Wschodnia unia celna funkcjonuje tylko na papierze

Polityczne decyzje dotyczące zacieśniania współpracy ekonomicznej między państwami wyprzedziły formalno-prawne przygotowania do tego procesu. Kodeks celny negocjowany był do ostatniej chwili, a jego publikacja w Rosji nastąpiła po tym, jak zaczął on obowiązywać. Ponadto brakuje wielu aktów wykonawczych do tego dokumentu.

Ze względu na różnice w stawkach celnych na wewnętrznych granicach zostanie zachowana kontrola celna towarów wwożonych z państw trzecich. Można nawet powiedzieć, że po 1 lipca ta kontrola się nasiliła. Zniesienie utrzymanych ograniczeń w funkcjonowaniu unii celnej ma nastąpić, zgodnie z rosyjskimi deklaracjami, do 1 stycznia 2012 roku, tj. od chwili utworzenia wspólnej przestrzeni gospodarczej na obszarze tych trzech państw. Zważywszy na utrzymujące się różnice interesów między partnerami, wydaje się to jednak mało prawdopodobne.

Ze wspólnej taryfy celnej wyłączono ponad 400 wrażliwych dla stron towarów, w tym tak kluczowe jak samochody osobowe. Istotnym wyłączeniem spod reżimu wolnego handlu w ramach unii celnej są cła eksportowe na część (nieprzeznaczoną na potrzeby wewnętrzne) rosyjskiej ropy i produktów naftowych dostarczanych na Białoruś. W konsekwencji, jeśli zapłacimy cło na Białorusi, a eksport dotyczyć będzie towaru, na który stawki celne zostały wyłączone z jednolitej taryfy celnej, to różnicę w wysokości stawek będzie trzeba dopłacić przy wwozie towaru na obszar państwa, w którym stawka jest wyższa.

Dokumenty niezbędne do odprawy celnej oraz wymagane opłaty powinny być takie same. W praktyce jednak stosowanie prawa jest różne. Do tej pory czas trwania odprawy na Białorusi był krótszy niż w Rosji. Różnice dotyczą również wymogów technicznych, sanitarnych i fitosanitarnych w poszczególnych państwach. Rosja, Białoruś i Kazachstan przygotowują harmonizację tych standardów, ale kiedy prace te zostaną ukończone, trudno ocenić.

@RY1@i02/2010/173/i02.2010.173.183.004d.001.jpg@RY2@

Iwona Wiśniewska, zespół Rosyjskiego Ośrodka Studiów Wschodnich im. Marka Karpia

ROZMAWIAŁA PAULINA BĄK