transformacja ustrojowa

Twórczość ponad 50 artystów, artystek i grup artystycznych z lat 80. i 90. ubiegłego wieku, powstająca w reakcji na zmiany ustrojowe w Polsce, prezentuje na wystawie "Ruchy tektoniczne. O artystycznych symptomach transformacji" Muzeum Sztuki w Łodzi.

31 lat temu, 4 czerwca 1989 r., na mocy porozumień między władzami PRL a częścią opozycji odbyły się częściowo wolne wybory parlamentarne. Zwycięstwo „S” otworzyło nową epokę w najnowszych dziejach Polski oraz wpłynęło na proces upadku komunizmu w Europie Środkowej.

30 lat temu, 27 maja 1990 r., odbyły się w Polsce pierwsze od kilkudziesięciu lat wybory samorządowe. Były to zarazem pierwsze w III RP w pełni wolne wybory. Przywrócenie samorządności wspólnot lokalnych uznawane jest za jedną z najważniejszych reform okresu transformacji ustrojowej.

„Prywatyzacja odgórna” prowadzona przez rządy likwidowała miejsca pracy. To, że bezrobotni Polacy nie wyszli wówczas masowo na ulice jak np. w Rumunii, to zasługa drobnych przedsiębiorców.

- Stabilne prawo, gwarantując bezpieczeństwo rosnącego kapitału, sprzyja wzrostowi nierówności. To nie tylko oddala nas od ideałów równości, ale w praktyce zmienia ustrój i tworzy sytuację rewolucyjną - mówi w rozmowie z DGP Dariusz Karłowicz filozof, wykładowca, publicysta, wydawca książek. Współzałożyciel i redaktor naczelny rocznika filozoficznego „Teologia Polityczna”. Prezes Fundacji Świętego Mikołaja.

Gdyby w 1989 r. George Soros przekonał prezydenta USA do swojego planu reformy polskiej gospodarki, Leszek Balcerowicz nie przeszedłby do historii jako autor terapii szokowej.

Czas, który wielu Polakom wydaje się być stracony, z perspektywy nabiera rumieńców jako osobna epoka. To w niej wykuwało się nasze poczucie estetyki, gustu, zamożności i sukcesu. Powstawała nowa drabina społeczna, a wraz z nią przymioty poszczególnych szczebli. Transformacja stworzyła wspólny katalog odniesień, z którego wciąż czerpiemy.

Tytuł tej książki jest wzięty z rzeczywistości. Dosłownie. To prosty napis – nazwanie go muralem albo graffiti byłoby przesadą – widniejący na murze podupadłego budynku przy ul. Niepodległości na wałbrzyskim Podgórzu. Kiedyś za budynkiem mieściło się kino Mieszko, było też kilka sklepów. Dziś nie ma tam prawie nic. Kiedyś było życie – teraz jest już tylko bieda.

Opiekunowie dorosłych niepełnosprawnych to, w pewnym sensie, modelowe ofiary transformacji ustrojowej w Polsce. W latach 90. nasze narodowe myślenie zdominował dogmat świętej inwestycji. Trzeszczące i biedne państwo tamtych lat najłatwiej było namawiać na wydatki, jeżeli mogłyby one być, jak to określano, prorozwojowe.

- Jestem za lewicą, choć ostatnio wystąpiłem z SLD. Syn jest fanem Korwin-Mikkego, a żona fanką Michalkiewicza. Wszyscy się kłócą. Jest wesoło - z Jerzym Kanią rozmawia Mira Suchodolska.

Zastanawiam się, co się stało z tą przewodnią siłą narodu, proletariacką, chłoporobotniczą, która całkiem poważnie mówiąc, była przed paroma dekadami napędem polskiego społeczeństwa. Jeśli jej już nie ma, gdzie się podziała? W którą stronę skręciły jej dzieci? Pokończyły wyższe szkoły i awansowały? Potworzyły firmy, zatrudniły mniej zaradnych od siebie, przechodząc na wrogą stronę kapitalistycznych wyzyskiwaczy? A może odpłynęły w stronę Wysp Brytyjskich razem z falą akcesyjnej emigracji? Wszystko to prawda, ale nie do końca. Błądzimy, szukając odpowiedzi, podobnie jak – jako społeczeństwo – wciąż szukamy swojej drogi.