Rosyjski monopol lotniczy

Katastrofy lotnicze w Rosji przyspieszają i tak postępującą monopolizację tamtejszego rynku lotniczego.

Regionalni przewoźnicy - których Kreml obarcza winą za fatalną sytuację w lotnictwie - są pozbawiani licencji i duszeni zaporowymi wymogami technicznymi. Wspierane są natomiast największe linie lotnicze powiązane z władzami. Eksperci alarmują, że monopolizacja rynku doprowadzi do drastycznych podwyżek cen biletów i paraliżu transportowego.

- To w niedużych firmach, z powodu braku pieniędzy i personelu, flota jest w najgorszym stanie. Ich liczba musi być natychmiast zredukowana - oświadczył prezydent Dmitrij Miedwiediew dzień po katastrofie jaka-42 pod Jarosławiem. W należącym do firmy Jak-serwis samolocie zginęły 44 osoby, w tym zawodnicy jednej z najlepszych drużyn hokejowych w Rosji - Łokomotiw Jarosław.

Do połowy listopada z rynku zniknie ok. 30 linii lotniczych - oświadczyła Federalna Agencja Transportu Lotniczego (Rosawiacyja). Jako pierwsze - jakucka Ilin, Wyższa Szkoła Lotnictwa w Uljanowsku i Dżetaljans Wostok. Reszta odpadnie w następnym roku, gdy zaczną obowiązywać nowe wymogi techniczne. Od stycznia na rynku mają zostać jedynie te linie, które mają co najmniej 10 samolotów jednego typu. W 2013 r. wymóg ten wzrośnie do 20 sztuk. Takie warunki spełniają zaledwie cztery największe firmy w Rosji. Dla reszty zdobycie nowych samolotów jest nierealne. Większą barierą niż brak pieniędzy jest brak samolotów. Rosyjscy producenci dostarczają co roku na rynek zaledwie kilkanaście maszyn. Z kolei zamówienie na zagraniczne samoloty może być zrealizowane najwcześniej w latach 2015 - 2016. Brakuje także lotnisk, które są w stanie przyjmować automatycznie sterowane boeingi czy airbusy. Odkąd federalny budżet zaprzestał finansowania infrastruktury lotniczej w 1990 r., liczba lotnisk skurczyła się czterokrotnie. Z tych, które pozostały, międzynarodowe wymogi spełnia zaledwie 20 proc.

Na dodatek od stycznia wejdą w życie ograniczenia w eksploatacji samolotów bez systemów ostrzegawczych TCAS, które zapobiegają zderzeniu. W rezultacie liczba samolotów w Rosji zmniejszy się o kolejne 200, szacuje ministerstwo transportu. Koszt instalacji takiego systemu przewyższa wartość starych maszyn, z których głównie korzystają najmniejsi przewoźnicy.

- W efekcie zamiast wysokiej jakości lotów dostaniemy dyktat cenowy dużych firm. Monopolizacja doprowadzi także do fatalnych społecznych skutków - mówi "DGP" Jewgienij Szago z rosyjskiej firmy konsultingowej Ingosstrach-inwiesticyi. To właśnie dzięki małym przewoźnikom, kontrolującym 90 proc. rynku regionalnych lotów, daleki wschód i północ nie są odcięte od reszty kraju. Zamiast je wesprzeć, państwo woli pompować pieniądze w największe firmy. Władze zamierzają dokładać 50 proc. do połączeń, nieatrakcyjnych w oczach gigantów.

Monopolizacja rynku to marzenie Aeroflotu, w połowie należącego do państwa. Firma od roku prowadzi ekspansję wewnątrz kraju, przejmując małych przewoźników. Kolejnym beneficjentem czystki w lotnictwie - obok nowosybirskiej S7, gdzie państwo posiada 25 proc. akcji - stanie się Transaero. Firma uchodzi za rodzinny biznes Aleksandra Pleszakowa, syna szefowej MAK Tatiany Anodiny, najbardziej wpływowej osoby w rosyjskim lotnictwie. Z kolei właściciel Utair - firma Surgutnieftiegaz - zawdzięcza swoją pozycję na rynku bliskim relacjom jej szefa Władimira Bogdanowa z premierem Władimirem Putinem.

@RY1@i02/2011/181/i02.2011.181.000.009a.001.jpg@RY2@

Fot. AFP

Iskrą do zmian była katastrofa jaka-42 pod Jarosławiem

Współpraca Mirosław Gibas

Nino Dżikija

nino.dzikija@infor.pl