Kłopotliwy spadek poprzedniego ustroju

Podkarpackie jest województwem o małym zanieczyszczeniu środowiska. Występują jednak lokalne przekroczenia standardów jakości powietrza i gleb. Od lat obserwuje się stały wzrost natężenia hałasu komunikacyjnego. Emisja hałasu jest obecnie najpowszechniejszym zanieczyszczeniem, na oddziaływanie którego narażona jest największa liczba osób.

Obszar województwa podkarpackiego jest bardzo zróżnicowany. Wartości przyrodnicze, a w szczególności występowanie na znacznych obszarach unikatowych, nie tylko w skali kraju, elementów przyrody, stawiają województwo na jednym z czołowych miejsc w Polsce. Różnorodność gatunków roślin i zwierząt wynika z obecności rozległych kompleksów leśnych oraz tzw. półnaturalnych terenów nieleśnych. Lasy zajmują 36 proc. powierzchni województwa. Znaczna jego część (blisko 48 proc.) objęta została różnorodnymi formami ochrony przyrody.

System ochrony przyrody w województwie tworzony jest przez: 2 parki narodowe (Bieszczadzki i Magurski), 93 rezerwaty przyrody, 10 parków krajobrazowych, 17 obszarów chronionego krajobrazu. Do tego dochodzi 439 użytków ekologicznych, 5 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych, 24 stanowiska dokumentacyjne, 1276 pomników przyrody.

Konieczne jest podjęcie bardziej intensywnych działań ukierunkowanych na zachowanie oraz ochronę tych walorów. Niezbędne są przedsięwzięcia inwestycyjne, m.in. w zakresie zachowania różnorodności gatunkowej i ochrony siedlisk. Polegać one powinny na wsparciu dla ośrodków rehabilitacji zwierząt chronionych. Potrzebne jest też dofinansowanie ochrony przyrody, zabezpieczenie jej przed zagrożeniami oraz pielęgnacja i konserwacja pomników przyrody.

Poważny problem natury społeczno-gospodarczej, ekonomicznej i ekologicznej stanowią zlokalizowane w różnych miejscach województwa tereny i obiekty poprzemysłowe, powojskowe oraz popegeerowskie (po Państwowych Gospodarstwach Rolnych), które wymagają zmiany dotychczasowego przeznaczenia.

Powierzchnia gruntów wymagających rekultywacji i zagospodarowania na terenie województwa wynosi ok. 2,7 tys. ha. Większość zdewastowanych i zdegradowanych gruntów dotyczy terenów poeksploatacyjnych górnictwa siarkowego (w okolicach Tarnobrzega). Procesy rewitalizacyjne kopalń są prowadzone od kilku lat, jednak stopień ich zaawansowania jest zróżnicowany. Zagospodarowania i ożywienia gospodarczego wymagają także liczne obiekty po byłych PGR-ach, zlokalizowane głównie w południowowschodniej części województwa.

Na obszarze województwa występują także zdegradowane tereny miejskie. Rewitalizacji wymagają m.in. obiekty użytku publicznego, którym należy przywrócić ważne dla miast funkcje.

Doświadczenia ostatnich lat dowodzą, że zwiększa się w regionie prawdopodobieństwo występowania zjawisk ekstremalnych: powodzi, osuwania się mas ziemnych oraz zagrożenie suszą. Sprzyja temu różnorodne ukształtowanie terenu - w części południowowschodniej ma ono charakter górski i podgórski, w części północno-zachodniej - nizinny. W ostatnich kilku latach rokrocznie w województwie występują wysoce negatywne zjawiska, zwłaszcza powodzie, szczególnie dotkliwe w latach 1997, 2001, 2004, 2005.

Stan zabezpieczenia przeciwpowodziowego ocenia się jako niski. Szczególnie zagrożone powodziami są obszary położone wzdłuż głównych rzek województwa, zwłaszcza w środkowych i ujściowych ich odcinkach. Klęskom powodzi zapobiegłaby modernizacja wałów przeciwpowodziowych na Wiśle i jej dopływach oraz budowa zbiorników retencyjnych.

Długość wałów przeciwpowodziowych wynosi 626 km, z czego 270 km wymaga pilnej modernizacji. Ocenia się, że potrzeby w zakresie budowy nowych wałów przeciwpowodziowych wynoszą ok. 500 km.

www.podkarpackie.pl