności kompensatą, strony powinny udokumentować, że objęła ona konkretną fakturę, a należności za zakupy uprawniające do ulgi zostały w całości objęte kompensatą, oraz że dokonano jej w terminie zapłaty określonym na fakturze.

PRZYKŁAD 4

Pierwszeństwo terminu z faktury

Termin płatności wyznaczono w umowie na 13 listopada 2015 r., na fakturze wskazano termin 3 listopada 2015 r., a zapłacono 10 listopada 2015 r. Mimo dotrzymania terminu umownego nabywca nie nabędzie ulgi, ponieważ zapłacił za zakup po upływie terminu określonego na fakturze.

Gdyby termin zapłaty określono odwrotnie - w umowie na 3 listopada 2015 r., a na fakturze na 13 listopada 2015 r., to wprawdzie w związku z niewywiązaniem się z umowy naliczono by odsetki, ale nie wykluczyłoby to nabycia ulgi we wpłatach na PFRON.

Teoretycznie do nabycia ulgi nie doszłoby jednak np. w przypadku umowy o świadczenie usług, w myśl której przekroczenie umownego terminu płatności, wyznaczonego przed terminem wykonania usługi, powoduje rozwiązanie umowy. Wówczas w ogóle nie doszło by do zakupu na jej podstawie i dlatego nie było by możliwości nabycia ulgi, choćby data zapłaty była wcześniejsza od określonej na fakturze.

Informacja z kwotą ulgi

W przypadku dokonania przez nabywcę terminowej zapłaty za zakup, sprzedający ma obowiązek wystawić informację o kwocie obniżenia. Obecnie powinien to zrobić niezwłocznie po uzyskaniu wszystkich danych niezbędnych do obliczenia ulgi. Od 1 lipca 2016 r. będzie miał obowiązek wystawienia informacji niezwłocznie, ale nie później niż do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przypadał termin płatności za zakup (nowy art. 22 ust. 10 pkt 1 u.r.o.n.). Dotrzymanie tego terminu jest ważne dla obu stron kooperacji. Dla nabywcy - dlatego, że nie będzie mógł obniżyć wpłaty na podstawie nieterminowo wystawionej informacji (nowy art. 22 ust. 2 pkt 3 u.r.o.n.). Dla sprzedającego - dlatego, że naruszenie tego warunku będzie skutkować powstaniem po jego stronie obowiązku 10-proc. wpłaty na PFRON, o której mowa w art. 22b ust. 1 pkt 2 u.r.o.n.

Na sprzedającego nałożono obowiązek prowadzenia ewidencji wystawionych informacji, a także przekazywania do PFRON miesięcznej informacji o udzielonych ulgach w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystawił informacje dla nabywcy. Wynika to z nowego art. 22 ust. 10 pkt 2 i 3 u.r.o.n. Rzetelność wykonania tych obowiązków ma zapewniać alternatywa w postaci nowej 5-proc. wpłaty, o której mowa w art. 22b ust. 1 pkt 1 u.r.o.n. Zarówno elementy ewidencji, jak i wzory informacji przekazywanych do nabywcy i PFRON zostaną określone w rozporządzeniu.

Najważniejszym elementem informacji jest kwota ulgi będąca iloczynem trzech czynników wymierzanych przychodami, wynagrodzeniami i zatrudnieniem. Sposób jej obliczania ulega zmianom, które najłatwiej prześledzić, analizując wskazane wzory. ramka 4

Od 1 lipca 2016 r. w razie ujawnionego przez fundusz zawyżenia kwoty ulgi powstanie po stronie sprzedającego obowiązek wpłaty na PFRON trzykrotności różnicy pomiędzy prawidłowo obliczoną a zawyżoną kwotą obniżenia, nie więcej jednak niż 30 proc. kwoty obniżenia wpłaty wykazanej w informacji przesłanej nabywcy (art. 22b ust. 1 pkt 4 u.r.o.n.).

