Wczoraj, dziś i jutro Fundacji Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego

@RY1@i02/2015/025/i02.2015.025.00000280b.801.jpg@RY2@

Robert Łaniewski, prezes Fundacji Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego

Dostęp do zaawansowanych technologii i rozwiązań z zagranicy zaowocował pojawieniem się na rynku nowoczesnych produktów, które szybko znajdowały uznanie wśród spragnionych nowości polskich konsumentów. Nastąpił rozwój bezgotówkowych instrumentów płatniczych. Ku zdumieniu świata Polska stała się liderem płatności zbliżeniowych. I tylko niezmiennie przez wiele lat wysoki poziom opłat interchange pobieranych przez wydawców kart hamował ekspansję sieci terminali obsługujących transakcje bezgotówkowe.

Walka o niższe stawki

Gdyby spróbować spisać argumenty, które padały w dyskusjach na temat potrzeby redukcji opłat ze strony wszystkich zainteresowanych podmiotów, to nie starczyłoby miejsca w tym artykule. Niestety przez długi czas nie udawało się organizacjom skupiającym akceptantów kart płatniczych, agentom rozliczeniowym i regulatorom polskiego rynku płatności obniżyć stawek, które utrzymywały się na niezmiennie wysokim poziomie. Dopiero wspólny wysiłek wielu osób, wsparty autorytetem Narodowego Banku Polskiego i Ministerstwa Finansów, zaowocował decyzjami podjętymi przez polski parlament. Cieszymy się, że my również mogliśmy uczestniczyć w tych pracach, starając się wykorzystać naszą wiedzę i doświadczenie.

Fundacja Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego powstała, żeby upowszechniać płatności bezgotówkowe wśród wszystkich akceptantów płatności - dużych, średnich i małych. Staliśmy się głosem firm, które same nie były w stanie przebić się przez utwardzony przez lata pancerz niechęci do zmian. Jesteśmy dumni, że dołożyliśmy naszą cegiełkę do rozwoju płatności bezgotówkowych. Bez wątpienia znaczące obniżenie opłat interchange przyczyni się do wzrostu popularności instrumentów bezgotówkowych również w mniejszych miejscowościach i mniejszych placówkach handlowo-usługowych, a tym samym zwiększy intensywność wykorzystania kart płatniczych i płatności mobilnych przez polskich konsumentów.

Obniżenie opłat interchange nie jest jedyną kwestią istotną dla rozwoju obrotu bezgotówkowego. Widzimy bardzo długą listę tematów i działań, które wymagają współpracy uczestników rynku płatności i pomocy niezależnych ekspertów. Czujemy, że jesteśmy potrzebni - świadczy o tym zapraszanie Fundacji do prac nad zmianami prawa, nad tworzeniem nowych rozwiązań, nad rozpowszechnianiem nowoczesnych instrumentów płatniczych.

Argumenty nie do odparcia

FROB została utworzona z potrzeby wsparcia wysiłków podejmowanych przez różne podmioty w celu obniżenia opłat interchange. Bardzo szybko przekonaliśmy instytucje publiczne, że mamy pomysł na to, co i jak zrobić, żeby opłaty przestały być czynnikiem hamującym rozwój płatności bezgotówkowych. Fundacja poświęciła wiele czasu i środków na przygotowanie i opracowanie naukowych i rynkowych badań oraz analiz wpływu zmian opłat na rynek płatności detalicznych oraz stworzenie kolejnych modeli dochodzenia do docelowego rozwiązania. Pomagaliśmy wszystkim zwolennikom obniżki stawek, ale również staraliśmy się rozsądnymi argumentami przekonać do naszych pomysłów przeciwników. Udało się - nasz wysiłek się opłacił.

Na szczególne podkreślenie zasługuje przygotowany przez dr. Jakuba Górkę raport z badania akceptacji gotówki i kart płatniczych wśród polskich przedsiębiorców. Projekt badawczy zainicjowany przez Fundację Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w czerwcu 2012 r. i realizowany we współpracy z Narodowym Bankiem Polskim oraz Wydziałem Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego należy uznać za unikalny w skali międzynarodowej. Badanie wyróżnia m.in. nowatorskie zastosowanie testu obojętności akceptanta (tzw. testu turysty), którego teoretyczne podstawy opracował laureat ekonomicznej Nagrody Nobla z 2014 r. - prof. Jean Tirole.

Wnioski z opracowania dr. Górki stanowiły doskonały punkt wyjścia do rozpoczęcia debaty nt. przełamywania jednej z głównych barier rozwoju obrotu bezgotówkowego. Wyniki badania akceptantów z 2012 r. dowiodły, że:

● Koszty akceptacji kart płatniczych są znacznie wyższe niż gotówki.

