Nie samym excelem firma żyje...

Wydawać by się mogło, że dla inwestorów znaczenie mają jedynie dane finansowe - ile firma zarabia, ile inwestuje w przyszłość i jak może się to przełożyć na przyszłe zyski. Gdzieś bowiem w perspektywie każdej giełdowej inwestycji jest przyszła odsprzedaż akcji z zyskiem, a po drodze kilka wypłat dywidendy. Aby ocenić te perspektywy, inwestorzy analizowali dziesiątki wskaźników finansowych obrazujących skalę inwestycji, otoczenie rynkowe, obecną i oczekiwaną wycenę akcji. Od kilku lat elementów analizy firmy przybyło - coraz popularniejsze staje się bowiem raportowanie danych pozafinansowych - to, w jaki sposób firma traktuje swoich pracowników, jakie są jej relacje z lokalną społecznością, jaki wpływ na środowisko wywiera działalność przedsiębiorstwa.

Inwestorzy już nie uznają takich informacji za nachalny PR, a za coraz istotniejsze czynniki przy podejmowaniu decyzji. Z niedawnego raportu EY wynika, że zdaniem 92 proc. prezesów w długim okresie kwestie pozafinansowe - od zmiany klimatu po efektywność zarządów - będą miały realny i mierzalny wpływ na przedsiębiorstwa. 68 proc. respondentów tego badania wskazuje, że dane dotyczące wpływu firmy na środowisko i społeczność lokalną często lub czasami odgrywają znaczącą rolę w procesie wyboru inwestycji. W 2015 r. twierdziło tak 52 proc. Aż 39 proc. twierdzi, że nie zainwestuje w firmę, która ma słaby ład korporacyjny, a 58 proc. nie wyklucza wycofania się z tego właśnie powodu. 32 proc. nie wyobraża sobie udziału w przedsięwzięciu, które narusza prawa człowieka.

Liczby i serce w jednym raporcie

Skoro zatem dla inwestorów takie informacje są istotne, skąd powinni je czerpać? Z coraz popularniejszych, a wkrótce jeszcze bardziej powszechnych, raportów niefinansowych. W 2014 r. Unia Europejska przyjęła dyrektywę 2014/95/UE ws. ujawniania informacji niefinansowych i dotyczących różnorodności. Wprowadza ona od tego roku obowiązek raportowania informacji środowiskowych, dotyczących spraw społecznych i pracowniczych, poszanowania praw człowieka i przeciwdziałania korupcji i łapownictwu. Szacuje się, że w skali UE przepisy te dotyczyć będą ok. 6 tys. podmiotów, w Polsce obowiązek ujawniania danych pozafinansowych dotyczyć będzie 250-300 firm. Obowiązki wynikające z dokumentu zostały zaimplementowane w Polsce ustawą o rachunkowości z 15 grudnia 2016 r.

W takim raporcie będą więc zawarte informacje o emitowanych zanieczyszczeniach powietrza, zużyciu wody i ilości wytwarzanych ścieków, ale również np. o pozapłacowych świadczeniach dla pracowników, najczęstszych chorobach zawodowych itp.

Co z tego ma inwestor? Przede wszystkim pełniejszy obraz firmy. Próbując przekładać te informacje na pieniądze - transparentność w tych nie zawsze najwygodniejszych dla firmy kwestiach zmniejsza prawdopodobieństwo, a przynajmniej pozwala na wczesnym etapie wykryć ryzyko konfliktów (np. protestów ekologów, strajku pracowników), które mogą zakłócić funkcjonowanie firmy i mieć później wpływ na osiągane przezeń wyniki finansowe. A to one przecież są wciąż dla inwestorów najbardziej interesujące.

Aby móc raportować dane pozafinansowe, trzeba nimi dysponować. Trzeba zatem podejmowane w tym zakresie działania katalogować, nie mówiąc już o tym, że konieczność raportowania niejako wymusza na niektórych firmach podejmowanie działań z zakresu CSR - także po to, by mieć się czym pochwalić przed obecnymi i potencjalnymi akcjonariuszami.

Dlaczego inwestorzy uznają za istotne dane, które na pozór trudno przeliczyć na pieniądze? Bo działania z zakresu CSR przynoszą zauważalne efekty. Po pierwsze, wizerunkowe, a wiadomo, że pozytywne postrzeganie danej marki ma wpływ na jej wartość. Można oczywiście wykładać miliony na kosztowne kampanie reklamowe, ale reklama to - chociaż - konieczny, to w coraz większym stopniu tylko jeden ze sposobów. Markę należy również budować poprzez działania społeczne - co najmniej równie skutecznie, jak poprzez reklamę.

Polskie firmy w czołówce

Jak wygląda to raportowanie w Polsce? Trudno o jednoznaczną odpowiedź. Wypada docenić, że liczba raportów niefinansowych sporządzanych przez polskie firmy szybko rośnie, chociaż wciąż trudno uznać taki sposób raportowania za powszechny.

Na ubiegłoroczną edycję konkursu Raporty Społeczne, organizowanego przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu i Deloitte, wpłynęły 32 takie sprawozdania; podczas pierwszej edycji - w 2007 r. - było ich trzy razy mniej. Optymizmem może również napawać to, że z ubiegłorocznego badania Deloitte największych 500 przedsiębiorstw Europy Środkowej, Deloitte CE Top 500) wynika, że w tym regionie to nasz biznes przygotowuje relatywnie najwięcej raportów niefinansowych - 26 proc. wszystkich. Ponadto większość z tworzonych w Polsce dokumentów tego typu zgodna jest ze światowymi wytycznymi raportowania niefinansowego GRI (Global Reporting Initiative) czy raportowania zintegrowanego IIRC (International Integrated Reporting Council).

Wspomniane badanie dotyczyło największych firm i rzeczywiście - polskie blue chipy w tej dziedzinie nie mają się czego wstydzić. Liderzy weszli już zresztą na następny szczebel rozwoju - dane niefinansowe ujmowane są w tzw. raporcie zintegrowanym, czyli obejmującym zarówno dane finansowe i niefinansowe. Różnica na pozór kosmetyczna - zamiast dwóch dokumentów, tylko jeden. Ale tylko pozornie. Podobnie jak tworzenie sprawozdań finansowych wymuszało na przedsiębiorstwach większą uwagę na kwestiach społecznych, tak tworzenie raportów zintegrowanych niejako w sposób naturalny sprawia, że cała bardzo szeroko pojęta działalność CSR (bo CSR jest sporą, ale jednak tylko częścią danych niefinansowych) przestaje być znaczącym nawet dodatkiem, a staje się integralną częścią modelu biznesowego.

Najważniejszym w Polsce konkursem oceniającym sposób raportowania spółek publicznych z punktu widzenia wartości użytkowej dla akcjonariuszy i inwestorów jest organizowany przez Instytut Rachunkowości i Podatków The Best Annual Report. W skład kapituły konkursu wchodzą przedstawiciele Deloitte, KPMG, PWC, Mazars, Misters Audytor, Izby Domów Maklerskich, IZFiA, CDM Pekao SA, Haitong Bank SA, NBS Communications, Martis Consulting sp. z o.o., Polskiego Instytutu Relacji Inwestorskich, Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce, a także środowisk naukowych i mediów.

- Ideą konkursu jest promowanie najwyższych standardów sporządzania raportów rocznych, zgodnie z obowiązującymi wymogami formalnymi, zaleceniami instytucji międzynarodowych i dobrymi praktykami w tym zakresie, co w efekcie ma przekładać się na zwiększenie bezpieczeństwa rynku kapitałowego w Polsce - wyjaśnia Małgorzata Gula, prezes Instytutu Rachunkowości i Podatków, organizatora konkursu.

