Emerytura: temat znany, ale wciąż odkładany
Emerytura powszechnie uchodzi za zagadnienie znane i ogólnie zrozumiałe. Dane pokazują jednak, że pomimo pozornej świadomości, decyzje o długoterminowym oszczędzaniu są konsekwentnie odkładane. W praktyce działa mechanizm odraczania decyzji, wzmacniany luką informacyjną, która sprawia, że temat postrzegany jest jako odległy i mniej pilny niż innerty
To pozorne poczucie bezpieczeństwa doskonale widać w badaniu dotyczącym wyobrażeń o przyszłych świadczeniach emerytalnych. Aż 83 proc. badanych młodych w wieku 18-29 lat przeszacowuje wysokość swojej przyszłej emerytury w relacji do prognoz ZUS, a połowa liczy na świadczenie na poziomie co najmniej 53 proc. ostatniego wynagrodzenia1. To bardzo optymistyczne założenie, jednak fakty wskazują na coś zupełnie innego – w 2050 r. stopa zastąpienia może wynosić ok. 25 proc. ostatniego wynagrodzenia2. W praktyce może to oznaczać, że do dyspozycji pozostanie miesięcznie jedynie jedna czwarta dotychczasowych dochodów. Mimo wszystko żyjemy w pewnej iluzji: skoro „jakoś to będzie”, decyzję można odsunąć. I tu tkwi sedno problemu. Emerytura niemal zawsze przegrywa z potrzebami życia codziennego. Prowadząc firmę, zrozumiałe jest, że dominują bieżące sprawy: płynność finansowa, inwestycje, podatki i koszty. W życiu prywatnym są to dzieci, zdrowie, rezerwa finansowa na tu i teraz.
Dane o młodym pokoleniu warto czytać szerzej. Pokazują one mechanizm, który może działać także w innych grupach. 56 proc. badanych nie uznaje emerytury za temat pilny, a początek oszczędzania przesuwa na 33. r.ż., co czwarty uważa, że można czekać do 40 r.ż.3 Cele długoterminowe schodzą na margines. Z myślą o emeryturze środki odkłada jedynie 19 proc. wszystkich badanych, a w grupie 30–39 lat tylko 15 proc.4 Z badań PZU wynika, że problem nie dotyczy wyłącznie młodszych, bo w grupie 40-49 lat jedynie 28 proc. czuje się finansowo zabezpieczonych na emeryturę, a 55 proc. nie ma dodatkowych instrumentów zabezpieczających przyszłość.5 Emerytura przegrywa nie tylko z konsumpcją, lecz także z celami pilniejszymi tu i teraz, np. spłatą kredytu.
Są też grupy, dla których koszt odkładania decyzji może być szczególnie wysoki. Dotyczy to przede wszystkim osób prowadzących działalność gospodarczą oraz pracujących w mniej stabilnych modelach zatrudnienia. W latach 2020-2022 przeciętna podstawa składek emerytalnych osób samozatrudnionych stanowiła ok. 47 proc. podstawy dla pracowników etatowych.6 To nie jest techniczny szczegół, lecz realna zapowiedź niższych świadczeń. Podobnie jest tam, gdzie dochody są nieregularne, a kariera zawodowa częściej przerywana.
Dlatego w rozmowie o emeryturze kluczowe pytanie nie brzmi wyłącznie: ile odkładać. Równie ważne jest pytanie: kiedy zacząć i w jakiej formule zrobić to rozsądnie. Istnieją dedykowane rozwiązania – od IKE i IKZE, po PPE i PPK. Obok tych narzędzi są też rozwiązania łączące długoterminowe oszczędzanie z funkcją ochronną. Przykładem może być PZU Perspektywa na Przyszłość − produkt oparty na regularnie opłacanej składce i jasnych zasadach. Na koniec umowy osoba ubezpieczona otrzymuje łączną kwotę zgromadzoną na polisie, obejmującą gwarantowaną początkową sumę ubezpieczenia, a także kwoty wynikające z przyznanych premii oraz waloryzacji składki. Ważne jest również to, że przez cały okres trwania umowy zapewniona jest ochrona życia, z możliwością rozszerzenia jej o umowy dodatkowe. Tego typu rozwiązania nie zastąpią decyzji o rozpoczęciu oszczędzania, ale pomogą je uporządkować i osadzić w realnym planie.
Emerytura nie zaczyna się od kwoty, którą chcemy zgromadzić, ani od pełnej wiedzy na temat emerytury. Zaczyna się w chwili, w której przestajemy mówić sobie, że zajmiemy się nią później i podejmujemy działanie.
1 WIB, UW-Oszczędzanie i inwestowanie na cele emerytalne…2025
2 PIU-Ubezpieczenia na życie. Finansowe wsparcie… 2025
3 WIB, UW-Oszczędzanie i inwestowanie na cele emerytalne … 2025
4 Santander Consumer Bank, IBR - Polaków portfel własny… 2025
5 Badanie NORSTAT dla PZU, Polacy 40-69 lat, N=1000,CAWI, 2025
6 Polska Sieć Ekonomii - Dobrowolne ubóstwo, dane za lata 2020–2022
Partner
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu