Jak otworzyć przedsiębiorstwo w sieci franczyzowej

Osoby, które dysponują zasobem środków pieniężnych i chcą otworzyć własną firmę pod znaną marką, mogą rozpocząć własną działalność gospodarczą w sieci franczyzowej. Aby uruchomić dobrze prosperującą firmę, nie trzeba nawet posiadać doświadczenia w wybranej branży, ponieważ współpraca z franczyzodawcą pozwala na wykorzystanie jego wcześniejszego sukcesu, doświadczeń w zakresie organizacji i prowadzenia przedsiębiorstwa. Firma tworząca system franczyzowy pomaga także w wyborze lokalizacji, zakupie wyposażenia, zarządzaniu personelem, co w dużym stopniu eliminuje ryzyko niepowodzenia rozwijanej działalności.

System franchisingowy polega na tym, że franczyzobiorca, czyli przedsiębiorca, który chce rozpocząć działalność pod cudzą marką, działa według pomysłu franczyzodawcy. Prowadzi jednocześnie firmę jako odrębny podmiot, we własnym imieniu i na własny rachunek. Franczyzodawca nadaje swoim franczyzobiorcom prawo oraz nakłada na nich obowiązek prowadzenia działalności zgodnie z jego koncepcją. Jest to robione w ramach i na okres sporządzonej na piśmie umowy franchisingowej oraz w zamian za bezpośrednie lub pośrednie świadczenia finansowe. Wynikające z zawartego porozumienia uprawnienie nie tylko upoważnia, ale zobowiązuje rozpoczynającego swoją działalność przedsiębiorcę do korzystania z nazwy handlowej franczyzobiorcy, jego znaku towarowego, know-how, metod prowadzenia działalności gospodarczej, wiedzy technicznej, a także do korzystania ze stałej pomocy handlowej i technicznej franczyzodawcy (szkolenia, reklama, promocja itp.). O ile w przypadku powszechnie znanej umowy dzierżawy dzierżawca (korzystający z cudzego majątku) ma pełną swobodę co do zakresu korzystania z wydzierżawionego majątku, o tyle franczyzobiorca musi działać ściśle według wskazań franczyzodawcy. W efekcie odrębne z prawnego punktu widzenia firmy w gruncie rzeczy sprawiają wrażenie oddziałów (placówek) jednej sieci sygnowanej wspólnym logo.

Przystąpienie do sieci franczyzowej wiąże się z kosztami i stałymi opłatami. W większości przypadków franczyzobiorca przystępujący do sieci musi zgromadzić pieniądze na wykup licencji, a dodatkowo pokryć koszty wynajmu, wyposażenia i zatowarowania punktu. W trakcie trwania współpracy franczyzobiorca będzie zobowiązany do uiszczania na rzecz franczyzodawcy opłat bieżących oraz wpłat na fundusz reklamowy.

Po wyborze branży, w której przedsiębiorca chce rozpocząć swoją działalność, trzeba się zdecydować na właściwego franczyzodawcę. Ważne jest to, aby posiadał on już pewne doświadczenie na rynku i odpowiednią liczbę placówek, które nie będą anonimowe dla większości potencjalnych klientów. Rzecz jasna pożądane jest także, by nie pobierał on zbyt wygórowanych opłat. Dlatego w pierwszej kolejności warto porównać oferty wybranych sieci franczyzowych.

Niezależnie od tego, że franczyzodawca będzie służył własnymi kalkulacjami i doświadczeniem, warto przygotować własny biznesplan (niektórzy franczyzodawcy wręcz tego żądają), aby przewidzieć realne koszty i prognozowane zyski z inwestycji. Biznesplan powinien zawierać przede wszystkim opis planowanej inwestycji i uzasadnienie wyboru danego franczyzodawcy. Następnie powinny się znaleźć w nim informacje o samym franczyzobiorcy i charakterystyka rynku lokalnego, na jakim będzie działał przedsiębiorca. W biznesplanie nie powinno zabraknąć również informacji na temat nieruchomości, w której będzie prowadzona działalność - począwszy od jego uwarunkowań technicznych, a skończywszy na prawnych. Przedsiębiorca powinien także przedstawić środki finansowe, jakimi dysponuje, uwzględniając w kalkulacjach środki własne oraz pochodzące z kredytów lub pożyczek. Franczyzodawcy w trakcie rozmów przedstawiają też własne przykładowe plany finansowe.

