oprac. Paweł Huczko

W dniu 11 czerwca 2026 r. Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy tworzącej związek metropolitalny w województwie pomorskim oraz zmieniający przepisy ustawy regulującej funkcjonowanie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM). Ustawa czeka obecnie na podpis Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej i ma wejść w życie 31 lipca br. Dla Pomorza oznaczałoby to możliwość powołania drugiej w Polsce metropolii ustawowej. Dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii nowelizacja oznacza rozszerzenie kompetencji i większą elastyczność w prowadzeniu wspólnych działań przez 41 miast i gmin. O tym, dlaczego po dziewięciu latach działania jedynego jak dotąd związku metropolitalnego w Polsce potrzebna jest zmiana przepisów, co może zmienić utworzenie metropolii na Pomorzu i jak nowe kompetencje GZM przełożą się na codzienne życie mieszkańców, pytamy Leszka Pietraszka, przewodniczącego zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Aktualnie otrzymujący emerytury seniorzy – zwłaszcza te osoby, które były aktywne zawodowo i pracowały przed 1999 r. - powinni sprawdzić, czy nie posiadają dokumentów, którymi mogliby potwierdzić okresy składkowe lub nieskładkowe nieuwzględnione przez ZUS przy obliczaniu emerytury. Takie dokumenty, w tym także zeznania świadków. mogą skłonić ZUS do ponownego przeliczenia emerytury a w wielu przypadkach - jej podwyższenia. Konieczny jest jednak wniosek emeryta do ZUS-u w tej sprawie. Dlaczego zwłaszcza osoby pracujące przed 1999 rokiem mają na to szansę? Odpowiedź jest prosta, bowiem od 1999 roku w wyniku reformy emerytalnej, wszystkie składki są ujmowane na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS. Oczywiście i potem mogły się zdarzyć jakieś pomyłki, czy niedopatrzenia w przekazywaniu, czy raportowaniu do ZUS składek ubezpieczeniowych.

Naczelny Sąd Administracyjny wydał pod koniec 2025 roku wyrok, który może być zaskoczeniem dla tysięcy Polaków mieszkających za granicą. Okazuje się, że nawet jeśli od lat mieszkasz poza krajem, a telewizor zostawiłeś w Polsce, nadal musisz płacić abonament RTV. Decyduje fakt rejestracji i stan techniczny odbiornika.

To aspekt prawny, który rzadko pojawia się w debacie publicznej, a ma fundamentalne znaczenie dla milionów kredytobiorców. Spory sądowe wokół wskaźnika WIBOR koncentrują się zazwyczaj na kwestiach informacyjnych. Tymczasem istnieje jeden, poważniejszy wymiar tego problemu - pytanie o to, co dzieje się z umową kredytową, gdy wskaźnik, na którym opiera się oprocentowanie umowy przestaje istnieć. Banki w dużej mierze nie zadały sobie tego pytania zawczasu. I właśnie to zaniechanie może okazać się ich największym błędem.

Debata publiczna wokół kredytów ze zmiennym oprocentowaniem koncentruje się najczęściej na treści samych umów – na tym, czy zapisy są uczciwe, transparentne i zgodne z prawem. Tymczasem istnieje wymiar tego problemu, który pozostaje niemal nieobecny w dyskursie prawniczym: zdolność składu orzekającego do merytorycznej oceny mechanizmów, które poddaje kontroli. Nie chodzi tu o złą wolę sądów ani o niedostatki formalne. Chodzi o strukturalną lukę kompetencyjną, która sprawia, że nawet obiektywnie wadliwa umowa może nie zostać rozpoznana jako taka – po prostu dlatego, że jej wadliwość ujawnia się dopiero na poziomie ekonomicznym, a nie językowym.

Przez lata problem WIBOR-u sprowadzano do pytania, czy sam wskaźnik był prawidłowo wyznaczany. Tymczasem prawdziwa bomba z opóźnionym zapłonem może tkwić gdzie indziej – w milionach umów kredytowych zawierających wadliwe, niepełne albo wzajemnie sprzeczne klauzule awaryjne. Gdy w 2037 roku WIBOR zniknie z rynku, polskie sądy mogą stanąć przed skalą sporów porównywalną z aferą frankową. Opóźnione wytyczne nadzorcze, chaos regulacyjny, wskaźniki zastępcze, które same mogą zniknąć, i pytanie o granice ingerencji państwa w istniejące umowy – to problemy, które dziś wydają się odległe, ale ich skutki mogą okazać się kosztowne dla banków i kredytobiorców.

W debacie nad wskaźnikami referencyjnymi - szczególnie w kontekście sporów sądowych dotyczących kredytów opartych na stawce WIBOR - coraz częściej pojawia się argument, który pozornie zamyka dyskusję: wskaźnik działa już pod reżimem rozporządzenia BMR, a zatem problem należy uznać za rozwiązany. To narracja wygodna ale też nieprecyzyjna.