RAMKA 4

Jak obliczyć ulgę

Na zasadach obowiązujących od 2004 r. do 30 czerwca 2016 r.:

Pkp : Pop x (Wzua /ZONa) x (ZONa - 0,06 x ZOGa) < Pzbp

Na zasadach obowiązujących od 1 lipca do 31 grudnia 2016 r.:

Pkp : Pop x (Nwp x ZONzup)x x (ZONx p - 0,06 x ZOGxp) < Pznp

Na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2017 r.:

Pkp : Pop x (Nwp x ZONzup)y x (ZONyp - 0,06 x ZOG yp) < Pznp

Oznaczenia użyte w powyższych wzorach:

Pk - przychód ze sprzedaży własnych usług (bez handlu) lub produkcji sprzedającego, zrealizowanych przez niego w danym miesiącu na rzecz nabywcy, Po - przychód ogółem ze sprzedaży własnych usług (bez handlu) lub produkcji sprzedającego, zrealizowanych przez niego w danym miesiącu, Wzu - suma wynagrodzeń pracowników sprzedającego zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (bez względu na rodzaj schorzenia), pomniejszonych o składki na ubezpieczenia społeczne, Nw - najniższe wynagrodzenie, o którym mowa w art. 2 pkt 1 u.r.o.n., pomniejszone składki na ubezpieczenia społeczne (bez względu na wysokość osiągniętych wynagrodzeń), ZOG - stan zatrudnienia ogółem sprzedającego, ZON - zatrudnienie niepełnosprawnych pracowników sprzedającego, ZONzu - zatrudnienie osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, Pzb - kwota brutto uiszczona za zakup, Pzn - kwota netto uiszczona za zakup, p - dane z okresu, do którego zaliczono przychód Pk, a - do wyboru: dane z okresu realizacji produkcji lub usługi albo z okresu, do którego zaliczono przychód Pk, y - wyłącznie dane zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę, x - wyłącznie dane zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę oraz pracowników w rozumieniu art. 2 k.p. zatrudnionych na innych podstawach niż powyższe zawartych przed 1 lipca 2016 r.

Korzystanie z możliwości obniżenia wpłaty

do PFRON

Korzystanie z ulg polega na pomniejszeniu kwoty wpłaty do PFRON z tytułu niezapewnienia wymaganego poziomu zatrudniania osób niepełnosprawnych. Wpłaty te są deklarowane odpowiednio w deklaracji:

● DEK-I-0 (wpłaty pracodawców, o których mowa w art. 21 ust. 1 u.r.o.n., np. przedsiębiorców),

● DEK-I-a (wpłaty pracodawców, o których mowa w art. 21 ust. 2a u.r.o.n., np. urzędów gmin), albo

● DEK-I-b (wpłaty pracodawców, o których mowa w art. 21 ust. 2b u.r.o.n., np. uczelni, szkół, domów dziecka).

Wzory tych deklaracji określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wzorów deklaracji składanych zarządowi PFRON przez pracodawców zobowiązanych do wpłat na ten fundusz (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 101).

Skorzystanie z ulgi polega na pomniejszeniu kwoty wpłaty należnej wykazanej w poz. 35 DEK-I-0, poz. 35 DEK-I-a lub poz. 45 DEK-I-b o kwotę przysługującej a niewykorzystanej i nieprzedawnionej ulgi.

Wszystkie ulgi można obecnie podzielić na nabyte na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 1999 r. (nieprzedawnialne) oraz od tej daty (przedawnialne).

Kwota ulgi przysługującej to kwota ulgi, która została nabyta nie później niż w dniu wypełnienia przez pracodawcę deklaracji, a nie została wcześniej w całości wykorzystana ani nie uległa przedawnieniu. Nieprzedawnialne ulgi przysługujące wykazuje się w poz. 36 DEK-I-0 lub DEK-I-a albo poz. 46 DEK-I-b, a przedawnialne - w poz. 37 DEK-I-0 lub DEK-I-a albo poz. 47 DEK-I-b.

