Powiązania kooperacyjne szansą rozwoju dla małych i średnich przedsiębiorstw

Zewnętrzne uwarunkowania ekonomiczno-gospodarcze sprawiają, że firmy głównie z sektora MSP, które z natury swojej wielkości posiadając ograniczone zasoby techniczne czy finansowe muszą znaleźć sposób aby być konkurencyjnym na rynku. Odpowiedzią na te wyzwania może być połączenie wielu przedsiębiorców oraz instytucji dysponujących odpowiednim potencjałem badawczo-rozwojowym np. Centra Badawczo-Rozwojowe, uczelnie wyższe Doświadczenia międzynarodowe wskazują na zwiększającą się rolę powiązań w generowaniu innowacji i zwiększania się potencjału firm kooperujących w ramach klastrów. Zamiast konkurencji pomiędzy firmami, przedsiębiorstwa tworzące klaster z jednej strony współzawodniczą ze sobą, ale z drugiej pracują wspólnie nad poszukiwaniem nowych rozwiązań problemów związanych z pokonywaniem barier. Takie połączenie konkurencji i kooperacji przyczynia się do znajdowania nowych rozwiązań oraz wpływa na wzrost konkurencyjności działających w ramach klastra przedsiębiorstw i ich stabilność ekonomiczną.

Powiązanie kooperacyjne: zgrupowanie działających w określonym sektorze niezależnych przedsiębiorców, w tym nowopowstałych przedsiębiorców, prowadzących działalność innowacyjną oraz organizacji badawczych i instytucji otoczenia biznesu, które ma na celu stymulowanie działalności innowacyjnej poprzez promowanie intensywnych kontaktów, korzystanie ze wspólnego zaplecza technologicznego, wymianę wiedzy i doświadczeń, przyczynianie się do transferu technologii, tworzenia sieci powiązań oraz rozpowszechniania informacji wśród przedsiębiorców wchodzących w skład tego zgrupowania.

Jak wynika z definicji powiązania, przede wszystkim uzyskujemy łatwiejszy dostęp do innowacyjnych rozwiązań poprzez współpracę z uczelniami, jednostkami badawczymi - ograniczamy ryzyko własnej działalności, łatwiej nam działać nawet w warunkach kryzysu - uzyskujemy łatwiejszy dostęp do źródeł finansowania, jesteśmy bardziej wiarygodni dla instytucji finansujących, możemy korzystać z programów przeznaczonych dla tego typu projektów- łatwiejszy dostęp do rynków zbytu, poprzez zwiększenie oddziaływania wynikającego z połączenia wielu firmograniczenie zatrudnienia poprzez wykorzystanie wspólnych rozwiązań - lepsze wykorzystanie potencjału kadrowego-zwiększenie pozycji w negocjacjach w wyniku połączenia potencjału firm- i chyba najważniejsze to podniesienie własnej konkurencyjności. Takie działanie i wykorzystanie efektu synergii musi pozytywnie wpłynąć na naszą firmę. Lista ta jest oczywiście dłuższa wymieniłem tu tylko przykładowe i moim zdanie te najważniejsze.

