Bez czarnego złota nie byłoby gospodarki

Z każdej przerobionej baryłki ropy, oprócz paliw, powstają m.in. liczne węglowodory aromatyczne, petrochemikalia oraz produkty energetyczne.

Bardzo istotną grupą półproduktów wytwarzanych w wyniku procesów rafineryjnych i petrochemicznych są węglowodory aromatyczne. Zaliczamy do nich np. toluen, ksyleny, ortoksylen, rafinat czy benzen. Co kryje się pod tymi tajemniczymi dla laika nazwami? To właśnie dzięki nim powstają m.in. perfumy, zabawki, kleje, wyroby gospodarstwa domowego, opony oraz styropian czy popularne włókno - elana.

Toluen wykorzystywany jest najczęściej jako półprodukt do wyrobu barwników, rozpuszczalników, klejów, detergentów, a nawet materiałów wybuchowych i perfum. To dzięki niemu można produkować pianki, z których wykonuje się elementy mebli, materace, wyposażenie samochodów, odzież, dywany, opony i środki do konserwacji produktów żywnościowych.

Ksyleny znajdują zastosowanie przede wszystkim jako rozpuszczalniki w przemyśle farbiarskim i jako półprodukt przy wytwarzaniu elany. Z kolei benzen wykorzystywany jest głównie do produkcji kaprolaktamu, cykloheksanu, etylobenzenu, kumenu, nitrobenzenu. To z nich powstają rozpuszczalniki do lakierów, rajstopy, korpusy urządzeń elektrycznych radioodbiorników, telewizorów czy materiały wybuchowe.

Kolejną grupą półproduktów powstałych w efekcie przerobu ropy naftowej są petrochemikalia. Najbardziej znane to aceton, najpopularniejszy rozpuszczalnik w przemyśle farbiarskim, używany w laboratoriach chemicznych jako środek osuszający i myjący szkło laboratoryjne. Wykorzystywany jest również do produkcji tworzyw sztucznych, np. pleksiglas. Fenol natomiast jest stosowany przy produkcji środków ochrony roślin i jako preparat odkażający.

Petrochemikaliów jest jednak znacznie więcej. Wystarczy wymienić choćby eter etylowotertbutylowy (ETBE), który jest komponentem benzyn silnikowych zwiększającym liczbę oktanową, oraz butadien techniczny używany do produkcji kauczuku, lateksu, opon, mebli, galanterii ozdobnej, sprzętu sportowego, desek rozdzielczych do aut, aparatury elektronicznej czy sprzętu AGD. Etylen polimeryzacyjny stosowany jest natomiast do produkcji polietylenu, teflonu, rozpuszczalnika stosowanego w przemyśle samolotowym, elektrotechnicznym, w pralniach chemicznych i do produkcji płyt, rur, profili oraz armatury z PVC.

Wśród istotnych wytwarzanych w Płocku petrochemikaliów są także m.in. glikol etylenowy - surowiec do produkcji tworzyw PET, żywic poliestrowych oraz olej popirolityczny, będący komponentem oleju opałowego, petrollent, czyli gaz do aerozoli przemysłowych, a także płyn Petrygo, który jest preparatem chroniący przed zamarzaniem.

Dzięki wytwarzanym przez płocki zakład poliglikolom, produkowane są podeszwy butów i elementy maszyn odporne na ścieranie. Propylen polimeryzacyjny wykorzystywany jest do produkcji zabawek, izolacji przewodów, zbiorników, np. na płyn do spryskiwaczy, zderzaków czy opakowań spożywczych.

Płocki zakład produkuje również takie produkty, jak azot i tlen w postaci skroplonej czy np. siarka płynna. Mają one wiele zastosowań. Azot sprzedawany jest przez rafinerie dla celów laboratoryjnych, medycznych oraz do wytwarzania bezpiecznej atmosfery w wielu procesach przemysłowych. Znajduje także zastosowanie zarówno w przemyśle spożywczym, szklarskim, jak i w procesach recyklingu. Wykorzystywany jest również jako środek gaśniczy. Tlen skroplony z kolei używany jest dla celów laboratoryjnych oraz medycznych, w metalurgii i przemyśle papierniczym.

Siarka płynna to także niezbędny półprodukt w medycynie, gdzie związki siarkoorganiczne wykorzystywane są do produkcji leków, np. antybiotyków i penicyliny. Znajduje także zastosowanie w wulkanizacji gum, produkcji substancji barwiących, prochu strzelniczego i sztucznych ogni. To także popularny składnik nawozów mineralnych.

Jak widać, ropa naftowa, popularnie nazywana czarnym złotem, jest wszechobecna i bez niej wiele gałęzi przemysłu nie mogłoby istnieć. Trudno wyobrazić sobie także chemika, który nie mógłby korzystać z dobrodziejstw tego surowca.

Głównymi odbiorcami produktów z Płocka są firmy z Polski takie jak Zakłady Chemiczne ZACHEM z Bydgoszczy, Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Rafineryjnego w Płocku, ale także przedsiębiorstwa z Litwy, Niemiec i Czech.

@RY1@i02/2011/071/i02.2011.071.050.001b.001.jpg@RY2@