zasiedzenie

W prawie istnieje instytucja, która pozwala na nabycie własności rzeczy nie przez zakup, dziedziczenie czy darowiznę, lecz przez długotrwałe jej posiadanie. To właśnie zasiedzenie – forma nabycia własności przez osoby, które przez lata faktycznie władają rzeczą jak właściciel, mimo że formalnie nie mają do niej tytułu prawnego.

Przedsiębiorstwo infrastrukturalne, takie jak wodociągi, działa w dobrej wierze, obejmując w celu prowadzenia swojej działalności w zakresie przesyłu mediów grunty wraz z urządzeniami, które są własnością publiczną – skarbową lub komunalną

- Obywatele mają dość sytuacji, w której państwo nie jest w stanie uchwalić przepisów porządkujących stan prawny gruntów, na których mieszkają. Bo to nie obywatele zawinili, ale państwo nie zdało egzaminu - mówi Prof. Piotr Pałka, radca prawny i wspólnik DERC PAŁKA Kancelaria Radców Prawnych, pełnomocnik spółdzielni mieszkaniowych.

Zasiedzenie nieruchomości jest jednym ze sposobów na nabycie praw do jej własności. To przejaw tzw. instytucji dawności, gdy dochodzi do zmiany stosunków prawnych z powodu upływu określonej ilości czasu. Sam temat zasiedzenia wzbudza wiele kontrowersji, bowiem w jego wyniku faktyczny właściciel traci swoje prawa do nieruchomości. Po jakim czasie mówimy o zasiedzeniu i w jaki sposób nowy posiadacz może potwierdzić swoje prawa?

Spółka z o.o. 14 grudnia 2018 r. nabyła własność nieruchomości gruntowej w drodze zasiedzenia na podstawie orzeczenia sądu, które uprawomocniło się 21 marca 2024 r. Czy w związku z tym musi zapłacić podatek dochodowy? Jeżeli tak, to czy przychód należy rozpoznać w 2018 r., czy w 2024 r.?

Były właściciel może żądać od nowego właściciela nieruchomości, który nabył ją w drodze zasiedzenia, wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu, zanim upłynął termin zasiedzenia. 

Jeżeli Skarb Państwa po II wojnie światowej przejął ziemie, których nie mogły dotyczyć przepisy dekretów nacjonalizacyjnych, to stał się posiadaczem w złej wierze, dla którego obowiązuje dłuższy, 30-letni termin zasiedzenia – tak wynika z postanowienia Sądu Najwyższego.

Dyrektor KIS potwierdził, że w przypadku gdy zasiedzenie jest stwierdzone na rzecz osoby zmarłej, zobowiązanie podatkowe z tego tytułu w ogóle nie powstanie, ponieważ brak jest podmiotu, któremu można by doręczyć decyzję o wymiarze podatku z tego tytułu.

Organy i sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu powszechnego poczynionymi w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Orzekając o obowiązkach podatkowych, muszą one uwzględnić stan faktyczny i prawny ustalony przez sąd powszechny, nawet gdy mają inne zapatrywania co do prawidłowości tych ustaleń

Krajowa Informacja Skarbowa (KIS) stwierdziła, że moment nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest kluczowy w kontekście obliczenia terminu pięciu lat, który warunkuje opodatkowanie dochodu z jej zbycia.

Nabycie przed 2016 r. nieruchomości przez zasiedzenie, potwierdzone zapadłym dopiero niedawno postanowieniem sądu, nie jest objęte zwolnieniem z podatku od spadków i darowizn – stwierdził dyrektor KIS.

Ogrodzenie całości działki oraz podejmowanie czynności prawnych i faktycznych bez udziału współwłaściciela wskazuje na posiadanie samoistne udziału w nieruchomości, które może prowadzić do zasiedzenia udziału – orzekł Sąd Najwyższy.