Energia dla Europy - solidna podstawa wzrostu

Energia stanowi jeden z problemów dzisiejszego świata. Opracowanie długofalowej polityki energetycznej dla Europy, uwzględniającej bezpieczeństwo energetyczne i potrzebę ochrony klimatu, jest złożone. Należy starannie wyważyć czynniki istotne dla UE, w tym kwestie geopolityczne, pamiętając o sytuacji gospodarczo-finansowej Europy.

Racjonalnie i bezpiecznie

W interesie wszystkich Europejczyków leży zapewnienie energii w rozsądnej cenie, jej zrównoważonego zużycia, a także racjonalnego wspólnego gospodarowania. Dlatego poprawa bezpieczeństwa energetycznego wymagać będzie dalekowzrocznego podejścia i współpracy na szczeblu międzynarodowym, a także wielu konkretnych inicjatyw i interwencji na poziomie regionalnym i krajowym w ramach UE.

Zmienna sytuacja gospodarcza i polityczna może utrudnić podjęcie właściwych decyzji. Ze wzrostem globalnego popytu na energię bezpieczeństwo energetyczne stanie się jeszcze większym problemem. Przesuwać się będą granice tego, co uznajemy za zasoby możliwe do pozyskania, których koszt jest racjonalny, a wpływ na środowisko możliwy do zaakceptowania. Rozwój rynku oraz zmiany priorytetów polityki, szczególnie w zakresie paliw alternatywnych, zmian klimatu oraz emisji związków węgla, będą wpływać na opłacalność pozyskiwania paliw oraz na decyzje inwestycyjne. Pożądana jest więc ściślejsza, wielostronna współpraca w sektorze energetycznym.

Ochrona klimatu

Realizacji ambitnych celów związanych z ochroną klimatu powinna towarzyszyć spójna polityka wspierająca konkurencyjność. Członkowie CEEP w pełni popierają idee długofalowej polityki energetycznej i klimatycznej, zakładającej redukcję emisji CO2. Jednocześnie wskazują, że skala redukcji emisji oraz zasady europejskiego systemu handlu emisjami powinny uwzględniać różnice gospodarcze między poszczególnymi krajami Europy Środkowej.

Transformacja systemu energetycznego jest konieczna dla ochrony klimatu, bezpieczeństwa dostaw energii oraz rozwoju gospodarek. Korzyści wynikające z inwestycji w sektorze energetycznym widoczne są dopiero po upływie długiego czasu. Na obecną dekadę przypada cykl inwestycyjny związany z potrzebą wymiany infrastruktury zbudowanej 30-40 lat temu. Podejmując działania, unikniemy kosztownych zmian i wyeliminujemy ryzyko efektu domina w przyszłości. Należy pamiętać, że gospodarka oraz polityka w najbliższej przyszłości zależeć będą od pokonania przeszkód, które obecnie uniemożliwiają przyjęcie bardziej realistycznych przepisów w zakresie emisji CO2.

Powody do niepokoju

Unijny Energy Roadmap 2050 może budzić obawy, ponieważ utrwala nierówności pomiędzy starą a nową Europą. We wspólnym interesie leży jak najszybsze scalenie obu stron, stworzenie jednolitej, zrównoważonej i prężnie rozwijającej się gospodarki.

W 2011 r. PKB na osobę w starej piętnastce UE kształtował się na poziomie 29 100 euro, natomiast w Europie Środkowej wynosił jedynie 9500 euro. Różnica nie zmniejszyła się znacząco od 8 lat. Nie bierze jej jednak pod uwagę strategia dla sektora energetycznego przyjęta w Energy Roadmap 2050. Plan zakłada redukcję emisji CO2 w całej UE, pomijając odmienne warunki panujące w krajach członkowskich.

