Ekspansywne rolnictwo i perły przyrody

Krajobraz województwa lubelskiego ma charakter wybitnie rolniczy. To efekt bardzo niskiej lesistości regionu. Tylko 22 proc. powierzchni województwa jest pokryte lasami. Dla porównania: średnia dla kraju to blisko 30 proc. Największe kompleksy leśne zachowały się na piaszczystych i podmokłych równinach Kotliny Sandomierskiej (Puszcza Solska, Lasy Janowskie), na silnie urzeźbionym Roztoczu (Lasy Zwierzynieckie) oraz w nadbużańskiej części Polesia (Lasy Sobiborskie). To właśnie te regiony stanowią największy ekologiczny skarb województwa.

Natomiast centralna część regionu z uwagi na bardzo dobre gleby jest praktycznie wylesiona. Sytuacja jest tak zła, że w wielu gminach lasy nie zajmują nawet 10 proc. powierzchni. Należy więc oczekiwać, że w najbliższych latach nastąpi wzrost lesistości województwa w związku z realizacją w Polsce kompleksowych programów zalesienia.

Obszary prawnie chronione stanowią prawie 23 proc. powierzchni regionu. To znacznie poniżej średniej krajowej, która wynosi ponad 32 proc. Na system obszarów chronionych składają się obecnie: dwa parki narodowe, 17 parków krajobrazowych, 85 rezerwatów przyrody.

W dwóch istniejących na terenie województwa uzdrowiskach - Nałęczowie i Krasnobrodzie - ustanowione zostały trzy strefy ochrony uzdrowiskowej. Wśród surowców mineralnych podstawowe znaczenie mają bogate zasoby węgla kamiennego w Lubelskim Zagłębiu Węglowym.

Są one podstawą rozwoju przemysłu ciężkiego w regionie. W zagłębiu wydobywa się ok. 5 proc. węgla kamiennego w Polsce.

Z innych kopalin na uwagę zasługują zasoby gazu ziemnego oraz węgla brunatnego.

Natomiast zasoby wód podziemnych nie należą do największych w kraju i są szacowane na około 130 tys. m³/h (ponad 7 proc. zasobów wód podziemnych w kraju). Na terenie województwa położone są dwa duże zbiorniki wód podziemnych - Niecka Lubelska oraz Niecka Mazowiecka. Także zasoby wód powierzchniowych na Lubelszczyźnie nie są duże. Przyczynami są słabo rozwinięta sieć rzeczna i zmienne wielkości odpływu. Deficyty wody utrzymują się na znacznych obszarach, szczególnie w rejonie kanału Wieprz-Krzna. W zasięgu oddziaływania melioracyjnego kanału znajduje się ponad 3,7 tys. km² powierzchni regionu. Mimo to kanał na skutek znacznej degradacji urządzeń technicznych w ograniczonym stopniu spełnia swoje zadania.

Część obszaru województwa (doliny Wisły i Wieprza) ze względu na zły stan techniczny lub zupełny brak zabezpieczeń przeciwpowodziowych zagrożona jest powodzią.

Jeśli chodzi o zanieczyszczenie powietrza, to na terenie Lubelszczyzny emitowane jest ok. 2,5 proc. zamieszczeń emitowanych w Polsce. To pokazuje, że pod tym względem region jest czysty. Koncentracja źródeł emisji substancji do powietrza występuje na obszarach uprzemysłowionych i w dużych miastach. W ostatnich latach nastąpiła znaczna poprawa jakości powietrza pod względem zanieczyszczenia dwutlenkiem siarki. Natomiast poziom zanieczyszczenia środowiska pozostałymi pierwiastkami jest znacznie niższy od poziomu dopuszczalnego. Dalsze działania w tym względzie powinny mieć na celu poprawę jakości powietrza, aby dostosować parametry do zaostrzających się norm unijnych.

Gospodarka odpadami sprowadza się do ich składowania na wysypiskach często niespełniających wymagań stawianych tego typu obiektom. Na terenie województwa istnieją 133 składowiska komunalne. Ocena ich lokalizacji i wyposażenia technicznego pokazała, że do eksploatacji - biorąc pod uwagę normy UE - nadaje się tylko 17.

Na terenie województwa jest tylko jeden w pełni wyposażony zakład utylizacji odpadów. Mimo że statystyczny mieszkaniec województwa produkuje mniej odpadów niż statystyczny mieszkaniec Polski czy UE, to w najbliższym czasie składowanie odpadów będzie palącym problemem. W ostatnich latach do eksploatacji zostały oddane cztery linie do segregacji odpadów. Instalacje są przystosowane do segregacji odpadów zmieszanych oraz do doczyszczania odpadów pochodzących z selektywnej zbiórki śmieci.