W internecie dostępny jest już Raport Zintegrowany PKN ORLEN za 2016 r. Z publikacji można pozyskać informacje m.in. o lokalnych podatkach odprowadzanych przez spółki należące do grupy, polityce pracowniczej i płacowej koncernu, czy też szczegółach i danych liczbowych odnoszących się do redukcji oddziaływania środowiskowego.

Dbamy o to, by wprowadzać coraz wyższe standardy w komunikacji z otoczeniem. Chcemy by działalność koncernu była przejrzysta i zrozumiała nie tylko dla naszych akcjonariuszy, ale też klientów i wszystkich osób, które mogą być nią zainteresowane. Jestem przekonany, że kolejna edycja Raportu Zintegrowanego Grupy ORLEN, jeszcze bardziej intuicyjna i przyjazna, pozwala nam realizować ten cel i skutecznie budować zaufanie do firmy - mówi Wojciech Jasiński, prezes zarządu PKN ORLEN.

Raport zintegrowany koncernu jest wyposażony w wiele interaktywnych narzędzi, które podnoszą jego funkcjonalność, jak wskaźniki KPI w ujęciu kwartalnym i rocznym w podziale na poszczególne kapitały, model biznesowy, mapę z rynkami zbytu Grupy ORLEN czy mapę interesariuszy. Dodatkowo udostępniono materiały video zawierające komentarze członków zarządu PKN ORLEN, a także prezentujące kluczowe projekty. Raport zawiera także centrum tabel i wykresów, porównywarkę danych, interaktywny słownik, ankietę on-line umożliwiającą użytkownikowi przekazanie opinii na temat zawartości merytorycznej i funkcjonalności narzędzia. Jest w nim ponad 200 infografik, interaktywnych wykresów i tabel.

Wysyp inicjatyw

Wszelkie inicjatywy społeczne podejmowane przez koncern trudno zliczyć - koncern angażuje się w inicjatywy z zakresu chociażby kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, promocji sportu i zdrowego stylu życia, dobroczynności korporacyjnej, wolontariatu pracowniczego, ochrony środowiska czy współpracy ze społecznościami lokalnymi. Społeczną misję PKN ORLEN realizuje powołana w 2001 roku Fundacja ORLEN - Dar Serca. Współpracuje ona z ponad 350 rodzinnymi domami dziecka w całej Polsce, w których przebywa ok. 2500 podopiecznych.

Podobną aktywność wykazuje większość polskich blue chipów.

Nowy model

W jaki sposób takie działania zmieniają model biznesu - przede wszystkim owocują większą troską o środowisko, społeczności lokalne i wszystkich interesariuszy spółki. Nie tylko z presji klimatycznej UE, ale z przyjęcia właśnie takiego pomysłu na biznes bierze się wiele proekologicznych instalacji w polskich firmach energetycznych, firmy utrzymują i zacieśniają kontakty ze środowiskami lokalnymi, co pozwala im lepiej poznać ich obawy, ale także oczekiwania. To wszak również klienci.

Raportowanie zintegrowane na razie jest domeną największych polskich firm i wypada mieć nadzieję, że, podobnie jak w przypadku raportów niefinansowych gdzie największe spółki były krajowymi pionierami, także i tu ten przyczółek będzie się poszerzał. Bo wynikający z takiego raportowania model biznesu jest przyjaźniejszy dla środowiska (nie tylko naturalnego), w którym funkcjonuje biznes, a z finansowego punktu widzenia pozwala analitykom odróżnić firmę, która jest tylko zyskowna, od tej, która jest po prostu dobra.

@RY1@i02/2017/134/i02.2017.134.00000110a.801.jpg@RY2@

@RY1@i02/2017/134/i02.2017.134.00000110a.802.jpg@RY2@

@RY1@i02/2017/134/i02.2017.134.00000110a.803.jpg@RY2@