Z perspektywy krajów Europy Środkowej najnowsze propozycje UE dotyczące obniżenia limitów emisji na lata 2013-2015 budzą wątpliwości co do możliwości realizacji tych celów. Jest duża szansa, że wprowadzenie proponowanych limitów wywoła dalsze pogłębienie przepaści pomiędzy starymi a nowymi państwami Unii; będzie to wprawdzie efekt niezamierzony, lecz jego skutki będą długofalowe. Możliwe, że państwa starej Piętnastki, z trudnościami strukturalnymi, także będą ofiarą strategii przyjętej w Energy Roadmap 2050.

Określenie udziału poszczególnych źródeł energii (czyli miks energetyczny) leży w gestii państw członkowskich. Jednak trwająca integracja europejskiego rynku energetycznego zmniejsza ich pole manewru. To coraz większy problem dla wszystkich. Europa Środkowa robi co może, aby do swoich miksów wprowadzać nowe rodzaje energii, zasoby oraz technologie. Węgiel nadal będzie istotnym elementem tego systemu, ale systematycznie zyskiwać będą gaz ziemny, OZE i energia jądrowa. Wprowadzanie najlepszych dostępnych technologii (ang. BAT) spowoduje spadek emisji CO2 i wygląda na to, że 20-procentowa redukcja emisji do 2020 r. będzie wykonalna. Najlepszym przykładem są niemieckie elektrownie opalane węglem brunatnym oddane do eksploatacji w ubiegłym roku. 10 takich elektrowni przełożyło się na 30-procentowy spadek emisji CO2. Wprowadzenie nowych rozwiązań jest możliwe również w Europie Środkowej; niestety, UE nie udziala nam istotnego wsparcia. Za przykład może posłużyć planowana budowa elektrowni opalanej węglem w Rybniku.

Potrzeba równowagi

CEEP ma świadomość, że ceny energii oferowane w UE odbiorcom indywidualnym i przemysłowym muszą być na rozsądnym poziomie, ponieważ ściśle wpływają na wzrost gospodarczy. Jesteśmy przekonani, że wspólnotowa polityka energetyczna powinna zapewniać równowagę między bezpieczeństwem energetycznym a zrównoważonym rozwojem, nie osłabiając konkurencyjności gospodarek krajów europejskich.

Żaden z krajów Europy Środkowej nie jest na tyle duży, aby mógł stanowić odrębny rynek energii. Współpraca regionalna jest kluczowa. Współzależność energetyczna może się okazać niezwykle korzystna, w budowaniu silnych więzi ekonomicznych między sąsiadami.

Grupa Wyszehradzka (V4), jako forum współpracy Czech, Polski Słowacji i Węgier stanowi powszechnie szanowaną i skuteczną inicjatywę regionalną. Grupa jest otwarta na współpracę z innymi krajami oraz organizacjami regionalnymi. V4 z biegiem czasu ewoluowała w stronę pragmatycznej współpracy. Jedną z kluczowych idei, na których opiera się Grupa Wyszehradzka, jest zasada solidarności; chroni ona grupę przed wpadnięciem w pułapkę regionalnej inicjatywy dwóch prędkości. Ma to ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego krajów członkowskich V4 oraz całego regionu. Państwa V4 współdziałają na płaszczyźnie politycznej, natomiast współpraca w ramach CEEP odbywa się na poziomie branżowym; jednocześnie istnieje wiele możliwości dalszej współpracy w kluczowych obszarach związanych z sektorem energetycznym w regionie.

Pracowite trzy lata

W czerwcu mijają 3 lata od utworzenia CEEP. W tym czasie osiągnęliśmy dużo, choć przed nami wciąż sporo pracy. Nadrzędnym celem CEEP jest działanie na rzecz integracji środkowoeuropejskiego sektora energetycznego w ramach unijnej polityki oraz bezpieczeństwa energetycznego. W chwili obecnej do CEEP należy 18 podmiotów z Czech, Litwy, Polski, Rumunii, Słowacji i Węgier.