Komisja Europejska prowadzi dwie główne inicjatywy na rzecz wsparcia polityki innowacyjnej i innowacji: Europe INNOVA oraz PRO INNO Europe, za które odpowiada Zespół Wspierania Innowacji działający w ramach Dyrekcji ds. Przedsiębiorczości i Przemysłu. W obu inicjatywach bardzo ważnym elementem są klastry i polityka klastrowa, ponieważ to właśnie klastry odgrywają istotną rolę w rozwoju przedsiębiorczości i innowacyjności. W Europie nie brakuje inicjatyw wspierających rozwój klastrów. Europejskie Obserwatorium Klastrów zidentyfikowało około dwa tysiące klastrów. Istnieje wiele rozwijających się inicjatyw klastrowych i zainicjowanych polityk klastrowych, jakkolwiek nie wszystkie odnoszą sukces. Komisja Europejska uruchamia szereg inicjatyw w celu sprostania wyzwaniom, które stoją przed krajami Unii Europejskiej. W odniesieniu do klastrów są one podejmowane na dwóch poziomach - kształtowania się polityk klastrowych oraz na poziomie zarządzania klastrami. Na pierwszym poziomie przykładem takiej inicjatywy jest europejska Grupa ds. polityki klastrowej, która została powołana decyzją Komisji Europejskiej. Będzie to grupa ekspertów wysokiego szczebla składająca się z przedstawicieli polityki, środowiska akademickiego oraz przedsiębiorstw (klastrów). W grupie tej znajdzie się 20 członków, z mandatem na 18 miesięcy. Europejska Grupa ds. polityki klastrowej będzie doradzać Komisji w sprawie metod wspierania w U E rozwoju klastrów o potencjale światowym. Zajmie się ona rozwojem polityki klastrowej i będzie pracować nad kwestią sposobu połączenia różnych wspólnotowych instrumentów i narzędzi wsparcia. Grupa rozpoczęła swoją działalność w 2009 roku. Kolejną inicjatywą jest Europejskie Stowarzyszenie Klastrów (European Cluster Alliance). Obecnie ECA skupia ponad 75 krajowych i regionalnych władz zaangażowanych w politykę klastrową. Jest to otwarta platforma dla współpracy w zakresie polityki klastrowej. Europejskie Stowarzyszenie Klastrów pracuje w ramach czterech obszarów roboczych oraz kilku kwestii horyzontalnych. Zajmuje się m.in. internacjonalizacją małych i średnich przedsiębiorstw w ramach klastrów oraz analizą różnych narzędzi i instrumentów polityki klastrowej, a także oddziaływania polityk i inicjatyw klastrowych.

Do tej pory w Polsce polityka, a raczej instrumenty i programy wsparcia, były realizowane w kilku formach. Po pierwsze, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości zainicjowała kilka programów, które bardziej lub mniej dotyczyły kwestii klastrów. Do pierwszej grupy projektów należy zaliczyć "Program szkoleń wspierających clustering", program pilotażowy wsparcia klastrów, a także obecnie wdrażane działanie 5.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, które koncentruje się na wspieraniu klastrów o znaczeniu ponadregionalnym. Druga grupa instrumentów wsparcia, to projekty regionalne realizowane w wielu województwach przez urzędy marszałkowskie bądź agencje rozwoju regionalnego, które miały na celu stymulowanie zawiązywania się i rozwoju inicjatyw klastrowych. Programy wdrażane do tej pory w większości koncentrowały się na wsparciu rozwoju i potencjału inicjatyw klastrowych. Równolegle niektóre programy - m.in. "Program szkoleń promujących clustering" - koncentrowały się na bezpośrednim wsparciu dla przedsiębiorstw poprzez dofinansowanie szkoleń dla pracowników i kadry zarządzającej. Do tej pory nie było i wciąż nie ma programów wspierania klastrów, które wprost koncentrowałyby się na stymulowaniu rozwoju klastra rozumianego jako pewien system gospodarczy. W każdym programie operacyjnym krajowym czy regionalnym jest działanie, które mówi o klastrach, więc właśnie tam są odsyłane inicjatywy klastrowe. Brakuje myślenia, że dla rozwoju klastrów ważne są takie obszary jak edukacja, innowacje czy współpraca ze sferą badawczo- rozwojową, infrastruktura naukowa, internacjonalizacja.

W Polsce często twierdzi się, że proces ten opiera się na konkursach, ponieważ zainteresowane klastry mogą zgłosić projekt w ramach konkursów z programów operacyjnych finansowanych z funduszy strukturalnych. To właśnie te środki odgrywają dzisiaj główną rolę w rozwoju polityki klastrowej i są uznawane za priorytetowe dla danego regionu. W ten sposób można kształtować politykę dotyczącą rozwoju danego regionu ale nie stymulować rozwoju powiązań kooperacyjnych.

@RY1@i02/2010/210/i02.2010.210.154.004a.001.jpg@RY2@

Rozmowa ze Zbigniewem Stępniewskim, dyrektorem Działu Projektów Unijnych w firmie doradczo - szkoleniowej SEKA