Budowanie relacji w procesie gwarantowania

W relacji gwarantowania występują trzy podmioty beneficjent, gwarant i zobowiązany.

Beneficjent to podmiot, na rzecz którego udzielana jest gwarancja. Oczekuje on wykonania zobowiązania przez dłużnika. To on uprawniony jest do otrzymania wypłaty z gwarancji. W zależności od rodzaju gwarancji beneficjent może być również określany jako wierzyciel, zamawiający, inwestor czy dostawca. Zobowiązany (dłużnik) to podmiot, który ma wykonać zobowiązanie na rzecz wierzyciela i zobligowany jest do przedstawienia zabezpieczenia należytego wykonania tego zobowiązania. Jedną z form zabezpieczenia może być gwarancja, która teoretycznie może być udzielona przez dowolny podmiot. Jednak w praktyce na rynku akceptowane są głównie gwarancje wystawiane przez banki i zakłady ubezpieczeń, przy czym fakt ten tylko w niektórych sytuacjach wynika z istniejących ograniczeń prawnych, np. kodeks celny, jako akceptowalnych gwarantów dopuszcza wyłącznie banki i zakłady ubezpieczeń. Źródłem takiej sytuacji jest praktyka obrotu gospodarczego i fakt, że instytucje te są instytucjami wiarygodnymi finansowo. Ponadto wchodzenie w relacje z bankami czy zakładami ubezpieczeń jest bezpieczniejsze, ponieważ ustawodawca specjalnie reguluje te sfery działalności finansowej, zwracając szczególną uwagę na interes klientów.

Wszystkie te podmioty są powiązane wzajemnie różnymi stosunkami prawnymi. Dłużnik jest związany z beneficjentem poprzez zawarcie kontraktu, z którego wynikają jego zobowiązania. Gwarant natomiast jest związany z beneficjentem poprzez gwarancję ubezpieczeniową. Aby uzyskać gwarancję ubezpieczeniową, zobowiązany musi zawrzeć z zakładem ubezpieczeń umowę, która będzie określała warunki, na jakich gwarancja zostanie udzielona.

Gwarancja zabezpiecza wyłącznie interes strony, na rzecz której świadczenie ma być spełnione, czyli beneficjenta gwarancji. W ramach gwarancji zabezpieczane jest tylko ryzyko niewykonania lub niewłaściwego wykonania zobowiązania umownego. Cechą charakterystyczną gwarancji jest brak transferu odpowiedzialności, tzn. że każda wypłata z gwarancji skutkuje regresem w stosunku do Zobowiązanego.

Każda ze stron relacji gwarantowania ma inne potrzeby, np. uzyskanie źródła finansowania przez zobowiązanego czy potwierdzenie wiarygodności dla beneficjenta, ale cel dla wszystkich uczestników procesu jest jeden - właściwa realizacja zobowiązania. Tylko w przypadku prawidłowego wykonania zobowiązań przez dłużnika, wszystkie strony procesu mogą mówić o sukcesie. Natomiast w przypadku niepowodzenia realizacji zamówienia przez zobowiązanego, kontrakt kończy się porażką dla wszystkich stron. Beneficjent gwarancji (wierzyciel) pomimo otrzymania środków z gwarancji nie ma wykonanego przedmiotu zamówienia i musi ponownie szukać wykonawcy do zakończenia prac w toku, co jest o wiele trudniejsze niż w przypadku rozstrzygnięcia przetargu na nowe zadanie. Dłużnik nie dosyć, że traci wiarygodność to dodatkowo zobowiązany jest do zwrotu wypłaconej beneficjentowi przez gwaranta kwoty. Dla gwaranta wypłata rodzi ryzyko braku możliwości regresu a w przypadku wypłaty dużych sum gwarancyjnych może również wpłynąć na zmianę strategii sprzedaży i oceny ryzyka poszczególnych rodzajów gwarancji. Wypłata jak widać nie rozwiązuje problemów żadnej ze stron. Dlatego też, szczególnie w okresie spowolnienia gospodarczego, istotna jest współpraca pomiędzy wszystkimi stronami - wierzycielem, zobowiązanym i gwarantem. Bieżący monitoring i wymiana informacji pomiędzy stronami nabiera istotnego znaczenia, w przypadku pojawiających się w realizacji kontraktu problemów. W zidentyfikowane przez jedną ze stron problemy powinny zaangażować się trzy strony, które wspólnie ustalą plan działania i zasady dalszej realizacji kontraktu. Dlatego też, w celu osiągnięcia sukcesu, wszystkie strony procesu muszą być dla siebie partnerami, a nie traktować się wyłącznie podmiotowo.

Dlaczego następuje wypłata z gwarancji?

Powodów jest kilka. Do najczęstszych, w przypadku realizacji kontraktu, należą problemy finansowe wykonawcy, które w konsekwencji mogą prowadzić do wstrzymania prac lub do istotnych opóźnień w realizacji inwestycji. Opóźnienia natomiast są powodem do żądania przez inwestora zapłaty kar umownych.

W okresie powykonawczym, najczęstszym powodem wezwań do zapłaty jest odmowa wykonawcy do usunięcia wad. Powody odmowy mogą być różne - brak odpowiednich środków finansowych lub technicznych możliwości zobowiązanego.

@RY1@i02/2013/102/i02.2013.102.13000030f.802.jpg@RY2@

Trójkąt gwarancyjny

Elżbieta Urbańska,

dyrektor Biura Ubezpieczeń Finansowych PZU

@RY1@i02/2013/102/i02.2013.102.13000030f.103.gif@RY2@