CEEP aktywnie działa w Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA). Współpracujemy również blisko z EUCERS (Europejskim Centrum Bezpieczeństwa Energii i Surowców). Bierzemy udział w konsultacjach prowadzonych m.in. w zakresie inicjatyw legislacyjnych.

CEEP organizuje również konferencje i spotkania, np. Konferencję "29+1" - forum bezpośredniego, dialogu między członkami CEEP a unijnym komisarzem ds. energii Güntherem Oettingerem. Najbliższe spotkanie odbędzie się 10 maja w Wilnie. Podczas ubiegłorocznego spotkania przyjęto Memorandum Budapeszteńskie, które zawiera wytyczne dla CEEP na kolejny rok. Dokument ten przekazano unijnym instytucjom, w tym komisarzowi UE ds. energii. Kolejną ważną ubiegłoroczna konferencja w Pradze. We współpracy z Ernst & Young CEEP przedstawił Raport Praski zawierający analizę perspektyw rozwoju sektorów energetycznych w krajach UE-11. Raport Praski podkreśla mocne i słabe strony krajów unijnej jedenastki w kontekście energetyki, pokazując jednocześnie, ile pracy kraje te już wykonały, aby zlikwidować lukę między EU-11 a EU-15. Jednym z istotnych aspektów raportu jest obalenie mitów na temat regionu, w tym przekonanie o nieskutecznym rozwiązywaniu problemów wpływu przemysłu energetycznego na środowisko. Kluczowym wnioskiem raportu jest konieczność bliższej współpraca krajów EU-11 w obszarze energetyki, a ich głos był wyraźniej słyszany na arenie unijnej.

W tym roku CEEP zlecił firmie konsultingowej Roland Berger opracowanie raportu na temat wpływu cen energii na konkurencyjność europejskiego sektora energetycznego. Głównym przesłaniem jest wniosek, że w obecnej sytuacji makroekonomicznej niskie ceny energii i wykorzystanie rodzimych zasobów to kluczowe czynniki determinujące rozwój Europy Środkowej oraz całej UE. Prezentacja raportu odbywa się właśnie podczas trwającego forum GLOBSEC 2013 w Bratysławie.

Głównym zadaniem CEEP w 2013 r. będzie dalsze wspieranie i ułatwianie integracji sektora energetycznego w Europie Środkowej w ramach unijnej polityki energetycznej i klimatycznej. Popierając unijne cele 20-20-20, będziemy stali na straży interesów Europy Środkowej.

Wspólnotowa polityka energetyczna powinna zapewniać równowagę pomiędzy bezpieczeństwem energetycznym a zrównoważonym rozwojem, nie osłabiając konkurencyjności gospodarek krajów europejskich

Central Europe Energy Partners

CEEP, czyli Central Europe Energy Partners, to pierwsza branżowa organizacja z Europy Centralnej, posiadająca siedzibę w Brukseli i biuro w Berlinie. Stowarzyszenie powołano do życia 4 maja 2010 roku w Brukseli. Jego członkami-założycielami są: Polskie Forum Akademicko-Gospodarcze, Grupa LOTOS S.A., Grupa ENERGA S.A., Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. oraz Kulczyk Investments S.A. Podstawowym celem funkcjonowania CEEP jest wspieranie procesów integracji sektora energii w Europie Centralnej, w ramach wspólnej polityki UE, związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa w tym sektorze. CEEP odgrywa kluczową rolę w inicjowaniu oraz opiniowaniu dyrektyw unijnych.

@RY1@i02/2013/081/i02.2013.081.16700040x.803.jpg@RY2@

Paweł Olechnowicz przewodniczący Rady Dyrektorów Central Europe Energy Partners (AISBL), prezes zarządu Grupy LOTOS

Paweł Olechnowicz

przewodniczący Rady Dyrektorów Central Europe Energy Partners (AISBL), prezes zarządu Grupy LOTOS