Kwota ulgi wykorzystanej to kwota ulgi przysługującej, której pracodawca użył do obniżenia wpłaty należnej za miesiąc, za który naliczono tę wpłatę. Ulgi wykorzystane wykazuje się w poz. 39 DEK-I-0 lub DEK-I-a albo poz. 49 DEK-I-b (nieprzedawnialne) bądź w poz. 40 DEK-I-0 lub DEK-I-a albo poz. 50 DEK-I-b (przedawniane).

Kwota wpłaty po obniżeniu wskazana jest: w poz. 41 DEK-I-0 lub DEK-I-a albo w poz. 51 DEK-I-b, kwota wpłaty przypadająca do zapłaty zaś w poz. 44 DEK-I-0 lub DEK-I-a albo w poz. 54 poz. DEK-I-b. Ponadto informacje, z których pochodziły ulgi wykorzystane do obniżenia wpłat za dany miesiąc, wykazuje się w deklaracji DEK-I-u. Jest ona składana odpowiednio wraz z DEK-I-0, DEK-I-a lub DEK-I-b. przykład 5, s. C18

Wpłaty należne za okresy od stycznia 2004 r. do czerwca 2016 r. mogą być pokrywane ulgami do 80 proc. (obecnie art. 22 ust. 8 pkt 2 u.r.o.n.), a za okresy począwszy od lipca 2016 r. - do 50 proc. (art. 22 ust. 3 u.r.o.n. po zmianie). przykład 6, s. C18

Ważne zmiany dat granicznych

Ulgi stanowią uprawnienie pracodawcy. Może nie korzystać z nich albo wykorzystać je w części lub całości - w dowolnej kolejności (np. przedawnialne przed nieprzedawnialnymi lub odwrotnie). On też decyduje, w których miesiącach będzie korzystał z ulg. Są tu jednak dwa ograniczenia.

Pierwsze dotyczy daty początkowej korzystania z ulg. Zgodnie z art. 22 ust. 2 u.r.o.n. w obecnym brzmieniu i z art. 22 ust. 2 pkt 3 u.r.o.n. po zmianach nabywca uzyskuje prawo do ulgi w momencie otrzymania informacji o wysokości kwoty obniżenia. Z ulgi można skorzystać po raz pierwszy, dysponując już tą informacją, czyli do obniżenia wpłaty wykazanej w pierwszej zwykłej deklaracji składanej po dniu otrzymania informacji. Jeżeli zatem pracodawca otrzymał informację np. 16 listopada 2015 r., to po raz pierwszy będzie mógł wykorzystać ulgę, składając deklarację za październik 2015 r. (termin jej złożenia przypada na 20 listopada 2015 r.). Jeżeli otrzymałby informację np. 27 listopada 2015 r., to po raz pierwszy mógłby ją wykorzystać do obniżenia wpłat za listopad w deklaracji składanej do 20 grudnia 2015 r.

Drugie ograniczenie dotyczy przedawnienia ulgi, czyli okresu, w którym można skorzystać z informacji. To ważne, bo pracodawca nie ma obowiązku skorzystania z ulgi w pierwszym dopuszczalnym terminie i może chcieć z niej skorzystać w odległej przyszłości. Obecnie w obrocie prawnym istnieją ulgi nieprzedawnialne i przedawnialne. Pierwsze były i nadal mogą być wystawiane (w ramach tzw. zobowiązań naturalnych) na zasadach obowiązujących do końca 1998 roku, jeżeli dotyczą zakupów dokonanych na podstawie umów zawartych przed 1 stycznia 1999 r. Raz uzyskana ulga nieprzedawnialna co do zasady podlega wykorzystaniu aż do jej wyczerpania. Pozostałe ulgi przedawniają się w terminie 12 miesięcy od dnia otrzymania informacji przez nabywcę.

