Jak zdobyć pieniądze na biznes na wsi

Za unijne pieniądze można założyć własną firmę na wsi lub w małym miasteczku. Pieniądze pochodzą z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW).

Trzeba mieć jednak własny kapitał. UE zrefunduje tylko połowę kosztów nowej działalności gospodarczej. Tego rodzaju pomoc (na tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw na wsi) jest wypłacana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Pieniądze płyną jednak dwoma strumieniami. Można się o nie ubiegać bezpośrednio w agencji lub za pośrednictwem tzw. lokalnych grup działania (LGD).

Są to stowarzyszenia, które pozyskały środki z UE na swoją działalność. W całej Polsce powstało ich ponad 300. Zwykle każda z LGD obejmuje swoim zasięgiem kilka lub kilkanaście gmin. To one prowadzą nabory wniosków od osób zainteresowanych założeniem na wsi małej firmy.

Dla kogo pomoc

O dofinansowanie może się ubiegać każda osoba pełnoletnia, która nie ukończyła 60 lat. Nie może podlegać ubezpieczeniu w KRUS. Dla posiadaczy tego ubezpieczenia jest bowiem przewidziany inny rodzaj unijnej pomocy z PROW (na tzw. różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej). Przedsiębiorca musi mieszkać i zamierzać otworzyć działalność gospodarczą na wsi lub w mieście do 5 tys. mieszkańców. [Przykład 1]

Planowana działalność gospodarcza powinna być realizowana w formie mikroprzedsiębiorstwa. Oznacza to, że firma musi zatrudniać mniej niż 10 pracowników. Jej roczny obrót nie powinien przekraczać 2 mln euro. Osoba ubiegająca się o dofinansowanie na założenie mikroprzedsiębiorstwa na wsi w okresie roku przed złożeniem wniosku nie może być wpisana do ewidencji działalności gospodarczej. Pomoc nie może być przyznana wnioskodawcy, który w ciągu dwóch ostatnich lat poprzedzających złożenie wniosku otrzymał dotację na własny biznes z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL). Jednak jeżeli taka osoba skorzystała tylko z unijnego doradztwa i szkoleń przygotowujących do założenia firmy, ale nie otrzymała wsparcia finansowego z PO KL, może ubiegać się o środki z Leadera.

Na co wsparcie

Pieniądze można przeznaczyć na rozpoczęcie tylko ściśle określonej firmy nierolniczej. Wykaz działalności gospodarczych, które mogą być dofinansowane, określił minister rolnictwa i rozwoju wsi. Obejmuje on ponad 350 pozycji (m.in. usługi turystyczne, transportowe, przetwórstwo produktów rolnych, rachunkowość, usługi informatyczne). Ich szczegółowy wykaz zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia z 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 139, poz. 883 z późn. zm.). [Przykład 2]

W ubiegłym roku został on poszerzony o firmy budowlano-drogowe oraz zajmujące się pozyskiwaniem drewna i wytwarzaniem energii elektrycznej. Taka zmiana została wprowadzona w rozporządzeniu z 10 marca 2011 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 62, poz. 319).

Pomoc można otrzymać m.in. na:

● budowę, przebudowę lub remont obiektów,

● zagospodarowanie terenu,

● zakup maszyn, urządzeń, narzędzi, wyposażenia i sprzętu,

● zakup sprzętu komputerowego,

● zakup środków transportu, z wyjątkiem samochodów osobowych przeznaczonych do przewozu mniej niż 8 osób (łącznie z kierowcą).

Z pieniędzy Leadera nie można natomiast sfinansować podatku od towaru i usług, zakupu nieruchomości, a także kupna rzeczy używanych.

Dofinansowanie nie jest przyznawane w formie dotacji, lecz refundacji nakładów poniesionych na utworzenie mikroprzedsiębiorstwa. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o środki musi mieć własny kapitał na uruchomienie firmy. Ponadto nie wszystkie wydatki poniesione na rozpoczęcie nowej działalności gospodarczej zostaną jej zrefundowane. Co do zasady, można uzyskać zwrot tylko 50 proc. kosztów. W trakcie realizacji inwestycji beneficjent może skorzystać z zaliczki. Jej kwota nie może być wyższa niż połowa przyznanej dotacji. Warunkiem wypłaty zaliczki jest ustanowienie dodatkowego zabezpieczenia, np. w postaci gwarancji bankowej.

Nowe miejsca pracy

Ponadto warunkiem otrzymania pomocy jest utworzenie nowych miejsc pracy - jednego, jeśli przyznana pomoc nie przekroczyła 100 tys. zł, dwóch przy limicie 200 tys. zł oraz trzech przy maksymalnym dofinansowaniu 300 tys. zł. Chodzi o pełnoetatowe miejsca pracy nierozerwalnie związane z inwestycją. Przy czym jednoosobowa działalność właściciela jest uznawana za jeden etat. Dopuszczalne jest zatrudnienie pracowników na etatach cząstkowych. Na przykład przy sześciu osobach zatrudnionych na pół etatu można uzyskać wsparcie przeznaczone na stworzenie trzech miejsc pracy (300 tys. zł).

