Sieci przesyłowe przygotowują się na import i eksport energii

W związku z koniecznością wyłączenia do końca 2015 r. bloków energetycznych o mocy 6500 MW w elektrowniach węglowych, które nie spełnią wymogów niezbędnej redukcji emisji zanieczyszczeń, dla zrównoważenia bilansu energetycznego kraju niezbędny okaże się import mocy i energii. Czy system przesyłowy, którym zarządza PSE Operator, sprosta temu wyzwaniu? Jakie są dziś możliwości eksportu okresowych nadwyżek energii z Polski i czy planuje się ich zwiększenie?

Obecne zdolności importowe szacowane są na około 800 MW, a przesył energii elektrycznej może być realizowany poprzez istniejące połączenie stałoprądowe z systemem szwedzkim oraz istniejące połączenie 220 kV z systemem ukraińskim. Natomiast zdolności eksportowe szacowane są na około 1300 MW i są realizowane połączeniami łączącymi nasz system z Europejską Siecią Operatorów Elektroenergetycznych Systemów Przesyłowych (European Network of Transmission System Operators for Electricity - ENTSO-E). Zaawansowane są przygotowania do budowy polsko-litewskiego "mostu energetycznego". Będzie to dwutorowa linia 400 kV, która połączy stację elektroenergetyczną Ełk w Polsce i Alytus na Litwie i umożliwi do 2015 r. przesył 500 MW. W 2020 r. zdolności przesyłowe wzrosną do 1000 MW w obu kierunkach. Na granicy polsko-niemieckiej do 2015 r. powinny zostać wybudowane przesuwniki fazowe, które pozwolą "odblokować" zdolności importowe na granicy zachodniej i południowej RP (tzn. z Niemcami, Czechami i Słowacją). Szacuje się, że po instalacji tych urządzeń zdolności importowe wzrosną o co najmniej 500 MW, a zdolności eksportowe o około 1500 MW.

Kolejnym rozważanym kierunkiem jest ponowne uruchomienie wyłączonej w latach 90 - tych. linii 750 kV na granicy polsko-ukraińskiej, którą będzie można przesłać do systemu polskiego około 1200 MW. W dalszej perspektywie rozważane jest także uruchomienie nowych połączeń na granicy z Niemcami oraz Białorusią i Rosją (Obwód Kaliningradzki). Budowa trzeciego połączenia na granicy polsko-niemieckiej pozwoli na wzrost zdolności importowych nawet o 1500 MW, a zdolności eksportowych o około 500 MW. Natomiast budowa połączeń na granicy polsko-białoruskiej i/lub na granicy polsko-rosyjskiej umożliwi wymianę mocy w wysokości 500-600 MW na każdym z tych połączeń. Łączny potencjał możliwości importowych osiągnie więc docelowo nawet 6000 MW - oczywiście pod warunkiem realizacji wszystkich rozważanych połączeń transgranicznych. Natomiast potencjał możliwości eksportowych może przekroczyć 5000 MW.

Czy PSE Operator przygotowany jest do przyłączenia do sieci coraz liczniejszych odnawialnych źródeł energii (OZE), zwłaszcza farm wiatrowych, w przyszłości także farm zlokalizowanych na wodach Bałtyku?

Jednym z podstawowych kryteriów wyznaczających kierunki rozbudowy sieci przesyłowej w najbliższych latach jest planowana budowa nowych źródeł wytwórczych: konwencjonalnych i OZE. PSE Operator określił warunki przyłączenia dla lądowych farm wiatrowych na łączną moc ok. 6 tys. MW, w tym podpisał umowy o przyłączenie na łączną moc 3,7 tys. MW. W zakresie źródeł konwencjonalnych PSE Operator określił warunki przyłączenia na łączną moc 17 tys. MW oraz podpisał umowy przyłączeniowe na łączną moc 9,4 tys. MW. Dodatkowo określone zostały warunki i podpisana umowa przyłączeniowa dla źródła o mocy 190 MW wykorzystującego biomasę. W 2011 r. PSE Operator zaktualizował Plan Rozwoju Sieci Przesyłowej (PRSP) na okres do 2025 r., który został uzgodniony z prezesem Urzędu Regulacji Energetyki (URE) w wymiarze ilościowym i finansowym na lata 2012-2016. Szacowane nakłady inwestycyjne na rozbudowę sieci przesyłowej do 2025 r. wyniosą około 23 mld zł, z czego do roku 2016 - 8,2 mld zł. Realizacja PRSP umożliwi przyłączenie planowanych źródeł wytwórczych w wielkościach wymienionych powyżej oraz morskich farm wiatrowych o mocy 500 MW z warunkami technicznymi do zwiększenia tej wielkości do około 1000 MW.

Jakie działanie podejmuje PSE Operator, aby chronić środowisko naturalne przed negatywnymi skutkami realizacji nowych inwestycji?

Nowe inwestycje powstają głównie na terenach niezamieszkałych, tam też budowane są większe stacje elektroenergetyczne. Natomiast linie prowadzone są przez tereny wolne od zabudowy na znacznej ich długości. Obiekty sytuowane są tak, aby zajmowany przez nie teren był jak najmniejszy i by były to tereny mało przydatne dla celów gospodarczych. Przebieg linii elektroenergetycznej w lasach projektowany jest zawsze z poszanowaniem ich zasobów. Budowa odbywa się z wykorzystaniem linii podziału powierzchniowego lasu, dróg leśnych, pasów przeciwpożarowych oraz gruntów o najsłabszym zadrzewieniu.

Jeśli nieodzowne jest prowadzenie linii przez teren leśny, PSE Operator stosuje słupy wąskogabarytowe. Bardzo często stosuje się linie nadleśne przechodzące ponad koronami drzew. Budowa linii tego typu nie wymaga przecinki leśnej wzdłuż trasy, a jedynie usunięcia niewielu drzew w miejscach stawiania słupów. Coraz częściej też do budowy linii napowietrznych NN wykorzystuje się słupy rurowe, zamiast konstrukcji kratowych. Chociaż jest to rozwiązanie droższe, to zdaniem ekspertów słupy tego rodzaju lepiej wpisują się w krajobraz, a ponadto ich posadowienie wymaga fundamentów, które zajmują znacznie mniej miejsca niż fundamenty słupów kratowych.

W miarę możliwości buduje się także linie wielotorowe, zamiast kilku równoległych wąskotorowych. Wszystko po to, by jak najbardziej ograniczyć straty w drzewostanie. Grunty pod liniami są dodatkowo wykorzystywane, np. pod szkółki leśne. Natomiast tam, gdzie na trasie linii występuje zagrożenie dla ptaków kolizją z linią, montowane są makiety z sylwetkami ptaków drapieżnych.

@RY1@i02/2012/188/i02.2012.188.16700040l.101.jpg@RY2@

dr inż. Henryk Majchrzak, prezes zarządu PSE Operator

Rozmawiał Jacek Piasecki