Po przedstawieniu biznesplanu warto sięgnąć po projekt umowy, jaki mielibyśmy podpisać z franczyzodawcą, a następnie przeanalizować go na spokojnie (np. z pomocą doradcy z firmy konsultingowej) i porównać z warunkami konkurencyjnych sieci. Przed podjęciem ostatecznej decyzji warto też porozmawiać z działającymi już franczyzobiorcami, a także z firmami, które mają lokale handlowe lub usługowe w tej samej branży.

Eksperci w zakresie franchisingu podkreślają, że im system franchsinigowy dłużej działa na rynku, i im więcej ma franczyzobiorców, tym trudniej jest negocjować z franczyzodawcą. W przypadku firm, które dopiero rozpoczynają budowę systemu, jest to znacznie prostsze. Serce biznesowe systemu (np. marże) jest nienegocjowalne. Można natomiast próbować negocjować zwiększenie obszaru wyłączności terytorialnej, czasami franczyzodawcy zgadzają się też na obniżenie wysokości kar umownych oraz opłat bieżących.

Franczyza to nie tylko porozumienie biznesowe, w którym franczyzodawca finansuje rozwój sieci za pieniądze franczyzobiorców, a ci z kolei mogą szybko osiągnąć szybkie dochody bez konieczności czekania latami na wypracowanie własnej marki. Z zawarciem takiego porozumienia wiąże się konieczność przestrzegania pewnych zasad i wypełniania ciążących na stronach obowiązków.

Zgodnie z Europejskim Kodeksem Etyki Udzielania Franczyzy, który wiąże wszystkie firmy należące do Polskiej Organizacji Franczyzodawców, franczyzodawca powinien przede wszystkim przed rozpoczęciem budowy sieci franchisingowej prowadzić (przez pewien czas odnosząc sukces) działalność przynajmniej w jednej placówce oraz być właścicielem lub mieć tytuł prawny do korzystania z nazwy handlowej swojej sieci, znaku towarowego lub innych wyróżniających ją oznaczeń. Powinien również zapewnić indywidualnemu franczyzobiorcy szkolenie wstępne oraz dalsze wsparcie handlowe i techniczne przez cały czas obowiązywania umowy.

Z kolei najważniejszym obowiązkiem indywidualnego franczyzobiorcy jest konieczność dokładania starań w celu rozwijania działalności franczyzowej oraz w celu utrzymywania jednolitego wizerunku i reputacji sieci franczyzowej. Przedsiębiorca działa przecież pod szyldem i marką całej sieci. Musi przestrzegać więc warunków umowy franchisingowej i określonych standardów placówek. Franczyzobiorca powinien ponadto udostępniać franczyzodawcy dające się zweryfikować dane operacyjne w celu ułatwienia mu określenia stopnia rozwoju działalności indywidualnego franczyzobiorcy, a także dostarczać franczyzodawcy sprawozdania finansowe niezbędne dla efektywnego zarządzania siecią franczyzową. Ponadto na prośbę franczyzodawcy umożliwić, w odpowiednim czasie, franczyzodawcy i jego przedstawicielom dostęp do swoich pomieszczeń i swojej dokumentacji. Zarówno w trakcie obowiązywania umowy, jak i po jej wygaśnięciu nie może też ujawniać osobom trzecim know-how udostępnionego mu przez franczyzodawcę.

Jeśli w trakcie kontroli franczyzodawca stwierdzi określone uchybienia, powinien poinformować o tym drugą stronę na piśmie oraz, gdy będzie to właściwe, wyznaczy mu odpowiedni termin na usunięcie tego naruszenia.