Utworzenie odpowiedniej liczby miejsc pracy przedsiębiorca deklaruje w biznesplanie uruchamianej działalności gospodarczej. Przedsiębiorca, który podpisze z ARiMR umowę o przyznaniu mu wsparcia na tworzenie mikroprzedsiębiorstw, jest związany z agencją zobowiązaniem dotyczącym utworzenia i utrzymania miejsc pracy przez okres dwóch lat. Przez ten czas nie może zwolnić pracowników zatrudnionych na stanowisku dotowanym przez UE. ARiMR ma prawo rozwiązać umowę i zażądać zwrotu środków od przedsiębiorcy, jeśli ten nie wywiąże się z tego obowiązku.

PRZYKŁADY

1 Liczy się miejsce zamieszkania, a nie tylko siedziba firmy

Tak, ponieważ osoba fizyczna, która ubiega się o pomoc, musi, składając wniosek, mieć miejsce zamieszkania na wsi lub w miejscowości liczącej do 5 tys. mieszkańców. Wnioskodawca powinien zamieszkiwać na obszarze danej LGD, w której ubiega się o dofinansowanie. Także planowane przedsięwzięcie biznesowe musi być realizowane na obszarze danej LGD. Warunek ten przedsiębiorca powinien spełniać zarówno w momencie, kiedy ubiega się o pomoc, jak i w czasie, gdy jest mu ona przyznawana. W przypadku złożenia przez osobę zakładającą firmę dokumentów potwierdzających tylko krótkotrwałe zamieszkiwanie na obszarze danej LGD może się ona spotkać z odmową przyznania pomocy.

2 Pomysł na biznes musi być zgodny z lokalną strategią rozwoju

Tak, pomysł na mikroprzedsiębiorstwo dofinansowane z programu Leader musi być zgodny z lokalną strategią rozwoju. Każda LGD musiała przygotować taką strategię, w której określiła, jakie obszary uznaje za priorytetowe i wymagające szczególnego wsparcia. Określa w niej ogólne (rozwój przedsiębiorczości, integracja mieszkańców, wykorzystanie zasobów przyrodniczych i kulturowych regionu) oraz szczegółowe cele rozwoju (np. wsparcie produktów lokalnych i usług utożsamianych z regionem, promocja regionu, rozbudowa infrastruktury służącej pobudzaniu aktywności lokalnej oraz wypoczynku i rekreacji). Warunkiem uzyskania dotacji jest zgodność planowanego przedsięwzięcia z co najmniej jednym celem ogólnym oraz jednym szczegółowym lokalnej strategii rozwoju. LGD publikują je na swoich stronach internetowych. Jeżeli dana LGD uznała, że będzie wspierać na swoim obszarze turystykę i rekreację, to wniosek przewidujący utworzenie na wsi np. myjni samochodowej nie spełnia podstawowego kryterium.

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl

Krok po kroku

Jak dostać się do programu Leader

Przedsiębiorca, chcąc uzyskać pomoc na utworzenie na wsi małej firmy, powinien nawiązać kontakt z najbliższą lokalną grupą działania (LGD). Powinna to być ta grupa, która obejmuje zasięgiem miejscowość, w której inwestor jest zameldowany. Informacje na ten temat można uzyskać w gminie. Często zresztą lokalne grupy działania mają swoje siedziby na terenie gmin. Przed złożeniem wniosku o przyznanie dofinansowania warto zapoznać się z priorytetami ustalonymi przez daną LGD i wybrać działalność gospodarczą z tej branży, która jest wspierana na terenie danej gminy.

Osoba ubiegająca się o pomoc na tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw musi pobrać i wypełnić dokumenty aplikacyjne. Są nimi formularz wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" - Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw oraz załączniki. Najważniejszym z nich jest ekonomiczny plan operacji, czyli swoisty biznesplan uruchamianej działalności gospodarczej. Wnioskodawca musi scharakteryzować w nim planowane przedsięwzięcie, opisać organizację ewentualnej działalności produkcyjnej, jej lokalizację, rynek zbytu produktów, usług lub towarów, koszty operacji, wielkość zatrudnienia, plan marketingowy oraz posiadane zaplecze (nieruchomości, maszyny, urządzenia, pojazdy). Formularze są dostępne na stronach internetowych wszystkich LGD, urzędów marszałkowskich, a także ARiMR. Można je także pobrać w centrali i oddziałach regionalnych agencji.

Wniosek składa się bezpośrednio do LGD. Nabory wniosków odbywają się zwykle raz do roku. W poszczególnych LGD są różne terminy. Ustala je dla danej LGD marszałek województwa. Pracownicy LGD dokonują wstępnej oceny wniosku, a następnie przekazują go do wydziału rozwoju obszarów wiejskich w odpowiednim terytorialnie urzędzie marszałkowskim. To tam zapada ostateczna decyzja o przyznaniu pomocy finansowej danemu przedsiębiorcy. Pieniądze wypłaci mu natomiast nie urząd marszałkowski, a odpowiedni oddział regionalny ARiMR.

ARiMR może kontrolować wydatki związane z przyznaną pomocą przez pięć lat. Przez ten czas przedsiębiorcy są zobowiązani utrzymać trwałość inwestycji zrealizowanej za unijne pieniądze. W tym czasie nie mogą np. sprzedać ani wydzierżawić kupionego za unijne pieniądze sprzętu. Termin ten do 2011 r. był liczony od momentu dokonania przez agencję ostatecznej płatności. Znowelizowane rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi daje przedsiębiorcom możliwość wystąpienia do agencji o zmianę sposobu liczenia tego okresu. Może on być liczony już od dnia zawarcia przez agencję umowy z mikroprzedsiębiorcą, tym samym może być skrócony co najmniej o kilka miesięcy.

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 139, poz. 883 z późn. zm.).