● Obowiązujące w Polsce zawyżone opłaty interchange ograniczają rozwój obrotu bezgotówkowego.

● Przedsiębiorcy oczekują, by stawki opłaty interchange były niskie (do ok. 0,2 proc.), a nawet zerowe (w zależności od kwoty transakcji).

● Dopiero niskie poziomy opłaty interchange mogłyby faktycznie spowodować wysoce dynamiczny rozwój sieci akceptacji kart płatniczych w Polsce.

● Polscy przedsiębiorcy są otwarci na akceptację nowoczesnych instrumentów płatniczych.

Biznes i nauka mówią jednym głosem

Obecnie stawki interchange (0,2-0,3 proc. wartości transakcji) osiągnęły w Polsce poziom, który stawia nasz kraj w roli liderów zmian. Prace prowadzone nad stosownym rozporządzeniem przez Komisję Europejską, Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej prawdopodobnie wprowadzą podobny, jednolity i niski poziom opłat w całej UE.

Jednak tematów, które wpływają na krzewienie w Polsce kultury płatności bezgotówkowych, jest więcej. Dlatego Fundacja włącza się również w procesy edukacyjne. Od kilku lat jest współorganizatorem kongresów płatności bezgotówkowych. W tym roku, w dniach 18-19 marca odbędzie się w Warszawie III Międzynarodowy Kongres Płatności Bezgotówkowych, organizowany wspólnie z Wydziałem Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. Jest to jedyne wydarzenie tej rangi łączące biznes, naukę i instytucje publiczne. W panelach dyskusyjnych wystąpią czołowi polscy i europejscy eksperci. Wśród prelegentów Kongresu nie zabraknie również przedstawicieli Komisji Europejskiej. Patronat honorowy nad Kongresem objęli minister gospodarki i Narodowy Bank Polski. Tegoroczna edycja odbędzie się pod hasłem "Transformując rynek płatności - Polska w awangardzie europejskiej".

FROB wspólnie z współpracującymi ekspertami angażuje się w wiele działań nakierowanych na zmiany legislacyjne. Aktywnie uczestniczymy w obecnie prowadzonych przez Ministerstwo Finansów konsultacjach społecznych w zakresie implementacji dyrektywy unijnej dotyczącej podstawowego rachunku płatniczego, porównywalności opłat za usługi płatnicze i przenoszenia rachunków między instytucjami kredytowymi.

Ważnym projektem wspieranym przez FROB jest badanie kosztów instrumentów płatniczych na rynku polskim realizowane przez Narodowy Bank Polski. Wierzymy, że przygotowanie solidnej diagnozy sytuacji pozwoli lepiej wprowadzać zmiany w zakresie sposobu funkcjonowania tak ważnej sfery polskiej gospodarki, jaką są płatności detaliczne - zmniejszyć zarówno koszty społeczne gotówki, jak i bezgotówkowych instrumentów płatniczych.

Potrzeba dobrych standardów

Jeszcze kilka lat temu płatności bezgotówkowe w fizycznych punktach handlowo-usługowych utożsamiano w Polsce z kartami płatniczymi. Dziś coraz częściej mówi się o nowocześniejszych instrumentach, np. płatnościach mobilnych przy pomocą smartfonów. Pojawiają się dziesiątki nowych rozwiązań, których największą wadą jest brak jednolitego standardu. Ale początki z reguły są trudne, wymagają niewidzialnej ręki rynku, która najczęściej pomaga wybrać najlepsze rozwiązanie i je upowszechnić.

Dlatego też ideą dalszego funkcjonowania FROB jest wspieranie każdej inicjatywy, która może doprowadzić do stworzenia nowoczesnego instrumentu płatniczego spełniającego wymogi użytkowników i handlowców, a więc: bezpiecznego, taniego w obsłudze oraz łatwego w użyciu. Wyzwaniem jest też zwiększanie przejrzystości, konkurencyjności oraz innowacyjności rynku płatności bezgotówkowych w Polsce i jego integracja z innymi rynkami w Unii Europejskiej.

Bardzo istotne w działalności FROB będzie podejmowanie we współpracy z partnerami działań mających służyć przełamywaniu innych niż kosztowe barier rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce, takich jak siedzący głęboko w naszej mentalności kult gotówki, którego pokonanie będzie wymagało długotrwałych i konsekwentnych działań edukacyjnych.

Nie pozostaniemy bierni w procesie implementacji unijnego prawodawstwa do regulacji krajowych. Przed nami wprowadzenie do polskiego porządku prawnego unijnej regulacji odnośnie do opłat interchange oraz nowelizacji dyrektywy o usługach płatniczych tzw. PSD2. Naszą aspiracją jest, aby w przyszłości stać się również bezpośrednim partnerem legislatorów z Komisji Europejskiej poprzez udzielanie wsparcia w postaci analiz naukowo-rynkowych, prawnych oraz techniczno-organizacyjnych.