Uwaga! Od 1 lipca 2016 r. ulgi będą się przedawniały po 6 miesiącach, licząc od dnia uzyskania informacji o kwocie obniżenia (nowy art. 22 ust. 4 u.r.o.n.). Termin 6-miesięczny nie będzie miał jednak zastosowania do ulg nabytych przed 1 lipca 2016 r. (tzn. takich, w odniesieniu do których nabywca otrzymał informację przed tą datą) ani do ulg wystawionych po tej dacie, ale wynikających z zakupów dokonanych przed nią. Dotychczasowe ulgi przedawnialne będą mogły być wykorzystane tak jak dotychczas - w terminie 12 miesięcy od otrzymania informacji przez nabywcę lecz nie dłużej niż przez rok od wejścia w życie nowelizacji (art. 2 ust. 1 i 2 nowelizacji), a ulgi do tej pory nieprzedawnialne - staną się ulgami przedawnialnymi i przedawnią się po upływie 12 miesięcy, licząc od 1 lipca 2016 r. (art. 2 ust. 3 nowelizacji). Analogicznie przedawnią się też ulgi wystawione po 1 lipca 2016 r. z tytułu zakupów dokonanych przed tą datą. przykład 7

PRZYKŁAD 6

Pokrywalność wpłaty ulgami

Nabywca dysponuje kwotą 12 000 zł niewykorzystanych i nieprzedawnionych ulg. Wpłata należna to 10 000 zł. Jeżeli zostałaby naliczona za listopad 2015 r., to maksymalna jej kwota, która mogłaby być pokryta ulgami, to 8000 zł (0,8 x 10 000). Jeśli pracodawca w całości wykorzysta limit, to do zapłaty na rzecz PFRON będzie 2000 zł (10 000 - 8000), a do wykorzystania w następnych miesiącach pozostanie 4000 zł (12 000 - 8000).

Gdyby zaś wpłata została naliczona za lipiec 2016 r., to maksymalna jej kwota, która mogłaby być pokryta ulgami to 5000 zł (0,5 x 10 000). Wykorzystując cały limit, pracodawca musi wpłacić do PFRON 5000 zł (10 000 - 5000), a do wykorzystania w następnych miesiącach pozostanie 7000 zł (12 000 - 5000).

PRZYKŁAD 7

Zmiana zasad przedawnienia

Pracodawca współpracował z uprawnionym sprzedającym w maju i październiku 1998 r., w listopadzie i grudniu 2015 r. oraz w lipcu 2016 r. Powinien otrzymać 5 ulg (A, B, C, D, E): z tytułu zakupów z 1998 r. (A - na 10 000 zł, B - na 15 000 zł), z 2015 r. (C - na 2600 zł, D - na 3000 zł) i z 2016 r. (E - na 2000 zł). Z ulg A, B, C, D nabywca będzie mógł skorzystać także wtedy, gdy zostały wystawione nieterminowo i w kwocie ustalonej na dotychczasowych właściwych zasadach, ponieważ jedyny element, który ulega zmianie, to okres przedawnienia ulgi.

Stara dotychczas nieprzedawnialna ulga

SPRZEDAJĄCY: informacja o uldze A została wystawiona 11 czerwca 1998 r. na kwotę 10 000 zł.

NABYWCA: przed 1 lipca 2016 r. ulga była nieprzedawnialna, więc można z niej skorzystać po roku od wejścia w życie nowelizacji - do 1 lipca 2017 r. włącznie.

Nowa dotychczas nieprzedawnialna ulga

SPRZEDAJĄCY: informacja o uldze B została wystawiona 26 lipca 2016 r. na kwotę 15 000 zł w ramach zobowiązania naturalnego.

NABYWCA: przed 1 lipca 2016 r. ulga byłaby nieprzedawnialna, więc podlega wykorzystaniu do roku od wejścia w życie nowelizacji - do 1 lipca 2017 r.

Stara dotychczas przedawnialna ulga

SPRZEDAJĄCY: informacja o uldze C została wystawiona 9 grudnia 2015 r. na kwotę 2600 zł.

