Budowanie relacji handlowych z pomocą banku

Najczęściej produkty finansowania handlu przedstawiane są na schemacie w formie trójkąta: sprzedający-kupujący-bank, bądź czworokąta, kiedy banki występują zarówno po stronie sprzedającego, jak i kupującego. W bardziej zaawansowanych strukturach transakcje stają się długim łańcuchem wzajemnych powiązań finansowo-zabezpieczających, a stronami są dodatkowo ubezpieczyciele, pośrednicy, firmy transportowe itd.

Poszczególne produkty spełniają jedną lub więcej funkcji w różnym zakresie (zabezpieczenie, finansowanie, rozliczenie). Typowym przykładem instrumentu wyłącznie zabezpieczającego jest gwarancja bankowa (akredytywa stand-by). Rola banku ogranicza się w tym przypadku do wystawienia gwarancji, w której zobowiązuje się do natychmiastowej zapłaty beneficjentowi zobowiązania, w przypadku gdy nie dokona jej w odpowiednim terminie druga strona.

W ramach struktur finansowania handlu istotna jest także możliwość przeforsowania przez jedną ze stron korzystniejszych dla niej rozwiązań czy też wręcz nakaz wobec drugiej zastosowania określonego instrumentu rozliczeniowego. Takim instrumentem jest na przykład akredytywa dokumentowa, która jest korzystniejsza dla dostawcy. Eksporter, dzięki temu, że zobowiąże importera do jej otwarcia, uzyskuje pewność, że otrzyma zapłatę po zrealizowaniu kontraktu.

Inaczej jest w przypadku inkasa eksportowego, w którym to importer decyduje o wydaniu dokumentów pozwalających mu odebrać towar, ale dopiero w momencie dokonania zapłaty bądź akceptu weksla. Eksporter natomiast nie ma pewności, że towar zostanie odebrany.

Oprócz funkcji zabezpieczających dostawę i jej rozliczenie ważna jest także możliwość sfinansowania kontraktu handlowego. Pozwala na to forfaiting, który - bazując na wierzytelnościach dostępnych w formie akredytywy, weksla bądź zabezpieczonych gwarancją - umożliwia szybkie zdyskontowanie płatności z ich tytułu. Sprzedający otrzymuje natychmiast zapłatę za zrealizowany kontrakt, mimo że kupujący wynegocjował odroczony termin płatności.

Podobnie jest w przypadku faktoringu, który jest prostym sposobem finansowania krótkoterminowych, odroczonych w czasie należności (faktoring klasyczny) lub zobowiązań handlowych (odwrotny) wynikających z realizowanych umów. Zarówno w przypadku forfaitingu, jak i faktoringu bank może przejąć ryzyko braku zapłaty kontrahenta.

Na rynku spotkać można również instytucje oferujące bardziej skomplikowane, strukturyzowane transakcje, które przy wykorzystaniu wyżej wspomnianych usług konstruują zaawansowane hybrydy. Pozwalają one przedsiębiorstwom na uzyskanie finansowania i przeniesienie pewnych ryzyk na strony trzecie, często bez konieczności ustanawiania twardych zabezpieczeń i blokowania swoich limitów kredytowych.

Michał Wójcik

kierujący wydziałem finansowania handlu, Bank Millennium