Zapraszamy na III Międzynarodowy Kongres Płatności Bezgotówkowych

pod hasłem ,,Transformując rynek płatności - Polska w awangardzie europejskiej"

● czołowi eksperci problematyki płatniczej z Polski i Unii Europejskiej

● przedstawiciele Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Gospodarki, Narodowego Banku Polskiego, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

● jedyne forum dyskusyjne łączące instytucje finansowe, instytucje publiczne, uczelnie wyższe, firmy handlowe i usługowe

● uroczysta wieczorna gala pierwszego dnia, połączona z wręczeniem pierwszych statuetek e-Dukata - nagród za największe osiągnięcia w branży

18-19 marca 2015 r., Hotel Sheraton w Warszawie

Więcej informacji na stronie: Kongresplatnosci.pl

@RY1@i02/2015/025/i02.2015.025.00000280b.802.gif@RY2@

dr Jakub Górka - Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, ekspert Komisji Europejskiej w Grupie Ekspertów ds. Rynku Systemów Płatności (PSMEG)

Na naszych oczach odbywa się transformacja rynku płatności detalicznych. Polska znalazła się w awangardzie europejskiej. Poszerza się sieć akceptacji kart płatniczych, dynamicznie rozwijają płatności zbliżeniowe i nowe produkty płatnicze znajdujące uznanie wśród polskich konsumentów. Nasz kraj powoli wkracza w erę płatności mobilnych. Rad jestem, że badania, które miałem okazję prowadzić jako pracownik naukowy Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, okazały się przydatne w realizacji celów Fundacji Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego, instytucji publicznych, przedsiębiorców i konsumentów oraz pomogły wesprzeć rozwój płatności bezgotówkowych w Polsce. Widzę kolejne obszary badawcze warte eksploracji naukowej, dzięki którym będzie można wyciągać wnioski istotne z punktu widzenia praktyki biznesu płatniczego w Polsce i Europie i formułować rekomendacje zmian w szeroko rozumianej architekturze systemu płatniczego.

@RY1@i02/2015/025/i02.2015.025.00000280b.803.gif@RY2@

Zbigniew Wiśniewski, ekspert w dziedzinie płatności bezgotówkowych

Miałem okazję uczestniczyć w budowaniu polskiego rynku płatności kartowych od początku - każdy kolejny rok przynosił nowe fascynujące zmiany i wyzwania. I choć za nami niemal 25 lat historii nowoczesnych bezgotówkowych instrumentów płatniczych, trudno powiedzieć, żeby rynek był w pełni ukształtowany. Cały czas się zmienia i dynamicznie dostosowuje do aktualnych potrzeb jego uczestników. Dobrze, że na rynku działają też podmioty, które mogą wznosić się ponad krótkookresowe potrzeby poszczególnych grup, wspierając przede wszystkim rozwój rynku. Takie podmioty powinny pomóc w kolejnych latach tworzyć standardy wszędzie tam, gdzie dziś każdy próbuje wprowadzać własne rozwiązania - jak na przykład w płatnościach mobilnych. Fundacja Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego udowodniła swoją przydatność dla rozwoju rynku w przeszłości i nieraz jeszcze udowodni w przyszłości. Widzę dla niej istotną rolę jako moderatora zmian i twórcy platformy wymiany poglądów.

@RY1@i02/2015/025/i02.2015.025.00000280b.804.gif@RY2@

dr Jan Byrski - adwokat, wspólnik w Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy, adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego i Gospodarczego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, ekspert FROB

Uczestnicząc jako ekspert prawny FROB w pracach parlamentarnych dotyczących ustaw regulujących obrót bezgotówkowy, w tym dwukrotnie przy ustawowej obniżce opłaty interchange, miałem przyjemność - w imieniu FROB - zajmować stanowisko przy tworzeniu prawa. Prawa, które powinno umożliwiać zrównoważony rozwój całego rynku obrotu bezgotówkowego, z korzyścią dla wszystkich jego interesariuszy. Wielką satysfakcję przynosi przedstawianie stanowiska, które następnie jest uwzględniane podczas prac parlamentarnych. Przed nami kolejne wyzwania legislacyjne, w szczególności implementacja dyrektywy PAD, PSD 2, zmiany w ustawie o usługach płatniczych ze względu na wejście w życie rozporządzenia MIF Reg. Na tym polu będziemy aktywnie działać, a także w zakresie prawa niezharmonizowanego unijnie, np. w dążeniu do obniżki opłat nadzorczych wnoszonych do Komisji Nadzoru Finansowego.

@RY1@i02/2015/025/i02.2015.025.00000280b.806.jpg@RY2@