NABYWCA: otrzymał informację 10 grudnia 2015 r. Przed 1 lipca 2016 r. ulga była przedawnialna, więc przedawni się po 12 miesiącach od jej otrzymania, czyli 11 grudnia 2016 r.

Nowa dotychczas przedawnialna ulga

SPRZEDAJĄCY: informacja o uldze D została wystawiona 26 lipca 2016 r. na kwotę 3000 zł.

NABYWCA: otrzymał informację 28 lipca 2016 r. Przed 1 lipca 2016 r. ulga byłaby przedawnialna, więc przedawniłaby się po 12 miesiącach od otrzymania, czyli 29 lipca 2017 r., jednak zgodnie z art. 2 ust. 2 nowelizacji można skorzystać z niej tylko do 1 lipca 2017 r. włącznie.

Nowa ulga

SPRZEDAJĄCY: informacja o uldze E została wystawiona 11 sierpnia 2016 r. na kwotę 2000 zł.

NABYWCA: otrzymał informację 11 sierpnia 2016 r. Ulga przedawni się po 6 miesiącach od jej otrzymania, a więc 12 lutego 2017 r.

PRZYKŁAD 5

Obniżenie w praktyce Przedsiębiorca zatrudnia 60 osób w przeliczeniu na etaty, w tym żadnej niepełnosprawnej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.r.o.n. powinien zapewnić co najmniej 6-proc. zatrudnienie osób niepełnosprawnych. W etatach jest to 3,6 etatu (0,06 x 60). Oznacza to zarazem liczbę etatów brakujących do osiągnięcia wymaganego poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (3,6 - 0 = 3,6). Przeciętne wynagrodzenie dla listopada 2015 r. to 3854,88 zł. Wpłata należna za listopad 2015 r. wyniesie 3,6 x 0,4065 x 3854,88, czyli 5641 zł (por. wzór 2).

W dniu wypełniania deklaracji pracodawca dysponuje czterema informacjami o ulgach (A, B, C i D): A - informacja otrzymana 12 stycznia 2014 r. z tytułu zakupu dokonanego w listopadzie 2013 r. na kwotę 2300 zł, wykorzystana w 900 zł, B - informacja otrzymana 12 listopada 2015 r. z tytułu zakupów dokonanych w marcu 1998 r. na kwotę 6600 zł, wykorzystana w 4000 zł, C - informacja otrzymana 16 czerwca 2015 r. z tytułu zakupu dokonanego w maju 2015 r. na kwotę 1200 zł wykorzystana na kwotę 1200 zł oraz D - informacja otrzymana 2 maja 2015 r. z tytułu zakupu dokonanego w marcu 2015 r. na kwotę 3200 zł wykorzystana na kwotę 3000 zł.

Pracodawca nie może jednak użyć informacji A i C do obniżenia wpłaty za listopad 2015 r. Ulga z informacji A wprawdzie nie została wykorzystana w całości, ale przedawniła się (upłynęło 12 miesięcy od jej otrzymania), ulga wynikająca z informacji C zaś została już w pełni wykorzystana. Pozostają więc do wykorzystania ulgi z informacji B i D na łączną kwotę 2800 zł (6600 - 4000 + 3200 - 3000). Z informacji B pracodawca chce wykorzystać tylko 2000 zł, więc kwotami wykorzystanych ulg będą 2000 zł i 200 zł. Do zapłaty pozostanie 3441 zł (5641 - 2200). W DEK-I-0 należy zatem wykazać: poz. 36 = 2600, poz. 37 = 200, poz. 39 = 2000, poz. 40 = 200, poz. 41 i 44 = 3441.

Należy także wypełnić poz. 1-33, 58 i 59 DEK-I-u. Odnośnie do informacji B: poz. 21 = 2015-11-12, poz. 22 = 1, poz. 23 = 6600, poz. 24 = 2600, poz. 25 = 2000; odnośnie do informacji D: poz. 29 = 2015-05-02, poz. 30 = 2, poz. 31 = 3200, poz. 32 = 200, poz. 33 = 200.