Venture Capital bez tajemnic

Niemniej jednak, aby przedsiębiorstwo w przyszłości osiągnęło sukces w oparciu o innowacje, niezbędny jest kapitał, który wesprze firmę w pierwszej fazie rozwoju. Tymczasem reglamentacja kredytu na rynku sprawia, że banki krytycznie oceniają większość projektów inwestycyjnych. Obecna sytuacja wymusza na przedsiębiorcach poszukiwania alternatywnych źródeł kapitału, w tym również funduszy Venture Capital.

AKTYWNOŚĆ FUNDUSZY VC W CZASACH KRYZYSU

Przykładem skutecznego funkcjonowania Venture Capital na świecie są Stany Zjednoczone. Amerykański rynek, który rozwinął się bez pomocy programów rządowych, jako jedyny działa na zasadach czysto komercyjnych. W ubiegłym roku fundusze Venture Capital w Stanach Zjednoczonych przeprowadziły 3209 inwestycji o łącznej wartości 32,6 mld dolarów. W porównaniu z rokiem 2010 był to 10 % wzrost wartości transakcji.

Na drugim biegunie znajdują się kraje europejskie. Istnienie luki kapitałowej, hamującej wzrost konkurencyjności gospodarek - zmusza większość rozwiniętych państw do aktywnego wspierania funduszy Venture Capital. W warunkach europejskich remedium na niedobór funduszy są systemy zachęcające kapitał prywatny do inwestycji poprzez wspieranie go publicznym finasowaniem, tzw. fund of funds. Trwający kryzys gospodarczy, w tym niestabilność finansowa krajów strefy euro, wpłynął również na poziom zaangażowania ryzykownego kapitału w innowacyjne projekty. W porównaniu z rokiem 2010 liczba inwestycji spadła o 14 % do poziomu 4,4 mld euro. W dodatku poziom 1012 zrealizowanych transakcji jest najmniejszy w historii rynku europejskiego.

SUKCESY ZZA OCEANU

Porównywanie wartości ryzykownych inwestycji w USA do "konserwatywnej" Europy, nie jest do końca miarodajne. Wynika to z bieżących uwarunkowań ekonomicznych, jak również specyfiki inwestycyjnej. W Stanach Zjednoczonych przedsiębiorstwa technologiczne takie jak Facebook, Groupon czy producent gier Zynga osiągają wyceny odpowiednio na poziomie 100, 25 oraz 10 mld dolarów. Najnowszym przykładem sukcesu małego przedsiębiorstwa jest wykupienie firmy Instagram przez portal społecznościowy Facebook. Kwota 1 mld, za którą został przejęty 13 osobowy zespół wraz z darmową aplikacją na telefon do robienia zdjęć, może wydać się wygórowana. Instagram nie odniósłby jednak sukcesu w postaci 40 milionów użytkowników , gdyby nie został wsparty przez fundusze ryzykownego kapitału trzema rundami finansowania o wartości 500 tys., 7 mln oraz 50 mln dolarów. Przedsiębiorstwa działające w branży internetowej nie są jedyną grupą w którą inwestują fundusze VC. Znaczna część środków pieniężnych jest kierowana do takich sektorów jak biotechnologia, energia i przemysł czy też aparatura medyczna.

POLSKIE VENTURE CAPITAL NA TLE EUROPY

Polski rynek Venture Capital na tle rozwiniętych Państw Europy Zachodniej jest stosunkowo młody. Z tego powodu należy go oceniać z perspektywy krajów rozwijających się. Jak wynika z raportu przygotowanego przez EVCA, Polska była największym rynkiem w regionie pod względem wartości zrealizowanych inwestycji PE/VC. Do polski trafiło 657 mln euro, co stanowiło ponad połowę środków zainwestowanych w Europie Środkowo-Wschodniej w 2010 roku. Z drugiej strony, pod względem wartości inwestycji PE do PKB coraz szybciej doganiamy również średnią europejską, która w roku 2010 wynosiła 0,314%. Znaczne zaangażowanie ryzykownego kapitału w innowacyjne firmy jest efektem aktywnej polityki państwa m.in. przy tworzeniu systemu fund of funds. W rezultacie rośnie liczba funduszy Venture Capital oraz Seed Capital współfinansowanych ze środków publicznych. W Polsce rozwiązanie opierające się o fundusz funduszy zostało wprowadzone w 2005 roku pod postacią Krajowego Funduszu Kapitałowego, z budżetem w wysokości 238 mln. Dzięki wsparciu KFK w ciągu ostatnich lat powstało 13 funduszy. Kapitał pochodzący z KFK przyciąga prywatne pieniądze, ponieważ przejmuje na siebie większą część ryzyka. W przypadku wyjścia z inwestycji, w pierwszej kolejności pieniądze otrzymują prywatni udziałowcy funduszy. Dzięki temu schematowi profil inwestycyjny funduszy VC obejmuję grupę technologicznych firm, które dla prywatnych inwestorów są zbyt ryzykowne. W ramach działania KFK na naszym rynku wsparcie kapitałowe otrzymały takie projekty jak: Telemedycyna Polska, Listonic czy Turigo.

