Kluczem do cyfrowej suwerenności jest własny ekosystem

Czy pełna cyfrowa suwerenność, realizowana przez jeden kraj, jest dziś możliwa?

Można powiedzieć, że matematycznie takie prawdopodobieństwo istnieje, ale w praktyce jest ono na tyle niewielkie, że nie powinniśmy traktować tego jako realnego scenariusza. Znacznie ważniejsze jest, aby konsekwentnie do tej suwerenności dążyć. I co istotne, nie w oderwaniu od rzeczywistości, tylko patrząc na cały ekosystem. Mówimy tu o pełnym łańcuchu wartości: od powstania pomysłu czy wynalazku, przez jego rozwój, aż po skalowanie. W tym procesie swoją rolę do odegrania mają zarówno instytucje publiczne, przedsiębiorstwa, uczelnie, jak i otoczenie regulacyjne.

Pytanie nie brzmi więc: czy możemy być w 100 proc. suwerenni, tylko raczej: na ile potrafimy świadomie budować i wspierać lokalne oraz regionalne rozwiązania, żeby ta suwerenność w ogóle mogła się pojawić – a później być chroniona.

Patrząc na technologię – półprzewodniki, niezbędną pamięć, hardware – właściwie każdy kraj jest od kogoś zależny. Czy Polska albo nawet cała Europa są w stanie osiągnąć pełną niezależność w tym zakresie?

Najprostsza odpowiedź brzmi: nie. Nie jesteśmy dziś w stanie samodzielnie wytwarzać wszystkich kluczowych komponentów, takich jak półprzewodniki, i nadrobienie tego dystansu zajęłoby wiele lat.

Natomiast to nie oznacza, że jesteśmy bezradni. Możemy budować suwerenność w inny sposób – poprzez rozwój komponentów, które wzmacniają bezpieczeństwo i kontrolę nad systemami. Coraz częściej mówi się choćby o technologiach związanych z bezpieczeństwem, w tym rozwiązaniach kwantowych.

Kluczowe jest jednak połączenie tych działań z odpowiednimi regulacjami i – co bardzo ważne – z procesami zakupowymi. To one mogą realnie stymulować rozwój lokalnych kompetencji i całej gospodarki. I tu, zarówno w Polsce, jak i szerzej w Europie, mamy jeszcze bardzo dużo do zrobienia.

Czyli problem nie dotyczy tylko Polski?

Zdecydowanie nie. To wyzwanie globalne. My jako firma działająca na wielu rynkach, od Indii i Malezji po Kanadę, widzimy, że podobne problemy występują w różnych ekosystemach. Dobrym przykładem jest Kanada, gdzie bardzo dynamiczny ekosystem start-upowy często traci swoje najbardziej obiecujące firmy na rzecz kapitału amerykańskiego.

Zobacz także

AI pozwala nie tylko ograniczać ryzyko, lecz także na nim zarabiać

Zapisz na później

To pokazuje, jak ważne jest budowanie własnego ekosystemu, który nie tylko generuje innowacje, ale też potrafi je zatrzymać i rozwijać lokalnie. Bez tego trudno mówić o długofalowej suwerenności cyfrowej.

Skoro pojedynczy kraj ma ograniczenia, to czy możemy budować suwerenność w ramach większych struktur, np. Unii Europejskiej?

Zdecydowanie tak. I co więcej – uważam, że Europa ma realny potencjał, aby być liderem w wybranych obszarach technologicznych. Już dziś możemy mówić o konkretnych przewagach konkurencyjnych. Coraz częściej pojawiają się też przykłady firm, które odnoszą sukcesy na skalę międzynarodową.

Natomiast kluczowe jest to, aby świadomie wybierać obszary, które będą strategiczne w przyszłości, i tam kierować inwestycje. Nie da się być najlepszym we wszystkim, ale można być liderem w konkretnych dziedzinach.

Jak w takim razie powinno wyglądać budowanie tych kompetencji? Czy powinniśmy stawiać przede wszystkim na lokalne firmy i start-upy?

Zgadza się. To powinien być jeden z fundamentów budowania suwerenności cyfrowej. Mówimy tu zarówno o procesach zakupowych, które powinny promować lokalne rozwiązania, jak i o wspieraniu lokalnego kapitału. Budowanie takiej wspólnoty sprawia, że naturalnie rozwija się cały ekosystem.

To nie jest żadna nowa koncepcja – w ten sposób powstawały największe huby technologiczne na świecie, w tym Dolina Krzemowa. Kluczowe są świadomość wzajemności i to, że kapitał krąży w obrębie ekosystemu, napędzając jego dalszy rozwój.

Czy widzi pan zmianę w tym zakresie? Czy rośnie świadomość po stronie biznesu i administracji?

Po stronie biznesu ta świadomość zdecydowanie już jest, to bardzo wyraźna zmiana ostatnich lat. Firmy działające w Polsce, zarówno te większe, jak i mniejsze, wiedzą już, że posiadają kompetencje, które pozwalają im tworzyć rozwiązania na światowym poziomie. Nie mówimy dziś o gonieniu Zachodu, tylko o realnej zdolności do konkurowania i dostarczania jakości porównywalnej z najlepszymi graczami globalnymi. Jeśli chodzi o administrację, również pojawiają się pozytywne sygnały.

Natomiast kluczowe pytanie wciąż pozostaje otwarte: jak szybko przejdziemy od słów do konkretnych działań. Bo to właśnie one, a nie same deklaracje, zdecydują o tym, czy będziemy w stanie stworzyć realnie konkurencyjne środowisko dla firm technologicznych.

Co w praktyce może o tym przesądzić?

Przede wszystkim stworzenie odpowiedniego ekosystemu, zarówno na poziomie regulacyjnym, jak i operacyjnym. To oznacza m.in. takie projektowanie prawa i procesów, aby wspierały rozwój lokalnych firm, a także tworzenie warunków, które pozwolą im rosnąć i konkurować globalnie. Pytanie, czy np. GPW jest w stanie konkurować z największymi rynkami światowymi, jak Nasdaq, pozostaje otwarte. Ale potencjał z pewnością istnieje.

Jeśli uda się go wykorzystać, poprzez współpracę sektora publicznego i prywatnego, odpowiednie regulacje i świadome decyzje inwestycyjne, mamy realną szansę budować silną, konkurencyjną gospodarkę cyfrową w Polsce i Europie.

Rozmawiał: Szymon Glonek, not. KR