Eureka po polsku, czyli apetyt na odkrycia

 "Dietetyczna i prozdrowotna masa cukiernicza do produkcji słodyczy. W szczególności cukierków typu krówka. Przygotowana jest z od 55 do 60 proc. mleka o obniżonej zawartos´ci laktozy, od 10 do 14 proc. masła lub margaryny i w dopełnieniu do 100 proc. cukru z fruktozy" - to wniosek o patent złożony przez małą firmę Kasica.

"Systemowy zestaw meblowy do samodzielnego montażu oraz sposób montażu zestawu meblowego" za pomocą dwóch fragmentów tas´my polega na tym, że jedną z dużych powierzchni jest warstwa samoprzylepna, a drugą warstwa przeciwpos´lizgowa. Taki nowy pomysł próbuje opatentować jedna z najbardziej znanych polskich firm meblarskich - Vox.

"Kompozycja fotoinicjująca polimeryzację". Ten wynalazek ma być przydatny zwłaszcza dla potrzeb stomatologii, poligrafii, stereolitografii oraz produkcji lakierów i klejów fotoutwardzalnych. A technikę tę opracowali naukowcy z Uniwersytetu Technologiczno-Przemysłowego w Bydgoszczy.

To tylko trzy spośród 4676 wniosków złożonych w 2015 r. o potwierdzenie wynalazku i nadanie patentu przez Urząd Patentowy RP. Jak wynika z najnowszego raportu tej instytucji, to bardzo dobry wynik, bo rok wcześniej podobnych wniosków było ledwie nieco ponad 3,9 tys., a w 2014 r. 4,2 tys. Co więcej, równolegle rośnie też patentowa gotowość Polaków przed Europejskim Urzędem Patentowym (EPO) - do którego rok temu trafiła rekordowa liczba 842 inicjatyw (rok wcześniej było ich 699, a w 2014 - 577). W efekcie powoli, ale jednak rośnie też liczba przyznanych nam zastrzeżeń europejskich. W 2015 r. było ich 150, a dla porównania w 2010 r. tylko 44.

- To rekord w historii polskich zgłoszeń od czasu wprowadzenia gospodarki wolnorynkowej - mówi DGP prof. Krzysztof Klincewicz z Uniwersytetu Warszawskiego. - I to mimo że wnioskowanie o zarejestrowanie wynalazku to proces drogi i żmudny - potwierdza Mikołaj Lech, rzecznik patentowy, autor największego bloga o prawie i praktyce patentowej ZnakiTowarowe-blog.pl.

Ale ciekawsze niż wzrost wniosków o patent jest to, że zaczęła się odwracać tendencja i to nie akademicy, lecz przedsiębiorcy zaczęli zgłaszać więcej wniosków. Owszem, w pierwszej dwudziestce instytucji, które zarówno je złożyły, jak i zdobyły najwięcej potwierdzeń wynalazku królują uczelnie i instytuty naukowe (pierwsza pod względem liczby patentów firma, czyli znany na świecie producent okien Fakro, jest dopiero na 24. miejscu), ale ogólnie zaczynają przeważać patenty z sektora prywatnego. - Aż 62,45 proc. zgłoszeń wniosły przedsiębiorstwa i osoby prywatne, podczas gdy instytucje naukowe odnotowały spadek w porównaniu z poprzednimi latami, odpowiadając łącznie za 37,45 proc. zgłoszeń - dodaje prof. Klincewicz, podkreślając, że to bardzo ważne zjawisko, bo jak tłumaczy, wiele zgłoszeń wnoszonych przez uczelnie, instytuty badawcze i instytuty Polskiej Akademii Nauk nie jest przygotowywanych z myślą o przyszłym wdrożeniu wynalazków, a służy przede wszystkim potwierdzeniu dorobku naukowego w zakresie badań stosowanych.

- Regularnie prowadzona ocena jednostek naukowych, określająca poziom dofinansowania przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego prowadzonych przez te instytucje badań statutowych, motywuje do wnoszenia zgłoszeń, które niekoniecznie są później wykorzystywane, a ich znacząca część wygasa ze względu na brak opłat po uzyskaniu patentu - otwarcie deklaruje ekspert, sam będący przedstawicielem środowiska naukowego.

Na problemy z komercjalizacją takich akademickich wynalazków wskazywał niedawny raport NIK. Wynika z niego, że znaczna liczba patentów zgłoszonych przez ośrodki uczelniane nie była nawet przedłużana. W latach 2011-2013 aż 43 proc. takich patentów przyznanych w danym roku wygasało przed jego końcem, po dwóch latach pozostawało w mocy 28 proc. przyznanych w 2011 r. i 34 proc. uzyskanych w 2012 r. Co więcej, według specjalnej analizy Index Copernicus tylko co piąty patent zdobyty przez polskie instytuty badawcze był praktycznie wykorzystany. Tymczasem, według tej samej analizy, mniejsze niż 50-procentowe wykorzystanie patentów uznaje się w krajach rozwiniętych za nieefektywność.

Powoli jednak, jak widać, swojego patentu na patentowanie szuka sektor prywatny. Choć oczywiście wciąż królują pod tym względem duże przedsiębiorstwa (powyżej 250 pracowników) - ich wnioski stanowią, jak wyliczyła NIK, aż 90 proc. wszystkich z sektora prywatnego, choć one same stanowią ledwie 0,2 proc. przedsiębiorstw.

- Mamy rzeczywiście taki moment, w którym przedsiębiorcy zaczynają coraz bardziej doceniać wagę opatentowania wynalazku, znaku towarowego czy wzoru przemysłowego. Oczywiście w przypadku tych pierwszych zadanie nie jest proste, ale jak widać praca u podstaw, informowanie o wadze opatentowania własnego rozwiązania zaczyna docierać nawet do mniejszych i średnich firm - tłumaczy Mikołaj Lech.

- Przedsiębiorcy i indywidualni wynalazcy patentują w Polsce przede wszystkim rozwiązania, na których ochronie faktycznie im zależy - albo ze względu na chęć uzyskania przewagi konkurencyjnej na danym rynku produktowym, albo dla celów kształtowania wizerunku firmy innowacyjnej - tłumaczy profesor Klincewicz.

Jakikolwiek by powód wybrali, ważne, że zaczęli się starać. ⒸⓅ

@RY1@i02/2016/155/i02.2016.155.000001200.801(c).jpg@RY2@

Patentowa Polska

Sylwia Czubkowska

sylwia.czubkowska@infor.pl