UKRYTA IDEA

Główną koncepcją finansowania publicznego w ramach Krajowego Funduszu Kapitałowego jest podniesienie poziomu przedsiębiorczości w kraju. Dzięki temu w przyszłości powstaną firmy, które swoją innowacyjnością popchną do przodu krajową gospodarkę. Istnieje również ukryta idea tego programu zakładająca stworzenie polskiej firmy globalnej, która odniesie sukces na rynku międzynarodowym. Na razie nie udało się to żadnemu projektowi, jednak sukcesem będzie powstanie przynajmniej 10 firm o znaczeniu regionalnym. W najbliższych czterech latach pojawi się niepowtarzalna szansa uzyskania finansowania dla przedsiębiorców, którzy mają ciekawe pomysły, ale brakuje im kapitału.

DLA KOGO VENTURE CAPITAL

Fundusze wysokiego ryzyka angażują się w spółki poprzez zakup udziałów w firmach z różnych branż oraz na różnych etapach rozwoju. Głównym kryterium decydującym o inwestycji jest możliwość dynamicznego rozwoju firmy już od pierwszych lat swojego istnienia. Z tego powodu Venture Capital wspiera firmy których potencjalna wartość w przyszłości będzie większa niż podjęte ryzyko inwestycyjne. Droga do pozyskania takiego źródła finansowania zewnętrznego nie jest ani prosta, ani krótka. Wymaga przeprowadzenia analiz oraz badań rynku w celu określenia poziomu ryzyka oraz przyszłej stopy zwrotu. Przedsiębiorca, który chce pozyskać ryzykowny kapitał, musi być gotowy do oddania czasami większościowego pakietu udziałów w firmie. W zamian otrzymuje wsparcie kapitałowe do kwoty 1,5 mln euro w przypadku inwestycji KFK. Dodatkowo w związku z tym, że interesy funduszy oraz innych udziałowców przedsiębiorstwa, są ze sobą zbieżne - fundusz PE/VC zyskuje tylko wtedy, gdy zarabiają inni udziałowcy, pomagając w rozwoju biznesu. Takie inwestycje tworzą wartość dodaną w postaci kontaktów biznesowych, wiedzy oraz doświadczenia. W przypadku Venture Capital horyzont inwestycyjny wynosi średnio od 3 do 7 lat. W momencie osiągnięcia przez spółkę stadium, w którym kapitał ryzykowny nie jest wystarczający do jej dalszego rozwoju, następuję próba pozyskania finansowania z rynku kapitałowego lub odsprzedania firmy inwestorowi branżowemu. Dochodzi wtedy do zakończenia inwestycji poprzez realizację zysków funduszu.

W POSZUKIWANIU FUNDUSZU VC

Pomimo istniejącej luki kapitałowej, polski rynek kapitałowy rozwija się dynamicznie. W odróżnieniu od funduszy inwestycyjnych, dla których inwestycje w młode, najczęściej technologiczne spółki są nieopłacalne ze względu na wysoki poziom ryzyka oraz niską wartość projektów, prywatni inwestorzy wsparci publicznym kapitałem postrzegają ten rynek odmiennie. Duże doświadczenie biznesowe, elastyczność w podejmowaniu decyzji oraz wyższa skłonność do podejmowania ryzyka sprawia, że inwestują kapitał w perspektywiczne firmy będące w fazie Seed, Startup lub Rozwoju. Przedstawiony model współpracy pełni na świecie kluczową rolę w finansowaniu innowacyjnych firm, które zmagają się z problemami początkowej fazy rozwoju.

Funduszy ryzykownego kapitału jest w Polsce coraz więcej. Ideą takich inicjatyw jak projekt "Łowcy Biznesu" jest konsolidacja rynku poprzez zrzeszanie coraz większej grupy inwestorów w tym funduszy Venture Capital, gotowych zainwestować kapitał w najciekawszą grupę spółek. W dłuższej perspektywie czasu stworzenie lepszych warunków sprzyjających inwestycjom prywatnego kapitału przyczyni się do wzrostu liczby innowacyjnych firm w Polsce, co będzie miało realny wpływ na konkurencyjność Polskiej Gospodarki.

@RY1@i02/2012/081/i02.2012.081.05000030d.101.gif@RY2@

Michał Łuczak, Kierownik Regionalny Secus Wsparcie Biznesu

@RY1@i02/2012/081/i02.2012.081.05000030d.803.jpg@RY2@

Udział Inwestycji Private Equity/Venture Capital w PKB Państw Europejskich w 2010 roku

Michał Łuczak