ustawa o ochronie sygnalistów

Niebawem mija rok obowiązywania ustawy o sygnalistach. Zgłoszeń jest coraz więcej, ale nie tyle, ile zakładano na etapie wdrażania przepisów. Niewielu sygnalistów skarży się, że dotknęły ich działania odwetowe.

Niebawem mija rok obowiązywania ustawy o sygnalistach. Zgłoszeń jest coraz więcej, ale nie tyle, ile zakładano na etapie wdrażania przepisów. Niewielu sygnalistów skarży się, że dotknęły ich działania odwetowe

Marcin Wujczyk: Polska ustawa nie wskazuje wprost, przez jaki czas należy przechowywać zgłoszenia. Nakłada jednak obowiązek dokumentowania spraw i prowadzenia rejestru. Oznacza to konieczność uwzględnienia ogólnego przepisu o ochronie danych osobowych oraz najlepszych praktyk compliance

Wraca temat objęcia zagadnień z prawa pracy przepisami o sygnalistach. Wśród innych propozycji jest też wzmocnienie ochrony pracownika przed działaniami odwetowymi

Z takim roszczeniem może wystąpić osoba, która poniosła szkodę w związku ze świadomym zgłoszeniem nieprawdziwych informacji. Powstaje jednak wątpliwość, czy ma ona wystarczające narzędzia, aby ustalić tożsamość przyszłego pozwanego.

Utrudnianie lub uniemożliwianie zgłoszenia naruszenia prawa może być zagrożone karą pozbawienia wolności nawet do lat trzech. Taką samą karę można ponieść za podejmowanie działań odwetowych wobec sygnalisty lub jego pomocnika.

Gdy u pracodawcy działają związki zawodowe, to one zajmują stanowisko wobec procedury. 
Jeśli ich nie ma, można zwrócić się do przedstawicieli pracowników, chyba że w firmie są zatrudniane osoby także na innej podstawie niż stosunek pracy.

Od 25 grudnia br. organy publiczne muszą zapewnić sygnalistom możliwość dokonania zgłoszenia zewnętrznego. Zatem do tego czasu mają utworzyć odpowiednie kanały komunikacji. Przepisy nie są jednak jednoznaczne, nie odpowiadają wprost na pytanie, czy organ publiczny musi przyjmować zgłoszenia zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej, czy może poprzestać na uruchomieniu tylko jednego z tych kanałów. Eksperci mają podzielone opinie. Z odpowiedzi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na pytanie DGP wynika, że organ publiczny ma prawo zdecydować, czy będzie przyjmował zgłoszenia w obu formach, czy tylko w jednej.

Grupa kapitałowa może stworzyć jeden uniwersalny system do obsługi sygnalistów dla wszystkich podmiotów powiązanych.

Departament prawa pracy MRPiPS: Bardzo ważnym elementem procedury zgłoszeń jest stworzenie przyjaznych warunków potencjalnemu sygnaliście, w tym określenie systemu zachęt, 
np. możliwości skorzystania z porady psychologa lub radcy prawnego.

Tego dnia podmioty AML (przeciwdziałające praniu pieniędzy), które jako pierwsze wdrażają systemy do obsługi sygnalistów, mogą dopiero rozpocząć przygotowania.

Sformalizowany proces upoważniania podmiotu zewnętrznego do przyjmowania zgłoszeń, pominięcie w tym zakresie międzynarodowych grup kapitałowych oraz brak możliwości wspólnego podejmowania działań następczych przez spółki powiązane kapitałowo – to główne problemy ustawy o ochronie sygnalistów. Jej przepisy zaczną obowiązywać już 25 września br.

Nie muszą mieć gotowej procedury zgłoszeń wewnętrznych już 1 stycznia. Wystarczy, że tego dnia zaczną prace nad jej przygotowaniem.

Może on przewidywać dla sygnalisty nawet nagrodę pieniężną albo dodatkowy dzień wolny od pracy. Ma to wzmocnić motywację pracowników, aby w ten sposób informowali o łamaniu prawa.

Komu powierzyć przyjmowanie zgłoszeń od sygnalistów? Jak należy to robić? W jaki sposób chronić ich tożsamość? Jak dochować należytej staranności przy prowadzeniu postępowań wyjaśniających? Na te i wiele innych pytań firmy muszą znaleźć odpowiedź do 25 września 2024 r.

Na prośbę DGP resort pracy wskazuje, że część firm musi mieć system zgłoszeń wewnętrznych dla sygnalistów do 25 września. To często niewielkie podmioty. Tymczasem duże korporacje będą mieć na to czas do końca roku.

We wrześniu w życie wejdzie ustawa o ochronie sygnalistów. Akt ten reguluje kwestie zgłaszania naruszeń i ochrony osób zgłaszających. Czy polskie społeczeństwo jest gotowe na sygnalistów? Zdaniem eksperta nie do końca. Dlaczego wokół sygnalistów tyle społecznych emocji?