Finansiści chcą ułatwień dla banków hipotecznych

Uchwalona w 1997 r. roku ustawa o listach zastawnych i bankach hipotecznych (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 99, poz. 919 z późn. zm.) to "dobre ziarno, które zostało zasiane między ciernie" - uważają bankowcy. Ograniczenia w przepisach otaczających ustawę są zdaniem specjalistów główną przyczyną, dla której w Polsce dotąd nie rozwijają się mechanizmy listu zastawnego i bankowość hipoteczna, a długoterminowe kredyty hipoteczne, których wartość przekracza 300 mld zł, są w zdecydowanej większości finansowane krótkoterminowymi - zwykle kilkumiesięcznymi - depozytami.

Wierzytelności

Hipoteczne listy zastawne finansują obecnie jedynie niespełna 1 proc. rynku. Za granicą jest to nawet kilkadziesiąt procent. Listy zastawne, specjalne papiery dłużne zabezpieczone hipoteką (w Polsce mogą emitować je wyłącznie specjalistyczne banki) powinny pozwalać na zdobywanie środków na kredyty taniej niż poprzez zbieranie depozytów od klientów. Dlatego finansiści zajmujący się finansowaniem nieruchomości przygotowali listę postulatów zmian w przepisach.

- Jeśli te zmiany zostaną wprowadzone w życie, pojawi się duża szansa na ożywienie rynku polskich listów zastawnych, wzmocnienie jego płynności oraz zwiększenie zainteresowania inwestorów krajowych i zagranicznych - twierdzą bankowcy.

Część rozwiązań miałaby służyć zwiększeniu atrakcyjności polskich listów zastawnych z punktu widzenia inwestorów.

Postulowana jest zmiana w prawie upadłościowym i naprawczym (Dz.U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 z późn. zm.), która precyzowałaby sposób zaspokajania wierzycieli z tytułu posiadanych listów zastawnych w przypadku upadłości banku hipotecznego. Chodzi o to, by spłaty kredytów hipotecznych, pod które zostały wyemitowane listy zastawne, trafiały do posiadaczy tych papierów. Zdaniem bankowców takie rozwiązanie podniosłoby oceny ratingowe listów zastawnych - mogłyby one mieć ratingi wyższe od ocen przyznawanych przez agencje polskim obligacjom rządowym.

Podatki

Pomysłem na zachęcenie do inwestowania w listy zastawne przez inwestorów zagranicznych byłoby zaniechanie poboru podatku u źródła - uważają bankowcy. Dziś potencjalny nabywca listu zastawnego wyemitowanego przez polski bank hipoteczny powinien okazać mu certyfikat rezydencji, co zdaniem branży skutecznie zniechęca do inwestowania zagraniczne podmioty. Wprowadzenie w ustawie o CIT (Dz.U. z 1992 r. nr 21, poz. 86 z późn. zm.) wyłączenia zlikwidowałoby te barierę.

- Budżet dziś nie zarabia na podatku od odsetek wypłacanych od listów zastawnych inwestorom zagranicznym, więc zmiana nie miałaby negatywnego wpływu na finanse publiczne - argumentują specjaliści z branży.

Druga grupa ograniczeń dotyczy transferu kredytów z banków uniwersalnych do banków hipotecznych. Ułatwienie takiego transferu pozwoliłoby na zrefinansowanie wielomiliardowych portfeli kredytów hipotecznych.

Dwie bariery dotyczą podatków. Po pierwsze, ustawa o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) nie precyzuje, czy kupno kredytów hipotecznych w celu ich refinansowania jest zwolnione z tego podatku. Wprawdzie dwa istniejące banki hipoteczne mają indywidualne interpretacje potwierdzające takie zwolnienie, ale dla finansistów przygotowujących duże transakcje jest to istotny czynnik ryzyka. Zlikwidowałoby go doprecyzowanie zapisów ustawy o VAT. Po drugie, w przypadku kupionych kredytów (inaczej niż w przypadku kredytów udzielonych) rezerwy tworzone w związku z niespłacaniem zobowiązań przez klientów nie mogą być w dzisiejszym stanie prawnym traktowane jako koszt uzyskania przychodów. W związku z tym zdaniem branży hipotecznej należy doprecyzować ustawę o CIT.

Księgi wieczyste

Żeby umożliwić szybkie przenoszenie kredytów hipotecznych z banku uniwersalnego do hipotecznego, finansiści chcieliby też zelektronizować procedurę składania wniosków w sądach wieczysto-księgowych. Księgi wieczyste są już wprawdzie elektroniczne, jednak wnioski wciąż składa się na papierze. Przy transakcji dotyczącej np. kilkudziesięciu tysięcy kredytów wiąże się to z koniecznością przedstawienia - i to w różnych sądach - kilkudziesięciu tysięcy wniosków o zmianę beneficjenta zabezpieczenia. Bankowcy proponują, by przynajmniej w takich wypadkach umożliwić elektroniczne składanie i przetwarzanie wniosków.

Propozycje zostały przyjęte przez powołany przez przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego zespół roboczy ds. rozwoju rynku publicznego długoterminowych bankowych instrumentów dłużnych. Będą tematem odbywającego się w przyszłym tygodniu Kongresu Bankowości Detalicznej.

Ważne

Hipoteczny list zastawny to rodzaj papieru wartościowego, którego podstawę emisji stanowią wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczone hipotekami. Bank hipoteczny zobowiązuje się w nim wobec uprawnionego do spełnienia określonych świadczeń pieniężnych

@RY1@i02/2013/198/i02.2013.198.18300040a.803.jpg@RY2@

Udział listów zastawnych w finansowaniu kredytów hipotecznych

Łukasz Wilkowicz

 lukasz.wilkowicz@infor.pl