Jak należy przygotować przedsiębiorstwo do zakupu ubezpieczenia

Jej przeprowadzeniem mogą się zająć wewnętrzne służby w przedsiębiorstwie oraz - na pewnym etapie - wyspecjalizowany broker ubezpieczeniowy. W pierwszym przypadku będzie to zapewne risk manager. W drugim zewnętrzny lub wewnętrzny podmiot poszukujący ochrony ubezpieczeniowej w imieniu swojego mocodawcy, jakim jest przedsiębiorstwo.

W każdej z sytuacji przed rozmową z zakładem ubezpieczeń konieczne jest określenie zapotrzebowania na ochronę ubezpieczeniową. Nie należy liczyć na doradztwo ze strony ubezpieczyciela. Ten tylko wycenia ryzyko przedstawione mu wcześniej do oszacowania i akceptacji. Innymi słowy do takich negocjacji należy się przygotować.

Działalność każdego przedsiębiorstwa nieodłącznie związana jest z wieloma kategoriami ryzyka, do których zaliczyć można:

● ryzyko gospodarcze w ujęciu makroekonomicznym (np. otoczenie rynkowe, sytuacja ekonomiczna i polityczna krajów, w których prowadzona jest działalność);

● ryzyko gospodarcze w ujęciu mikroekonomicznym (np. ryzyko kontraktowe związane z realizacją poszczególnych projektów, ryzyko związane z organizacją pracy, ryzyko związane z wyborem sposobu finansowania lub polityką inwestycyjną);

● ryzyko związane z działalnością pozaekonomicznych czynników zewnętrznych (np. zdarzenia losowe będące efektem działania naturalnych żywiołów).

Biorąc pod uwagę ryzyko rozumiane jako niepewność zaistnienia określonego rodzaju zdarzeń i ich ostatecznego wpływu na kondycję przedsiębiorstwa, w każdym aspekcie i na każdym etapie jego działalności, istotne wydaje się skuteczne realizowanie w ramach struktury przedsiębiorstwa funkcji określanej mianem zarządzania ryzykiem.

W ramach ogólnie pojętego zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie wyróżnić można etapy czynności, które idealnie powinny się składać na stale funkcjonującą, powtarzalną procedurę.

Jej pierwszym krokiem jest identyfikacja ryzyka. Powinna ona określać przedmiot ryzyka i być przeprowadzana systematycznie w obrębie wyróżnionych obszarów działalności przedsiębiorstwa z odrębnym uwzględnieniem: wewnętrznych procesów organizacyjnych, wzajemnych relacji z otoczeniem rynkowym oraz oddziaływania pozaekonomicznych czynników zewnętrznych.

Natomiast ocena ryzyka obejmuje jego klasyfikację według następujących kryteriów:

● ocena istotności ryzyka dla przedsiębiorstwa,

● ocena prawdopodobieństwa zrealizowania się negatywnego scenariusza związanego z danym ryzykiem,

● ocena stopnia możliwości wpływu przedsiębiorstwa na skuteczną kontrolę określonego ryzyka.

Określanie możliwych i dostępnych dla przedsiębiorstwa metod kontroli ryzyka powinno się odbywać dla takich kategorii ryzyka, które zostaną zakwalifikowane jako istotne dla danego przedsiębiorstwa, a stopień prawdopodobieństwa zrealizowania się negatywnego scenariusza związanego z danym ryzykiem wskazuje na realność istniejącego zagrożenia.

Decyzja dotycząca zakresu akceptacji ryzyka przez przedsiębiorstwo powinna być podejmowana po uprzednim wyznaczeniu kryteriów granicznych, ustalonych w zależności od skłonności do ryzyka, która może być wynikiem np. strategii przedsiębiorstwa, jego dotychczasowych doświadczeń, stabilności finansowej przedsiębiorstwa lub nawet subiektywnej oceny jego właścicieli. Dla wszystkich kategorii ryzyka wykraczających poza ustalone przez przedsiębiorstwo kryteria akceptowalności należy rozważyć podjęcie działań mających na celu całkowitą eliminację ryzyka lub minimalizację ryzyka z uwzględnieniem optymalizacji takich działań w kontekście związanych z nimi kosztów.

Transfer ryzyka wykraczającego poza ustalone przez przedsiębiorstwo kryteria akceptowalności należy rozważać w przypadkach braku lub ograniczonych możliwości realnego wpływu na skuteczną kontrolę ryzyka oraz niższych kosztów związanych z transferem ryzyka w porównaniu z kosztami działań wewnętrznych mających na celu minimalizację lub eliminację ryzyka. Transferu ryzyka dokonuje się za pomocą:

● odpowiednich klauzul kontraktowych w umowach zawieranych z kontrahentami (np. cesja obowiązku ubezpieczenia, uzyskanie ekwiwalentnych do ponoszonego ryzyka gwarancji i zabezpieczeń);

● umowy ubezpieczenia, której przedmiotem jest akceptacja ryzyka przez towarzystwo ubezpieczeń w zamian za opłatę określonej składki.

Najpóźniej z momentem wydzielenia ryzyka, które zamierzamy zabezpieczyć stosownymi polisami ubezpieczeniowymi, warto zaangażować brokera ubezpieczeniowego. Z jego pomocą i wiedzą możliwe będzie ustalenie, jakie produkty ubezpieczeniowe będą odpowiednie do przeprowadzenia skutecznego transferu ryzyka oraz które towarzystwa ubezpieczeniowe (polskie lub zagraniczne) są najlepsze i najwiarygodniejsze.

Należy pamiętać, iż ochrona ubezpieczeniowa nigdy nie zapewni 100 proc. ochrony. Pewne obszary zawsze pozostaną nieubezpieczone. Przykładem tego może być lista wyłączeń z zakresu ochrony (np. wina umyślna) czy też franszyza redukcyjna/udział własny w szkodzie. Po dokonaniu wyboru odpowiednich dla przedsiębiorstwa produktów ubezpieczeniowych następnym krokiem będzie zbieranie danych w postaci udzielenia odpowiedzi na konkretne pytania bądź konieczności wypełnienia kwestionariuszy i dostarczenia niezbędnych dokumentów. Dane te posłużą brokerowi do zebrania ofert z rynku oraz opracowania na ich podstawie rekomendacji najszczelniejszego i najkorzystniejszego programu ubezpieczeniowego.

1. Identyfikacja ryzyka

2. Ocena ryzyka

3. Rozpoznanie dostępnych sposobów kontroli ryzyka

4. Decyzja dotycząca zakresu akceptacji ryzyka

5. Decyzja dotycząca sposobów eliminacji lub minimalizacji ryzyka

6. Decyzja dotyczącą sposobów transferu ryzyka

Sylwia Kozłowska

dyrektor departamentu ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej w Gras Savoye Polska