@RY1@i02/2010/034/i02.2010.034.185.002a.001.jpg@RY2@

Liczba systemów franczyzowych

@RY1@i02/2010/034/i02.2010.034.185.002a.002.jpg@RY2@

Liczba sklepów i punktów usługowych prowadzonych przez franczyzobiorców

Indywidualna - franczyzodawca zawiera umowę z kilkoma franczyzobiorcami

Sieciowa - po stronie franczyzobiorców występuje wiele podmiotów

Subordynacyjna - sam franczyzodawca nie prowadzi placówki, posiada tylko koncepcję. Jest ona rozwijana przez franczyzobiorców

Partnerska - franczyzodawca część placówek prowadzi sam a resztę prowadzą franczyzobiorcy

Master franchising - franczyzodawca w umowie upoważnia franczyzobiorcę do działalności, dając mu przy tym wyłączność. Franczyzobiorca natomiast może działać poprzez swoich subfranczyzobiorców. Powstały tu schemat cechuje się dwustronnością

Źródło: www.wikipedia.pl

Na pakiet franczyzowy składa się:

● koncepcja prowadzenia działalności gospodarczej w określony sposób;

● obowiązek zaopatrywania się u dawcy lub konkretnego dostawcy;

● prawa ochronne;

● usługi franczyzodawcy na rzecz franczyzobiorcy, takie jak szkolenia zatrudnionych w punkcie franczyzobiorcy, pomoc;

● zobowiązania do prowadzenia akcji reklamowych;

● zobowiązania do dostarczania jednolitych materiałów promocyjnych;

● uprawnienia do kontroli;

● obowiązek zachowania tajemnicy, co mają ułatwiać klauzule zabezpieczające.

Źródło: www.wikipedia.pl

- firma, która tworzy system i buduje na terenie kraju sieć jednostek-przedsiębiorstw działających pod jednym znakiem firmowym, ale będących samodzielnymi jednostkami. F-dawca sprzedaje f-biorcom tzw. pakiet franchisingowy, czyli licencję na prowadzenie działalności w ramach sieci według swojego pomysłu i zasad określonych w umowie.

- podmiot gospodarczy lub osoba fizyczna, która kupuje licencję od f-dawcy na prowadzenie pojedynczej jednostki-sklepu czy punktu usługowego pod logo sieci, według wskazówek i standardów określonych przez dawcę i podręczników operacyjnych. Biorca ma prawo do korzystania z nazwy handlowej dawcy, know-how i innych przywilejów przez cały czas trwania umowy, ale w zamian najczęściej wnosi na rzecz franchisodawcy określone opłaty.

- inaczej licencja franczyzowa stanowi istotę systemu, gdyż zawiera kompletną koncepcję prowadzenia biznesu oferowaną przez franchisodawcę wszystkim biorcom.

- to umowa określająca warunki oraz czas trwania współpracy franczyzodawcy z franczyzobiorcą. Umowy te różnią się w zależności od specyfiki działalności zakresem praw udostępnianych biorcom i zakresem obowiązków obu stron.

Źródło: www.franchising.pl

Z badań przeprowadzonych przez firmę konsultingową PROFIT system wynika, że na początku 2009 roku na polskim rynku było 480 ofert franczyzowych, w tym blisko 23 tys. franczyzobiorców prowadziło 26,6 tys. sklepów i punktów usługowych. W Polsce franczyza rozwija się głównie w handlu i w drugiej kolejności w usługach. W 2008 roku przybyło blisko półtora tysiąca sklepów z artykułami spożywczymi i przemysłowymi (najpopularniejsze w handlu) oraz 430 sklepów ze sprzętem RTV/AGD i telekomunikacyjnym. W sektorze usług (gastronomia, fryzjerstwo i kosmetyka, edukacja, pralnie, punkty pocztowe itp.) w 2008 roku pojawiło się ponad 1600 punktów na licencji. Około 28 proc. systemów franczyzowych wymaga inwestycji nie większej niż 50 tys. zł. Co czwarty system to inwestycja od 51 do 100 tys. zł. Łącznie ponad połowa sieci oczekuje inwestycji nie większej niż 100 tys. zł. Kolejne 25 proc. stanowią sieci o kwocie inwestycji do 200 tys. zł. Pozostałe 22 proc. przypada na systemy, w których kwota inwestycji przekracza 200 tys. zł. Średnia kwota inwestycji kształtuje się obecnie na poziomie około 260 tys. zł. Z badania PROFIT system wynika, że w przeciętnym małym i średnim przedsiębiorstwie działającym na licencji franczyzowej jest zatrudnione 8,5 osoby. Na początku 2009 roku zatrudnienie całkowite wyniosło 225 tys. osób. PROFIT system szacuje, że do końca 2009 roku powstanie kolejne 30 tys. etatów w sektorze franczyzy.

Źródło: Raport o franczyzie w Polsce 2009, PROFIT system

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl