Związek Radziecki

Na cmentarzu Centralnym w Kiszyniowie stoi pomnik. Przedstawia młodego człowieka w radzieckim mundurze i gwiazdę Bohatera Związku Radzieckiego. Podpis: Alexandru Marinesco. Przypomniałem sobie o nim, gdy Władimir Putin złagodził wymogi stawiane chętnym do osiedlenia się w Rosji ze względu na przywiązanie do tradycyjnych wartości. Co łączy te dwa fakty? Obłuda.

Rosyjskie plany dokonania w Mołdawii dywersji rękami „sportowców” i „kibiców” spaliły na panewce – przynajmniej chwilowo. Moskwa sięgnęła więc po inne instrumenty. 

W 1991 r. ówczesny kanclerz Niemiec Helmut Kohl chciał zapobiec ekspansji NATO na wschód i niepodległości Ukrainy oraz krajów bałtyckich. Upadek Związku Radzieckiego nazwał "katastrofą" - pisze tygodnik "Spiegel", powołując się na dokumenty Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

- Rosja odwróciła się od współpracy z Zachodem i wzajemne stosunki będzie trzeba budować na zupełnie nowych zasadach. Powrotu do przeszłości nie ma, nawet przy założeniu, że Kijów i Moskwa doprowadzą do zakończenia działań wojennych - mówi w rozmowie z DGP Marcin Fatalski amerykanista, historyk i politolog. Pracownik Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Aneksja całej Ukrainy przez Związek Radziecki po II wojnie światowej miała swoją krwawą cenę. Ale ta nie powstrzymała Sowietów, bo płacili ją przede wszystkim Ukraińcy

W debacie publicznej od czasu do czasu padają porównania Unii Europejskiej do Związku Radzieckiego. W ostatnim okresie bezpośrednio lub pośrednio (poprzez odwołania do komunizmu czy PRL) używali ich m.in. Jarosław Kaczyński, Mateusz Morawiecki, Viktor Orbán i estoński minister finansów Martin Helme.

Żołnierz kontrwywiadu, który walczył ze Związkiem Radzieckim, nie powinien być uznawany za sprzyjającego faszyzmowi. Twierdzi tak prokurator generalny. Sprawą zajmą się dziś sędziowie.

Każdy, kto znał Związek Sowiecki lat 30., wiedział, że rządzący tym krajem i ten system są zdolne do działań ludobójczych, również takich jak mordowanie jeńców – mówi PAP prof. Mariusz Wołos, z Instytutu Historii PAN oraz Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie.

Wkroczenie sowieckie przekreślało wszystko. Określenie "nóż w plecy" jest najlepszym wyrazem tej sytuacji, jaka była. Byliśmy w stanie dalej prowadzić wojnę z agresorem niemieckim, natomiast uderzenie sowieckie całkowicie anulowało ten opór - powiedział PAP historyk prof. Wiesław Wysocki.

Jednym ze skutków II wojny światowej była seria mniejszych konfliktów, które tliły się przez wiele lat po 1945 r. Antykomunistyczne partyzantki stawiały czoła narzucanym przez Moskwę porządkom od państw bałtyckich przez Polskę po Ukrainę. W Grecji wybuchły starcia między komunistami a demokratami. Ale jeden z najmniej znanych dramatów rozegrał się w sowieckich łagrach. Była to sucza wojna.

Dokładnie ćwierć wieku temu, 7 grudnia 1991 r., wieczorem, w willi w Wiskulach w środku Puszczy Białowieskiej spotkało się 20 mężczyzn. Tym razem nie chodziło o tradycyjną, męską „pjankę”, popijawę połączoną z polowaniem, banią i rozmowami do rana. Mężczyźni – głowy republik, premierzy i inni czołowi politycy z Białorusi, Rosji i Ukrainy – zebrali się, by dobić trupa. Złożyć podpis pod umową o rozwiązaniu Związku Radzieckiego. DGP odtworzył tamtą noc na podstawie spisanych wspomnień jej sześciu bohaterów.