MSP oparły się kryzysowi

Liczba małych i średnich przedsiębiorstw wynosi 3 874 683 - 99,9 proc. wszystkich przedsiębiorstw zarejestrowanych w kraju. Z tej liczby funkcjonuje 1,8 mln. Są to przedsiębiorstwa aktywne (z czego 1,7 mln to mikroprzedsiębiorstwa, 54,9 tys. - przedsiębiorstwa małe, 16,3 tys. - średnie).

W przeciwieństwie do pozostałych sektorów liczba nowo powstających firm małych i średnich w ostatnich dwóch latach była wyższa niż likwidowanych lub tych, które zbankrutowały. I tak, według najnowszego raportu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) dotyczącego małych i średnich przedsiębiorstw, w październiku 2009 r. liczba nowo powstałych firm sektora MSP w wzrosła o 18,6 proc., podczas gdy w grupie dużych spadła o 35 proc. Powstało 397 tys. mikro i 5,2 tys. małych firm.

Rok 2009 nie był łatwy dla wszystkich przedsiębiorstw, dało bowiem o sobie znać wyraźne spowolnienie gospodarcze. A to pociągnęło za sobą pogorszenie sytuacji ekonomicznej firm.

Dane za 2009 rok dotyczące prowadzących księgi rachunkowe przedsiębiorstw o liczbie pracujących powyżej dziewięciu osób pokazują sytuację niemal całkowitego wyhamowania dynamiki przychodów ogółem w sektorze przedsiębiorstw (wzrost jedynie o 0,7 proc. w stosunku do 2008 roku).

Natomiast w grupie małych firm zaobserwowano ujemną dynamikę przychodów ogółem (-3,5 proc.). Jedynie nieznaczne wzrosty przychodów miały miejsce w przedsiębiorstwach średnich i dużych (odpowiednio 1 proc. i 1,6 proc.).

Nieco lepszą sytuację opisują dane za 2009 r. dla tej samej grupy firm dotyczące rentowności obrotu brutto. Wskaźnik ten dla ogółu polskich przedsiębiorstw wzrósł z 4,3 proc. w 2008 r. do 4,9 proc. w 2009 r. Był on jednak słabszy wśród średnich firm (z 3,9 proc. do 4,3 proc.). A poziom rentowności obrotu brutto małych przedsiębiorstw w 2009 r. nie zmienił się w stosunku do roku 2008 i wyniósł 4,9 proc.

Wśród MSP nie najlepiej wygląda efektywność pracy na jednego zatrudnionego. W 2009 roku sięgała ona około 200 tys. zł rocznie, podczas gdy w firmach dużych blisko 450 tys. zł.

Niższa dochodowość firm w 2009 roku miała swoje reperkusje w wielkości i dynamice nakładów inwestycyjnych. Wśród mikrofirm nakłady te w 2009 roku wzrosły w stosunku do 2008 jedynie o 1,2 proc. Był to skutek słabych wyników firm z branży przemysłowej, która wywarła ujemny wpływ na wzrost nakładów inwestycyjnych niemal wszystkich mikroprzedsiębiorstw. Liderami wzrostu inwestycji były firmy budowlane, handlowe, hotelarstwo i gastronomia.

W sektorze MSP przedsiębiorstw prowadzących działalność eksportową było w 2009 roku 15,1 tys. I ich liczba tylko w poprzednim roku wzrosła o 6,5 proc. W rezultacie udział eksporterów MSP w ogólnej liczbie eksporterów zwiększył się z 87,5 proc. do 88,9 proc. Warto dodać, że w poprzednich kilku latach udział ten był wyjątkowo stabilny, wahał się w granicach 87,0 - 87,8 proc.

Według PARP nie bez wpływu na relatywnie słabe tempo wzrostu liczby MSP - eksporterów w ostatnich dwóch latach mógł mieć kryzys gospodarczy, występujący wyraźnie od IV kwartału 2008 r. Kryzys ten przejawiał się m.in. w tym, że spadło zapotrzebowanie na towary eksportowane z Polski, a to z kolei sprawiło, że naszym małym i średnim podmiotom było trudniej podjąć działalność eksportową.

W 2009 r. wartość eksportu MSP (zatrudniających od 9 do 249 osób) wyniosła 103,8 mld zł, czyli o 3 proc. więcej niż w 2008 r. W 2009 r. najwięcej małych i średnich eksporterów reprezentowało takie branże, jak: przetwórstwo przemysłowe, handel, transport i gospodarka magazynowa, działalność profesjonalna, naukowa i techniczna oraz budownictwo.

Dariusz Styczek

@RY1@i02/2010/222/i02.2010.222.050.001a.001.jpg@RY2@

Leszek Tokarski | partner Deloitte

Wybór formy prowadzenia działalności gospodarczej nie jest sprawą łatwą. Podejmując taką decyzję, należy pamiętać o aspektach podatkowych tego zagadnienia. Spółki osobowe i spółki kapitałowe rządzą się często odmiennymi zasadami, których znajomość ułatwia podjęcie dobrze przemyślanej decyzji. Zwrócić uwagę przede wszystkim należy, że o ile na gruncie VAT sytuacja podatkowa spółki osobowej i kapitałowej jest prawie identyczna, o tyle różnice występują na gruncie podatku dochodowego. Zasadą bowiem jest, że o ile spółki kapitałowe są podatnikami podatku dochodowego, to taki status nie przysługuje spółkom osobowym.

W odniesieniu do tych ostatnich podatnikami podatku dochodowego są bowiem wspólnicy tych spółek. Konsekwencją powyższego jest, że odmiennie mogą kształtować się np. zasady odpowiedzialności spółki i wspólników za zobowiązania podatkowe, zasady partycypacji w zysku spółki, możliwość świadczenia usług przez wspólnika na rzecz spółki, i na odwrót, reguły dotyczące finansowania spółki, a także zasady odnoszące się do rezygnacji z uczestnictwa w spółce, o czym warto wiedzieć, decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej w takiej czy innej formie.