Uproszczona procedura zachęca do zatrudniania cudzoziemców

Polskie firmy poszukują za granicą zarówno menedżerów, jak i osób do prac fizycznych. Brakuje nam fachowców od prostych prac, jak murarz, tynkarz czy specjalista zbrojenia. Takie osoby do pracy można ściągnąć ze Wschodu, gdzie wciąż kształci się w tego rodzaju zawodach. Do tego na skutek kryzysu inwestycji jest tam mniej, dlatego łatwiej znaleźć chętnych do pracy w Polsce.

Oświadczenie dla sześciu nacji

Zatrudnianiu pracowników spoza kraju sprzyja wprowadzona w połowie 2014 r. procedura uproszczona. Z danych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wynika, że tylko w pierwszej połowie 2015 r. w trybie uproszczonym, czyli na podstawie oświadczenia zarejestrowanego w urzędzie pracy, zatrudniono 410 808 osób. To rekord. W całym 2014 r. oświadczenia wydano dla 387 398 pracowników spoza Polski.

Eksperci zauważają jednak, że procedura ta ma zastosowanie tylko do obywateli sześciu krajów: Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy. Co więcej, można z niej skorzystać tylko w przypadku gdy praca cudzoziemcowi ma być powierzona na sześć miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Warunkiem jest też zarejestrowanie oświadczenia w powiatowym urzędzie pracy, właściwym ze względu na siedzibę firmy. Taka rejestracja jest bezpłatna. Oryginał oświadczenia należy przekazać cudzoziemcowi, gdyż jest on wymagany do uzyskania przez niego wizy w celu wykonywania pracy lub zezwolenia na popyt czasowy.

Pracownicy urzędów pracy podpowiadają, by oświadczenia nie rejestrować w ostatniej chwili. Tylko wówczas jest szansa na to, że pracownik podejmie pracę zgodnie z planem.

"Gdy pracownik przebywa za granicą, dostarczenie mu oryginału oświadczenia oraz przeprowadzenie procedury związanej z uzyskaniem wizy może potrwać nawet dwa miesiące. Stąd tak istotne jest działanie z wyprzedzeniem" - podkreśla na swojej stronie resort pracy i polityki społecznej.

Pracodawca musi

Przed przyjęciem cudzoziemca do pracy należy podpisać z nim umowę. Trzeba pamiętać o tym, że proponowane w niej warunki nie mogą być gorsze od tych przedstawionych w oświadczeniu, które z kolei muszą być zgodne z polskimi przepisami, czyli wynagrodzenie nie może być niższe od płacy minimalnej.

Zawarcie umowy o pracę jest o tyle istotne, że w razie jej braku podczas kontroli praca cudzoziemca może zostać uznana za nielegalną. W takiej sytuacji na pracodawcę może zostać nałożona grzywna w wysokości od 3 tys. do 5 tys. zł.

Kolejnym obowiązkiem, który musi spełnić pracodawca, jest zgłoszenie zatrudnionego na podstawie umowy o pracę lub zlecenia do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Jest na to siedem dni od rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca. Pracodawca musi też pamiętać o odprowadzaniu co miesiąc do ZUS składki oraz o obliczaniu, pobieraniu i wypłacaniu zaliczek na podatek dochodowy.

Od maja 2015 r. obowiązuje nowe rozporządzenie regulujące m.in. uproszczoną procedurę zatrudniania cudzoziemców ze Wschodu. Zgodnie z nim pracodawcy mogą być poddawani wnikliwszej weryfikacji pod kątem możliwości zatrudnienia cudzoziemca w praktyce chodzi o sprawdzenie, czy pracodawca ma faktycznie zamiar i możliwość powierzyć pracę obcokrajowcowi. Konsekwencją tego może być wydłużenie czasu rejestracji oświadczenia.

- Będzie miało to jednak miejsce w sytuacji, gdy z oświadczeniem występuje agencja działająca na rzecz pracodawcy. Od agencji pracownik urzędu wymagać będzie udokumentowania faktycznych zamiarów firmy. W przypadku pracodawcy działającego we własnym imieniu czas oczekiwania na zgodę powinien pozostać ten sam - komentuje Karolina Zawiasa z agencji EWL, specjalizującej się w rekrutacji pracowników z rynków wschodnich.

Umowa na dłużej

Pracodawca, któremu zależy na przedłużeniu umowy z cudzoziemcem zatrudnionym na podstawie oświadczenia, nie musi czekać, aż upłynie czas jego obowiązywania. Może już po trzech miesiącach wystąpić z wnioskiem do wojewody o wydanie dla pracownika zezwolenia na pracę w Polsce. Co istotne, jego otrzymanie nastąpi na zasadach prostszych niż te obowiązujące przy zwykłej procedurze.

Resort rodziny, pracy i polityki społecznej podpowiada, że cudzoziemiec może również ubiegać się u wojewody o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, które uprawnia jednocześnie do pobytu i pracy na terytorium Polski bez konieczności wcześniejszego ubiegania się przez pracodawcę o zezwolenie na pracę. Możliwość ta istnieje od maja 2014 r. Wniosek należy złożyć najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu. Przy jego składaniu cudzoziemiec ma obowiązek zostawić odciski linii papilarnych.

Jak informuje Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie, koszty tak uzyskiwanego pozwolenia są wyższe niż np. przy procedurze uproszczonej. Opłata za rozpatrzenie wniosku wynosi 440 zł. Oprócz tego cudzoziemiec musi zapłacić 50 zł za wydanie karty pobytu. Koszty będę nieco niższe, gdy cudzoziemiec pełni funkcje w zarządzie spółki. Wówczas opłata skarbowa za wniosek to 340 zł, a za wydanie karty - nadal 50 zł.

Na podstawie tej procedury cudzoziemiec może uzyskać zgodę na pracę w Polsce na okres trzech lat. Dawniej był to okres dwóch lat.

Choć pracodawcy nie mają obowiązku uczestniczenia w procedurze, to eksperci doradzają, by pomagali swoim przyszłym pracownikom. Przede wszystkim przy wypełnianiu wniosku, który nie tylko liczy kilkanaście stron, ale też zawiera sformułowania, które mogą być niezrozumiałe dla osoby z zagranicy.

Zezwolenie na pracę

Kolejny sposób zatrudnienia to wystąpienie z wnioskiem o zezwolenie na pracę dla obcokrajowca. Ta procedura dotyczy również tylko osób spoza Unii, bo każdy obywatel UE ma prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich. Należy pamiętać, że to po stronie pracodawcy leżą koszty z tym związane. Mowa o opłacie w wysokości 50 zł, gdy pracownik ma pracować do 3 miesięcy, i 100 zł, gdy czas wykonywania pracy ma być dłuższy.

Największe wydatki czekają pracodawcę, który planuje delegować cudzoziemca zatrudnionego na co dzień w firmie zagranicznej, nieposiadającej oddziału, czy zakładu w Polsce w celu wykonywania przez niego pracy przez maksymalnie 30 dni w ciągu kolejnych 6 miesięcy. Opłata za wydanie dla niego zezwolenia wynosi 200 zł. Wniosek o wydanie składa się każdorazowo do wojewody. Należy to zrobić nie później niż na 30 dni przed planowanym terminem zatrudnienia cudzoziemca. Warunkiem uzyskania zgody jest spełnienie warunków, które zależą od tego, na jakim stanowisku osoba ma być zatrudniona.

W przypadku zwykłego pracownika nie można zaproponować wynagrodzenia niższego niż to oferowane pracownikowi wykonującemu pracę porównywalnego rodzaju lub na podobnym stanowisku.

- Do wniosku trzeba poza tym dołączyć informację starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy albo o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanym dla pracodawcy - informuje Joanna Milewicz, adwokat w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy.

Informacja taka jest wydawana na wniosek pracodawcy. - Istnieje wyjątek od jej przedstawiania. Ma to miejsce, gdy praca, którą ma wykonywać cudzoziemiec, jest w wykazie przygotowanym przez wojewodę, a także gdy wniosek dotyczy przedłużenia zezwolenia - uzupełnia Joanna Milewicz.

Należy więc wejść na stronę wojewódzkiego urzędu pracy, by zapoznać się z rozporządzeniem wskazującym grupy zawodowe, przy których występowanie z opinią nie jest konieczne.

Na specjalnych zasadach

Cudzoziemca, któremu ma być powierzona funkcja w zarządzie, może natomiast zatrudnić pracodawca, który w roku podatkowym poprzedzającym złożenie wniosku osiągnął dochód nie niższy niż 12-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie w III kwartale roku poprzedzającego złożenie wniosku. Poza tym, jak zauważają pracownicy Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy, pracodawca musi zatrudniać na czas nieokreślony i w pełnym wymiarze czasu pracy przez co najmniej rok minimum dwóch pracowników, którzy nie podlegają obowiązkowi posiadania zezwolenia na pracę. Chyba że wykaże, iż ma pieniądze lub prowadzi działalność pozwalającą na zatrudnienie takich osób.

W pozostałych przypadkach, czyli na przykład przy ubieganiu się o zezwolenie na pracę dla cudzoziemca zatrudnionego za granicą, ale mającego być delegowanym do pracy w Polsce na czas dłuższy niż 30 dni w roku kalendarzowym, warunkiem koniecznym do spełnienia jest zagwarantowanie mu pracy zgodnej z przepisami kodeksu pracy i wynagrodzenia nie niższego niż 30 proc. od wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w danym województwie.

Ponadto pracodawca zagraniczny musi wskazać osobę w Polsce upoważnioną do reprezentowania go wobec wojewody i innych organów.

Eksperci przestrzegają, by przed złożeniem wniosku dokładnie go sprawdzić. Podanie nieprawdziwych danych, zatajenie prawdy, czy naruszenie obowiązków związanych z zatrudnieniem cudzoziemców w Polsce jest powodem do odmowy dla wojewody.

Przed zatrudnieniem cudzoziemca pracodawca powinien pamiętać także o tym, by sprawdzić, czy ma on dokument legalizujący jego pobyt w naszym kraju, zrobić jego kopię i przechowywać przez cały okres zatrudnienia. Niedopełnienie tego obowiązku jest zagrożone grzywną od 3 do 5 tys. zł za każdego pracownika. Należy też skierować cudzoziemca na obowiązkowe badania lekarskie oraz na szkolenie bhp.

Zezwolenie na pracę jest wydawane z reguły na trzy lata z możliwością jego przedłużenia. Chyba że jest przeznaczone dla cudzoziemca pełniącego funkcję w zarządzie osoby prawnej, która zatrudnia więcej niż 25 osób. Taka osoba uzyskuje zezwolenie na okres do pięciu lat. Wyjątek stanowi też zezwolenie dla osoby delegowanej do pracy w Polsce. Czas obowiązywania zezwolenia jest w jej przypadku równy czasowi delegowania do pracy w naszym kraju.

O czym musi pamiętać pracodawca

n przed rozpoczęciem pracy należy sprawdzić, czy cudzoziemiec ma ważny dokument uprawniający do pobytu w Polsce,

n trzeba zrobić kopię dokumentu, którą należy przechowywać przez cały okres zatrudnienia,

n należy się upewnić, że tytuł pobytowy cudzoziemca uprawnia go do podjęcia pracy w Polsce,

n należy podpisać umowę z cudzoziemcem, przy czym trzeba pamiętać, że warunki pracy w umowie i na oświadczeniu wypełnianym w celu uzyskania prawa do pracy dla cudzoziemca muszą być zgodne,

n rodzaj umowy musi być dostosowany do charakteru pracy, co oznacza, że zawarcie umowy o dzieło nie może być sposobem na obejście przepisów,

n w ciągu siedmiu dni od rozpoczęcia przez cudzoziemca pracy należy zgłosić go do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego,

n pracodawca jest zobowiązany do comiesięcznego terminowego odprowadzania składek na ZUS,

n pracodawca jest zobowiązany do odliczania, pobierania i wpłacania zaliczek na podatek dochodowy.

Gdzie szukać pomocy

n Państwowa Inspekcja Pracy - udziela bezpłatnych porad z zakresu prawa pracy i legalności zatrudnienia - www.pip.gov.pl;

n Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - https://www.mpips.gov.pl;

n Urząd do spraw Cudzoziemców - www.udsc.gov.pl;

n Zielona Linia Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia - www.zielonalinia.gov.pl;

n portal www.migrant.info.pl.

@RY1@i02/2016/006/i02.2016.006.130000100.802.jpg@RY2@

Zatrudnienie cudzoziemców w Polsce

Patrycja Otto

patrycja.otto@infor.pl